Tốt nghiệp Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Lưu Thị Hòa từng có công việc ổn định trong lĩnh vực marketing tại Thủ đô. Với nền tảng kiến thức bài bản và thu nhập khá, con đường ở lại thành phố tưởng chừng đã rộng mở. Thế nhưng, chính những chuyến trở về quê nhà đã khiến Hòa trăn trở: cao nguyên đá có nhiều sản vật quý, khí hậu đặc thù, nhưng nông sản vẫn loay hoay trong sản xuất manh mún, thiếu liên kết, thiếu thị trường tiêu thụ.

Giám đốc HTX Po Mỷ, Lưu Thị Hòa, cùng các sản phẩm nông sản của hợp tác xã

Quyết định rời phố về núi, cuối năm 2017, Hòa dùng số vốn tích lũy khoảng 300 triệu đồng để thành lập Hợp tác xã Nông lâm nghiệp và Dịch vụ thương mại tổng hợp Po Mỷ – cái tên theo tiếng Cơ Lao, mang ý nghĩa “sự khởi đầu mới”. Đó không chỉ là một mô hình kinh tế, mà còn là lựa chọn dấn thân của một trí thức trẻ mong muốn đem kiến thức học được để giải bài toán phát triển ở vùng cao.

Khởi nghiệp giữa vùng đá xám chưa bao giờ dễ. Những thất bại ban đầu, trong đó có việc gần như mất trắng vốn khi thử nghiệm sản xuất thịt trâu gác bếp, đã khiến Hòa đối diện với không ít hoài nghi. Nhưng thay vì bỏ cuộc, cô chọn cách phân tích nguyên nhân, điều chỉnh hướng đi. Từ sản xuất trực tiếp, Po Mỷ chuyển sang mô hình liên kết – thu mua, chế biến và tiêu thụ nông sản địa phương như mật ong bạc hà, lê, mận, sâm khoai, rau củ vùng cao.

Chính tư duy tổ chức sản xuất dựa trên chuỗi giá trị và sự hiểu biết thị trường đã giúp HTX Po Mỷ từng bước ổn định. Trên diện tích hơn 5 ha, với gần 6.000 m² nông trại sản xuất khép kín, các sản phẩm được kiểm soát chất lượng, chế biến và đóng gói theo quy trình an toàn. Mô hình không chỉ tạo ra sản phẩm sạch, mà còn mở ra việc làm cho nhiều lao động là con em đồng bào dân tộc thiểu số trên cao nguyên đá.

Một dấu ấn rõ nét trong hành trình của Lưu Thị Hòa là việc sớm ứng dụng chuyển đổi số vào quản trị và tiêu thụ nông sản. Từ các nhóm trao đổi công việc trực tuyến, bán hàng qua nền tảng số, đến tem truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, mọi khâu đều được số hóa để vượt qua trở ngại địa lý và nâng cao niềm tin của người tiêu dùng. Nhờ đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử và triển khai thanh toán không dùng tiền mặt, doanh thu bán hàng trực tuyến hiện chiếm phần lớn tổng lượng tiêu thụ.

Theo Giám đốc HTX Po Mỷ, điều quan trọng nhất không chỉ là bán được hàng, mà là kể được câu chuyện của vùng nguyên liệu, của người làm nông nơi cao nguyên đá. Chính điều đó giúp sản phẩm không chỉ là hàng hóa, mà còn mang theo cảm xúc và giá trị văn hóa. Sau hơn 6 năm hoạt động, HTX Po Mỷ đạt doanh thu khoảng 2,5 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm ổn định cho 15–20 lao động địa phương.

Những nỗ lực bền bỉ ấy đã mang lại nhiều sự ghi nhận cho Lưu Thị Hòa, từ các giải thưởng dành cho thanh niên dân tộc thiểu số khởi nghiệp, danh hiệu nông dân xuất sắc, đến việc được vinh danh trong các mạng lưới nữ doanh nhân và sáng kiến xã hội trong nước, khu vực.

Dẫu vậy, nữ giám đốc trẻ vẫn giữ cho mình sự khiêm nhường. Với Hòa, tri thức không phải để khẳng định bản thân, mà để trao đi giá trị. Hành trình khởi nghiệp của cô không chỉ là câu chuyện làm kinh tế, mà còn là minh chứng cho vai trò của trí thức nữ người dân tộc thiểu số trong việc dẫn dắt cộng đồng vươn lên từ chính những tiềm năng bản địa.

Từ cao nguyên đá khắc nghiệt, bằng kiến thức, tư duy và lòng kiên định, Lưu Thị Hòa đang từng ngày chứng minh rằng: khi tri thức được đặt đúng chỗ, nó có thể trở thành chìa khóa mở ra những con đường phát triển bền vững cho vùng cao.