Không ít phụ huynh từng có cảm giác chạnh lòng khi thấy con quá thờ ơ trước một số sự việc diễn ra xung quanh. Có em thấy người thân đang vất vả nhưng không chủ động giúp đỡ, có em gặp tình huống bất ngờ lại chỉ đứng nhìn mà không biết phải làm gì. Những khoảnh khắc như vậy thường khiến người lớn đặt câu hỏi: Phải chăng trẻ em ngày nay đang trở nên lạnh lùng hơn, hay thực ra các em đang thiếu một điều gì đó trong quá trình trưởng thành?

Mới đây, đoạn video từ camera giám sát trong một gia đình Trung Quốc đã thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng và tiếp tục làm dấy lên cuộc tranh luận về vấn đề này.

Trong đoạn ghi hình, một sự cố cháy nổ bất ngờ xảy ra. Ban đầu chỉ là khói bốc lên từ khu vực bếp, nhưng không lâu sau, cả căn phòng đã ngập trong mùi khét và những làn khói đen dày đặc. Điều khiến nhiều người bất ngờ là giữa khung cảnh đó, một nữ sinh mặc đồng phục vẫn ngồi trên ghế sofa chăm chú sử dụng điện thoại. Dường như em không hề bị ảnh hưởng bởi khói, cũng không nhận ra mức độ nghiêm trọng của tình huống đang diễn ra ngay trong chính ngôi nhà của mình.

Khi tài sản gia đình có nguy cơ bị thiêu rụi, điều nhiều người mong đợi là em sẽ nhanh chóng tìm cách hỗ trợ hoặc ít nhất là phản ứng trước tình huống bất thường. Thế nhưng nữ sinh vẫn giữ thái độ thờ ơ.

Dù cả căn nhà ngập trong khói mù mịt, nữ sinh vẫn thản nhiên ngồi nghịch điện thoại

Chỉ đến khi người cha vội vã từ trong phòng chạy ra, không kịp mặc áo, hối hả lao vào bếp xử lý sự cố và liên tục giục con gái rời khỏi khu vực nguy hiểm, em mới đứng dậy. Tuy nhiên, bước đi của em vẫn chậm rãi như đang đi dạo, tạo cảm giác mọi chuyện không liên quan đến mình.

Đoạn video nhanh chóng nhận về nhiều ý kiến trái chiều. Không ít phụ huynh thừa nhận họ cảm thấy thất vọng khi chứng kiến phản ứng của cô bé. Theo họ, việc một đứa trẻ có thể bình thản trước sự cố xảy ra trong chính gia đình mình là điều khó chấp nhận.

Thậm chí đến khi người cha hốt hoảng chạy từ phòng tắm ra để xử lý sự cố, nữ sinh vẫn ngồi yên trên sofa

Và chỉ khi bị cha giục rời khỏi phòng, cô bé mới chịu đứng dậy

Đây cũng không phải lần đầu tiên những hình ảnh tương tự xuất hiện trên mạng xã hội. Trước đó, một đoạn video từ tài khoản nổi tiếng "ba chị em mê ăn" từng gây tranh cãi khi ghi lại cảnh người mẹ ngã quỵ xuống sàn nhà vì mệt. Điều khiến nhiều người ngạc nhiên là cả ba đứa trẻ có mặt tại đó đều gần như không có phản ứng hỗ trợ hay hỏi han. Chúng tiếp tục việc riêng như thể người ngã xuống là một người xa lạ.

Nhìn từ bề nổi, nhiều người dễ đi đến kết luận rằng những đứa trẻ này ích kỷ, vô cảm, không biết quan tâm người khác và là sản phẩm của sự nuông chiều quá mức. Tuy nhiên, ở góc độ sâu hơn, đây có thể không còn là câu chuyện của riêng từng cá nhân mà là một hiện tượng mang tính phổ biến hơn trong xã hội hiện đại.

Ngày càng nhiều học sinh bị đánh giá là lạnh lùng không hẳn vì các em sinh ra đã thiếu lòng tốt. Vấn đề có thể nằm ở chỗ nhiều em chưa từng được học cách nhận biết cảm xúc của người khác, chưa có cơ hội rèn luyện khả năng ứng phó trước các tình huống khẩn cấp và cũng ít khi được trao trách nhiệm thực sự trong cuộc sống hằng ngày.

Khi đối mặt với một sự cố bất ngờ, các em không biết phải làm gì, không biết phản ứng thế nào, thậm chí không nhận thức được mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Sự thờ ơ trong mắt người lớn đôi khi thực chất là trạng thái lúng túng, thiếu kỹ năng và thiếu trải nghiệm sống.

Một trong những nguyên nhân được nhắc đến là nhiều gia đình hiện nay vẫn quá chú trọng việc học tập mà xem nhẹ giáo dục cảm xúc và kỹ năng sống. Nhiều đứa trẻ lớn lên trong môi trường được bao bọc gần như toàn diện. Mọi vấn đề đều có cha mẹ đứng ra giải quyết trước, từ việc nhỏ đến việc lớn.

Lâu dần, trẻ không hình thành được cảm giác trách nhiệm đối với gia đình và những người xung quanh. Các em quen với việc có người khác xử lý mọi rắc rối nên khi được yêu cầu gánh vác hoặc tham gia giải quyết vấn đề, nhiều em cảm thấy bối rối, thậm chí cho rằng đó không phải trách nhiệm của mình.

Điều này không có nghĩa là cần biện minh cho sự vô cảm. Thay vì chỉ trích bề nổi, phụ huynh cần nhìn nhận vấn đề một cách khách quan hơn để tìm ra hướng giáo dục phù hợp.

Trẻ cần được dạy cả giáo dục cảm xúc và kỹ năng sống từ sớm

Dưới góc độ tâm lý học đường và giáo dục gia đình, các chuyên gia nhận định rằng sự thấu hiểu và sẻ chia của trẻ không tự nhiên sinh ra mà phải được nuôi dưỡng từ những trải nghiệm thực tế. Thay vì chỉ tập trung vào việc học kiến thức trên trường, các bậc phụ huynh cần tạo điều kiện để trẻ tham gia nhiều hơn vào các công việc chung như dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc người thân hay học cách xử lý những tình huống khẩn cấp đơn giản trong cuộc sống. Khi được trao trách nhiệm phù hợp với độ tuổi, trẻ sẽ dần hình thành ý thức và hiểu rằng mình là một phần của gia đình, có nghĩa vụ quan tâm đến những gì đang diễn ra xung quanh.

Bên cạnh việc học kiến thức, trẻ cũng cần được trải nghiệm cuộc sống thực tế, học cách quan sát, đồng cảm và kết nối với người khác. Thành tích học tập có thể được thể hiện bằng những con số, nhưng sự trưởng thành của một con người còn nằm ở khả năng yêu thương, sẻ chia và biết hành động khi người khác cần đến mình.

Suy cho cùng, một nền giáo dục tốt không chỉ tạo ra những đứa trẻ học giỏi, mà còn cần giúp các em trở thành những người biết quan tâm, có trách nhiệm và giữ được sự ấm áp trong các mối quan hệ với mọi người xung quanh.