![]() |
| Ảnh: NASA |
Hình ảnh do Tàu quỹ đạo Trinh sát Sao Hỏa (Mars Reconnaissance Orbiter) của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) ghi lại năm 2008 cho thấy những vệt dài sẫm màu trên các cồn cát đóng băng gần cực Bắc sao Hỏa, trông giống những hàng cây mọc trên một vùng đất xa lạ.
Tuy nhiên, đây không phải dấu hiệu của sự sống thực vật trên hành tinh đỏ. Những hình dạng giống thân và cành cây thực chất là các vệt cát sẫm màu hình thành trong quá trình băng carbon dioxide (CO2) thăng hoa theo mùa.
Vào mùa Đông, nhiệt độ xuống thấp khiến CO2 trong khí quyển sao Hỏa đóng băng, tạo thành một lớp băng khô bao phủ các vùng cực. Khi mùa Xuân đến, ánh sáng Mặt Trời làm nóng lớp băng, khiến CO2 chuyển trực tiếp từ thể rắn sang thể khí mà không qua giai đoạn hóa lỏng.
Quá trình này có thể tạo ra các túi khí bên dưới lớp băng. Khi áp suất tăng, khí thoát ra ngoài, cuốn theo cát từ bên trong cồn cát và làm vật liệu trượt xuống các sườn dốc. Những dòng cát sẫm màu để lại các vệt dài trên nền băng sáng, tạo nên hình ảnh giống những thân cây nhìn từ trên cao.
Thiết bị HiRISE trên tàu quỹ đạo NASA thậm chí đã ghi lại một đám mây bụi nhỏ hình thành khi vật chất trượt xuống sườn cồn cát, cung cấp bằng chứng trực tiếp về hiện tượng này.
Trong một nghiên cứu công bố năm 2011, nhà khoa học hành tinh Candice Hansen-Koharcheck thuộc Viện Khoa học Hành tinh (Mỹ) cùng các cộng sự đã so sánh hình ảnh những cồn cát ở vùng cực Bắc sao Hỏa qua nhiều năm.
Kết quả cho thấy địa hình tại đây có thể thay đổi đáng kể theo mùa. Một số cồn cát xuất hiện thêm các rãnh xói và hốc mới, trong khi những khu vực khác tích tụ thêm cát ở chân dốc. Tại 5 cồn cát được khảo sát, phần chân sườn dốc dịch chuyển từ 2,2-4,7m chỉ trong một năm sao Hỏa.
Đến mùa Hè, lớp băng CO2 thăng hoa hoàn toàn, các vệt cát sẫm màu cũng dần biến mất. Gió trên sao Hỏa tiếp tục phân bố lại vật liệu, làm phẳng các sườn cồn cát. Khi mùa Đông trở lại, lớp băng mới hình thành và chu kỳ biến đổi tiếp tục diễn ra.
Những hình ảnh này cho thấy bề mặt sao Hỏa không hoàn toàn tĩnh lặng. Các quá trình khí quyển và địa chất theo mùa vẫn liên tục tác động, làm thay đổi cảnh quan hành tinh đỏ.



















Phát hiện vi khuẩn có khả năng sống trong điều kiện giống Sao Hỏa
Phát hiện dấu hiệu núi lửa vẫn đang hoạt động trên Sao Hỏa
NASA hé lộ khung cảnh bình minh ấn tượng trên Sao Hỏa
NASA nghiên cứu giải pháp bảo vệ phi hành gia trước bụi mịn trên Sao Hỏa
Tìm thấy “manh mối” về sự sống sao Hỏa
Phát hiện hệ thống sông cổ đại ẩn sâu dưới bề mặt sao Hỏa
Cùng chuyên mục
Giải mã hình ảnh “khu rừng ma” trên bề mặt sao Hỏa
Phát hiện hệ ba sao kỳ lạ cách Trái Đất 27,6 năm ánh sáng
Bí ẩn sự biến mất đột ngột của hành tinh khổng lồ được giải mã
Phát hiện hệ sao hiếm phát tín hiệu vô tuyến theo chu kỳ 8 phút
Tàu thăm dò NASA phát hiện quy luật ẩn trong từ trường Mặt Trời
Công nghệ mới giúp phát hiện hành tinh bị ánh sáng sao che lấp