Thầy Lý là giáo viên trung học tại Trung Quốc, đã có gần 30 năm trong nghề. Trong những năm ấy, thầy chứng kiến không biết bao nhiêu thế hệ học sinh trưởng thành, cũng chứng kiến rất nhiều gia đình rơi vào vòng xoáy lo âu vì điểm số.

Gần như năm nào cũng vậy, cứ đến cuối học kỳ, thầy lại chứng kiến cùng một cảnh tượng: học sinh mệt mỏi, chán nản, thậm chí suy sụp tinh thần còn cha mẹ thì căng thẳng, lo âu, kiệt sức vì thành tích học tập của con.

Trong lớp học, không ít lần thầy nghe học trò nói rằng các em không thể học tiếp được nữa. Nhưng khi trở về nhà, điều chờ đợi các em thường là nỗi lo của người lớn: nếu điểm số không tốt, làm sao có thể vào trường tốt, làm sao cạnh tranh trong xã hội tương lai. Ở góc nhìn của một người làm giáo dục lâu năm, thầy Lý hiểu cả hai phía đang bị trói chặt bởi một thước đo duy nhất: điểm số.

Ảnh minh hoạ

Khi mới bước vào nghề cách đây gần ba thập kỷ, thầy Lý cũng từng tin rằng điểm số có thể quyết định rất nhiều thứ. Nhưng xã hội ngày nay đã khác xa trước đây, tương lai không chỉ phụ thuộc thành tích học tập mà còn cần thêm nhiều yếu tố khác về kỹ năng thực tế. Dẫu vậy, thầy vẫn thấy nhiều phụ huynh tiếp tục tin vào những quan niệm cũ: điểm số quyết định tất cả, không được thua từ vạch xuất phát và chỉ có học vấn cao mới dẫn đến thành công.

Chính từ nỗi sợ ấy, nhiều bậc cha mẹ trở nên nôn nóng. Con vừa điểm kém là lập tức tìm lớp học thêm, gia sư, khóa tăng cường. Thầy Lý không phủ nhận vai trò của học thêm, nhưng với kinh nghiệm giảng dạy của mình, thầy cho rằng điều đáng lo nằm ở động cơ: khi học thêm xuất phát từ sự hoảng sợ và lo âu của người lớn chứ không phải từ nhu cầu thực sự của đứa trẻ thì hệ quả thường không như mong muốn.

Cái giá của sự nôn nóng ấy trước hết là tiền bạc, thời gian nếu vội vàng đưa ra những lựa chọn sai, không phù hợp với khả năng con cái cũng như tài chính gia đình.

Nhưng với thầy Lý, tiền bạc vẫn chưa phải cái giá đắt nhất.

Ảnh minh hoạ

Trong những năm đứng lớp, thầy từng chứng kiến nhiều mối quan hệ gia đình rơi vào khủng hoảng vì thành tích học tập của con. Có phụ huynh dốc toàn lực cho việc học của con: thuê gia sư, kèm từng bài, thậm chí tự học lại chương trình để “đồng hành”. Thế nhưng, càng ép, đứa trẻ càng có tâm lý chống đối. Gia đình cãi vã triền miên, mối quan hệ cha mẹ - con cái ngày càng căng thẳng. Có trường hợp, đứa trẻ bỏ nhà đi chỉ vì không muốn làm bài tập, còn người mẹ phải nhập viện vì căng thẳng kéo dài.

Thầy Lý cũng từng thấy những câu chuyện theo chiều ngược lại. Khi cha mẹ buông bớt sự kiểm soát, giảm áp lực điểm số, bầu không khí gia đình trở nên nhẹ nhàng hơn. Đứa trẻ dần lấy lại động lực, mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái được cải thiện, còn chính phụ huynh cũng thoát khỏi trạng thái lo âu thường trực. Theo thầy, đây là minh chứng rõ ràng cho việc cảm xúc của cha mẹ có ảnh hưởng trực tiếp đến trạng thái tinh thần của con cái.

Sau gần 30 năm đứng trên bục giảng, thầy Lý ngày càng tin rằng điểm số rất quan trọng, nhưng không đáng để đánh đổi sức khỏe, tinh thần và sự gắn kết của cả gia đình. Không phải đứa trẻ nào cũng giỏi học thuật và điều đó không đồng nghĩa với thất bại. Cuộc đời không phải là một cuộc chạy nước rút mà là một hành trình dài, trong đó mỗi người có nhịp độ và con đường riêng.

Điều mà thầy Lý mong phụ huynh có thể làm, không phải là từ bỏ quan tâm đến việc học của con mà là nhìn nhận con cái theo nhiều khía cạnh thay vì qua một bảng điểm. 

Theo thầy Lý, khi con cái bị điểm kém, điều đầu tiên cha mẹ cần làm không phải là vội vàng tìm lớp học thêm mà là nhìn vào điểm mạnh - điểm yếu cũng như tiềm năng phát triển thực tế của trẻ để trau dồi đúng cách. 

Ảnh minh hoạ

Giáo viên này nhiều lần nhấn mạnh rằng không có đứa trẻ nào giống đứa trẻ nào. Có em học giỏi các môn tự nhiên, có em lại mạnh về giao tiếp, nghệ thuật hoặc kỹ năng thực hành. Sai lầm phổ biến nhất của cha mẹ là đem con mình so sánh với “con nhà người ta” rồi từ đó ép con chạy theo một khuôn mẫu không phù hợp. 

Nuôi dạy con thực tế là chấp nhận con một cách trọn vẹn và cho phép con trưởng thành theo nhịp độ của riêng mình. Khi cha mẹ bớt bớt lo sợ và chấp nhận con với những điểm mạnh và hạn chế vốn có, cả gia đình mới thực sự hạnh phúc.

Theo Toutiao