Radar xuyên đất đã hé lộ một hệ thống sông ngòi bị thất lạc từ lâu, ẩn sâu dưới bề mặt sao Hỏa.

Tại miệng hố Jezero, nơi xe tự hành Perseverance của NASA đang hoạt động, các nhà khoa học từ lâu đã biết đến sự tồn tại của một đồng bằng cổ hình thành từ dòng nước chảy cách đây hàng tỷ năm. Tuy nhiên, dữ liệu mới cho thấy những gì hiện diện trên bề mặt chỉ là một phần nhỏ của bức tranh toàn cảnh.

Thông qua thiết bị radar xuyên đất RIMFAX gắn trên Perseverance, các nhà nghiên cứu đã phát hiện một hệ thống đồng bằng rộng lớn hơn nằm sâu dưới lòng đất. Hệ thống này được hình thành từ trước cả đồng bằng mà robot đang thám hiểm, cho thấy nước từng tồn tại và chảy trên sao Hỏa trong thời gian dài hơn nhiều so với suy đoán trước đây.

Theo nhà địa vi sinh học Emily Cardarelli (Đại học California, Los Angeles), “Dữ liệu từ RIMFAX không chỉ mở rộng quy mô của hệ thống sông ngòi cổ đại mà còn chỉ ra các giai đoạn bồi tụ trầm tích, biến đổi thủy nhiệt và điều kiện môi trường có thể hỗ trợ sự sống kéo dài hơn trong lịch sử miệng hố Jezero .

Trong giai đoạn từ tháng 9/2023 đến tháng 2/2024, Perseverance đã thực hiện 78 lần đo radar dọc theo quãng đường dài khoảng 6,1 km, xuyên sâu hơn 35 mét dưới bề mặt. Từ những dữ liệu này, các nhà khoa học đã tái dựng được cấu trúc địa chất phức tạp gồm nhiều lớp đá trầm tích xếp chồng, có hình dạng đặc trưng của vật liệu lắng đọng do nước chảy vào một bồn địa lớn.

Ngoài ra, các dấu hiệu như kênh rãnh, cấu trúc dạng thùy, vết xói mòn và các khối đá bị chôn vùi cũng được ghi nhận. Đây là những đặc trưng phổ biến của hệ thống sông trên Trái đất. Điều này củng cố giả thuyết rằng sao Hỏa từng trải qua nhiều giai đoạn có nước chảy mạnh, góp phần định hình bề mặt hành tinh.

Quá trình phân tích tổng hợp cho thấy lớp trầm tích tại khu vực vùng biên “Margin” có thể dày tới 85–90 mét, hình thành qua nhiều chu kỳ bồi lắng và xói mòn. Dựa trên bối cảnh địa chất, hệ thống này có thể đã hoạt động từ thời kỳ Noachian, giai đoạn sao Hỏa được cho là giàu nước nhất, cách đây khoảng 4,2 đến 3,7 tỷ năm.

Phát hiện mới không chỉ giúp làm sáng tỏ lịch sử thủy văn của sao Hỏa mà còn mang ý nghĩa quan trọng đối với việc tìm kiếm dấu vết sự sống. Các cấu trúc trầm tích dưới bề mặt có khả năng lưu giữ dấu ấn sinh học và điều kiện địa hóa phù hợp cho vi sinh vật từng tồn tại.

Nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Science Advances.