Khi chuẩn bị đón em bé thứ hai, nhiều bố mẹ hình dung cảnh các con yêu thương, quấn quýt bên nhau. Anh chị sẽ chơi cùng em, chăm sóc em, còn em sẽ có một người bạn đồng hành từ nhỏ.

Nhưng khi em bé chào đời, cuộc sống không phải lúc nào cũng giống những gì bố mẹ mong đợi.

Hai con tranh đồ chơi, tranh xem tivi, tranh cả sự chú ý của mẹ. Có ngày, tiếng cãi nhau vang lên liên tục. Bố mẹ vừa khuyên đứa này xong lại phải dỗ đứa kia, đến mức bản thân cũng kiệt sức.

Để các con gần gũi, yêu thương nhau, những lời nhắc “phải nhường em” hay “không được cãi anh” thôi chưa đủ. Cách bố mẹ quan tâm và xử lý những chuyện hằng ngày có vai trò rất lớn.

Dưới đây là 5 nguyên tắc giúp xây dựng tình cảm giữa hai con.

1. Quan tâm con lớn trước, rồi đến con nhỏ

Nhiều bố mẹ có hai con thường nghĩ: Đứa nhỏ còn bé, phải ưu tiên trước.

Nhưng nếu sự ưu tiên ấy diễn ra liên tục, con lớn dễ tủi thân. Con có thể nghĩ rằng từ khi có em, mình không còn là đứa trẻ được mẹ yêu thương nhất nữa.

Vì sao cần chú ý đến con lớn?

Khi được chăm sóc và có cảm giác an toàn, con lớn mới sẵn lòng yêu thương em. Sự quan tâm tự nguyện ấy có ý nghĩa hơn cả trăm lần bố mẹ nhắc: “Con phải nhường em”.

Khi con nhỏ khóc, bố mẹ cũng nên nhìn xem con lớn đang làm gì, có đang cần mình hay không. Đừng để nhu cầu của con lớn lúc nào cũng phải chờ, chỉ vì con đã làm anh, làm chị.

Trong cuộc sống hằng ngày, hãy ôm con lớn nhiều hơn và thường xuyên nói với con: “Con mãi mãi là bé yêu của mẹ”.

Có em không nên đồng nghĩa với việc con phải lập tức lớn lên, thôi làm nũng và không còn cần được vỗ về.

2. Không so sánh hai con với nhau

“Con nhìn anh ngoan chưa?”, “Em gái còn biết dọn dẹp hơn con”… Những câu như vậy rất dễ khiến trẻ ấm ức.

Hai đứa trẻ có tính cách và nhịp phát triển khác nhau. So sánh qua lại không giúp các con tốt hơn, mà có thể khiến chúng xem nhau là đối thủ.

Đứa trẻ bị đánh giá thấp hơn dễ nghĩ: Dù mình làm gì cũng không bằng anh hoặc em, vậy thôi khỏi làm nữa.

Giữa hai con cũng có thể xuất hiện sự ganh đua âm thầm. Thay vì vui trước thành công của nhau, mỗi đứa lại lo mình bị đem ra so sánh.

Bố mẹ nên khen những việc cụ thể: Hôm nay anh chủ động sắp xếp cặp sách, em gái tự mang được giày.

Mỗi đứa trẻ cần được ghi nhận vì sự tiến bộ của chính mình, chứ không phải vì đã hơn người còn lại.

3. Cho con lớn tham gia chăm sóc em

Khi em còn bé, con lớn có thể giúp lấy tã, đưa khăn hoặc làm em cười. Khi em lớn hơn, hai con có thể cùng học, cùng chơi và làm những việc phù hợp.

Việc được tham gia giúp con lớn cảm thấy mình có vai trò trong gia đình. Con có cơ hội trải nghiệm niềm vui khi làm anh, làm chị, thay vì chỉ nhìn thấy em đang được bố mẹ dành hết sự chú ý.

Em trở thành người thân mà con có thể chăm sóc, chứ không phải người đến để giành mẹ.

Vì vậy, bố mẹ không cần ôm hết mọi việc. Những việc đơn giản có thể nhờ con lớn giúp; những chuyện liên quan đến em cũng có thể hỏi ý kiến con.

Cảm giác được tham gia và được coi trọng sẽ giúp hai đứa trẻ gần gũi nhau hơn.

4. Mỗi con đều cần khoảng thời gian riêng với bố mẹ

Có những đứa trẻ cứ tranh thủ lúc anh chị hoặc em không ở bên để đến làm nũng, quấn quýt với mẹ. Phía sau hành động ấy là mong muốn được mẹ dành sự chú ý riêng cho mình.

Điều các con tranh nhau nhiều khi không phải đồ chơi, mà là thời gian và tình yêu của bố mẹ.

Vì thế, mỗi tuần nên có một khoảng thời gian cố định dành riêng cho từng con, dù chỉ nửa tiếng.

Có thể đưa con lớn đi ăn một bát mì, hoặc ngồi đọc sách tranh với con nhỏ trong 20 phút. Hoạt động không cần cầu kỳ, quan trọng là lúc ấy con được ở bên bố mẹ mà không phải chia sẻ sự chú ý với ai.

Những khoảng thời gian riêng giúp con cảm nhận rõ rằng mình vẫn được yêu thương và có một vị trí quan trọng trong gia đình.

Khi không còn lo phải tranh giành tình yêu, trẻ cũng dễ thoải mái hơn trong mối quan hệ với anh chị em.

5. Khi các con cãi nhau, người lớn đừng vội làm trọng tài

Nhà có hai đứa trẻ, khó tránh khỏi những lúc cãi vã.

Nhiều bố mẹ cứ nghe tiếng khóc là lập tức chạy đến, hỏi ai đúng, ai sai, ai động tay trước rồi đưa ra phán quyết. Nhưng kết quả có thể là cả hai đều thấy bố mẹ thiên vị và càng cãi nhau dữ hơn.

Bố mẹ càng can thiệp vào mọi va chạm, các con càng phụ thuộc vào người lớn để giải quyết, còn bản thân lại ít có cơ hội học cách hòa hợp.

Với những bất đồng nhỏ, hãy để các con tự trao đổi trước. Nếu không thống nhất được, bố mẹ có thể cùng ngồi xuống tìm cách xử lý, thay vì lập tức tuyên bố ai đúng, ai sai.

Các con cần học cách nói ra điều mình muốn, lắng nghe nhau và tìm một phương án cả hai có thể chấp nhận.

Đôi khi, bố mẹ lùi lại một bước sẽ tạo cơ hội để hai đứa trẻ đến gần nhau hơn.