Sau hơn 15 năm gắn bó với máy lọc máu, nhiều bệnh nhân suy thận mạn không chỉ đối mặt với những chỉ số sinh hóa, lịch chạy thận dày đặc hay biến chứng toàn thân, mà còn là những thay đổi rõ rệt về hình thể do “đường vào mạch máu” phục vụ lọc máu. Tại Khoa Thận nhân tạo PhenikaaMec, các bác sĩ vừa tiếp nhận một trường hợp được đánh giá là đặc biệt: chị Nguyễn Thị Lan - người bệnh chạy thận chu kỳ hơn 15 năm nhưng có tới hai thông động – tĩnh mạch (AVF) ở cả hai tay, kèm tình trạng giãn phình tĩnh mạch hiệu dụng hai bên ở mức rất lớn.

Điều này khiến hai cánh tay biến dạng rõ rệt, tác động mạnh đến thẩm mỹ và sinh hoạt hằng ngày. Nhưng đáng lo hơn, đây không đơn thuần là vấn đề “ngoại hình”. Theo đánh giá chuyên môn, nguyên nhân nằm ở tình trạng AVF có cung lượng cao, làm giãn nhanh các tĩnh mạch hiệu dụng, đồng thời khiến tim phải hoạt động trong trạng thái quá tải kéo dài. Hệ quả là suy tim tiến triển, mệt mỏi dai dẳng, sụt cân và suy kiệt thể trạng.

Khi “đường vào mạch máu” trở thành gánh nặng cho tim

AVF (thông động – tĩnh mạch) thường được tạo để cung cấp lưu lượng máu đủ lớn cho quá trình lọc máu. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, AVF có thể trở thành “cầu nối” với lưu lượng quá cao, làm tăng hồi lưu tĩnh mạch về tim và buộc tim phải bơm nhiều hơn để đáp ứng. Nếu kéo dài, tình trạng quá tải thể tích có thể làm nặng dần các biểu hiện suy tim.

TS. BS Hoàng Anh Trung – Trưởng Khoa Thận nhân tạo PhenikaaMec cho biết, khi thăm khám lâm sàng, ê-kíp nhận thấy người bệnh có biểu hiện suy tim khá rõ. “Chúng tôi tiến hành siêu âm Doppler mạch máu, phát hiện cả hai cầu nối đều thuộc nhóm đường vào mạch máu có cung lượng lớn, trên 3 lít/phút. Siêu âm tim cho thấy tình trạng suy tim rõ rệt. Chúng tôi chẩn đoán đây là AVF cung lượng cao và suy tim xung huyết do AVF cung lượng cao”, bác sĩ Trung chia sẻ.

Trước bối cảnh vừa cần đảm bảo đường vào mạch máu cho lọc máu lâu dài, vừa phải giảm gánh nặng cho tim và cải thiện hình thể, Khoa Thận nhân tạo PhenikaaMec đã tổ chức hội chẩn kỹ lưỡng. Cách tiếp cận được đặt trên ba trụ cột: đánh giá toàn diện mối liên quan giữa đường vào mạch máu – chức năng tim – thể trạng, xây dựng phác đồ can thiệp “cá thể hóa”, và lập kế hoạch theo giai đoạn để giảm rủi ro.

Theo TS. BS Hoàng Anh Trung, mục tiêu điều trị là phải giảm ngay tình trạng quá tải do AVF cung lượng cao, đồng thời vẫn giữ được một đường vào mạch máu ổn định cho tương lai. “Chúng tôi phải đóng ngay một cầu nối của người bệnh lại, đồng thời tạo hình cầu nối còn lại cho việc sử dụng về sau và kết hợp điều trị suy tim, lọc máu tăng dần liều để người bệnh đạt các tiêu chí, giảm thiểu nguy cơ suy tim sau này”, bác sĩ nói.

Can thiệp được chia làm hai giai đoạn.

Giai đoạn 1: Hủy miệng nối ở tay trái, đồng thời tạo hình lại bằng mạch nhân tạo.

Sau khoảng một tháng: Can thiệp tay phải theo hướng hủy hoàn toàn và bóc hết toàn bộ đoạn mạch phình giãn.

Việc lựa chọn chiến lược hai giai đoạn giúp cơ thể người bệnh có thời gian thích nghi về huyết động, hạn chế biến cố tim mạch, đồng thời cho phép đội ngũ lâm sàng theo dõi đáp ứng thực tế trước khi tiến tới can thiệp triệt để ở tay còn lại.

Sự thay đổi kỳ diệu sau ca mổ

Với người bệnh, quyết định phẫu thuật không chỉ là lựa chọn y khoa mà còn là lựa chọn tâm lý – nhất là khi đã sống chung với chạy thận nhiều năm và chứng kiến nhiều biến chứng. Chia sẻ trong video, người bệnh Nguyễn Thị Lan cho biết, sau khi mổ tay bên trái thì tôi cảm thấy bình thường, không đau đớn, không mất sức nên chị mổ tiếp tay bên phải.

Sau phẫu thuật, các thay đổi đến theo cả hai hướng: hình thể và chức năng. Hai cánh tay dần trở lại hình dạng cân đối hơn, tình trạng phình giãn mạch giảm, người bệnh tự tin hơn trong sinh hoạt thường ngày. Song song, các biểu hiện suy tim được ghi nhận cải thiện, người bệnh ăn uống tốt hơn, giảm mệt mỏi, tăng cân và phục hồi thể trạng.

 TS. BS Hoàng Anh Trung cho biết sau khoảng hai tháng điều trị, người bệnh có “một cầu tay duy nhất hoàn chỉnh”, không còn tình trạng phình giãn như trước. Đáng chú ý, theo chia sẻ từ bác sĩ, toàn bộ can thiệp về đường vào mạch máu trong ca này đều được bảo hiểm thanh toán, giúp người bệnh giảm đáng kể gánh nặng chi phí - một yếu tố thường xuyên khiến bệnh nhân chạy thận lâu năm lo lắng khi phải đối diện các thủ thuật phức tạp.

Từ trường hợp này, các bác sĩ nhấn mạnh vai trò theo dõi định kỳ và đánh giá sớm đường vào mạch máu ở bệnh nhân lọc máu chu kỳ. Khi AVF có dấu hiệu cung lượng cao, giãn phình nhanh, hoặc người bệnh xuất hiện mệt kéo dài, khó thở, sụt cân, phù, cần được thăm khám kịp thời, phối hợp giữa chuyên khoa thận nhân tạo, tim mạch và phẫu thuật mạch máu.

Thành công của ca bệnh một lần nữa cho thấy, với những trường hợp phức tạp, cách tiếp cận “đúng bệnh – đúng thời điểm – đúng chiến lược” có thể mang lại thay đổi đáng kể về chất lượng sống, không chỉ ở chỉ số y khoa mà cả cảm nhận rất đời thường: được cầm nắm, sinh hoạt và bước ra ngoài với đôi tay gần như “bình thường” trở lại.