Ảnh phác họa của họa sĩ về loài Ctenosuchus tenuidens (Ảnh: University of Portsmouth)

Trong quá trình phân tích một phiến đá hóa thạch, nhà nghiên cứu Hamzah Imran cùng các cộng sự thuộc Trường Môi trường và Khoa học Sống của Đại học Portsmouth (Anh) đã chú ý đến những chấm đen nhỏ nằm dọc hai bên một phần xương dài.

Quá trình phân tích cho thấy, đây chính là những chiếc răng vô cùng mảnh và sắc nhọn. Những chiếc răng này dài gấp khoảng 10,4 lần chiều rộng với khoảng cách trung bình giữa các răng chỉ khoảng 2,3mm. Các nhà khoa học ước tính mỗi bên hàm có hơn 40 chiếc răng.

Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Journal of Vertebrate Paleontology, loài bò sát mới được đặt tên là Ctenosuchus tenuidens, dựa trên đặc điểm bộ răng mảnh như lược của hóa thạch.

Ctenosuchus tenuidens thuộc nhóm Thalattosuchia, những loài bò sát họ hàng với cá sấu sống dưới nước trong thời đại khủng long. Loài này thuộc họ teleosauroid, có phần miệng dài tương tự cá sấu Ấn Độ ngày nay.

Tuy nhiên, bộ răng của C. tenuidens khác biệt rõ rệt so với phần lớn các loài cá sấu. Trong khi hầu hết loài cá sấu ngày nay có răng hình nón, chắc khỏe để giữ con mồi, răng của loài mới ở Maroc lại rất mảnh, khó chịu được lực tác động mạnh.

“Răng của nó mảnh đến mức chúng tôi không nghĩ nó có thể bắt được các con mồi bình thường. Nếu nó bắt một con cá lớn và con cá giãy giụa, những chiếc răng mỏng manh đó sẽ bị gãy nát”, ông Hamzah cho biết.

Theo nhà nghiên cứu, loài bò sát này nhiều khả năng chỉ ăn các sinh vật nhỏ, mềm như giáp xác, cá nhỏ hay các sinh vật thân mềm như giun.

Quá trình phân tích bằng kính hiển vi điện tử và các lát cắt mỏng cũng phát hiện những gờ nổi chạy dọc thân răng, cùng các gờ nhỏ xếp dày trên bề mặt hướng về phía lưỡi. Khi hai hàm khép lại, các răng đan xen tạo thành những khe hẹp khoảng 0,5-0,6 mm. Cấu trúc này có thể giúp giữ lại những con mồi nhỏ trong nước.

Đặc điểm bộ răng này có nét tương đồng với loài cá sấu Ấn Độ Gavialis gangeticus. Tuy nhiên, khoảng cách trung bình giữa các răng của cá sấu Ấn Độ vào khoảng 15 mm, lớn hơn nhiều so với mức 2,3 mm ở hóa thạch.

Nhóm nghiên cứu cho rằng C. tenuidens có thể đã phát triển cách kiếm ăn chuyên biệt để bắt các sinh vật nhỏ. Một khả năng khác là loài này lọc thức ăn trong nước, tương tự một số loài bò sát cổ đại có nhiều răng nhỏ. Dù vậy, giả thuyết ăn lọc vẫn cần được kiểm chứng do phần lớn hộp sọ của mẫu vật đã thất lạc.

Các mẫu hóa thạch này được mua từ những nhà sưu tập tại Maroc, sau đó được xác định có nguồn gốc từ khu vực Talsint–Anoual, phía đông nước này. Các mẫu vật gồm một phần hộp sọ, mõm, hàm dưới và răng. Một phiến đá khác chứa thêm phần miệng có nhiều răng, cùng những mảnh xương đốt sống, xương sườn và chi.

Những hóa thạch này được xác định có niên đại khoảng 170 triệu năm, thuộc kỷ Jura Giữa. Các lớp đá chứa hóa thạch được hình thành trong môi trường sông, hồ trên vùng đất khi đó thuộc siêu lục địa Gondwana.

Nhóm nghiên cứu cho biết, C. tenuidens là loài teleosauroid nước ngọt đầu tiên được ghi nhận tại lục địa Gondwana. Phát hiện này cũng bổ sung dữ liệu về nhóm bò sát vốn còn ít được biết đến ở châu Phi, nơi các bằng chứng hóa thạch trước đây chủ yếu là những mảnh xương rời rạc.

Tuy nhiên, các nhà khoa học chưa thể xác định đầy đủ hình thái hộp sọ và cách kiếm ăn của loài mới này do mẫu vật không còn nguyên vẹn. Vị trí của C. tenuidens trong cây tiến hóa của nhóm teleosauroid cũng cần được làm rõ qua những phát hiện tiếp theo.