Hình ảnh được ghi lại bởi kính viễn vọng không gian James Webb (JWST) cho thấy một tinh vân có cấu trúc khí phức tạp cùng một rãnh tối chạy dọc trung tâm, chia đám mây thành hai phần tương tự hai bán cầu não.

Tinh vân này có tên chính thức là PMR 1, được ví như một “Hộp sọ lọ thiên” với ngoại hình độc đáo như một bộ não nằm gọn trong hộp sọ.

Trước đó, vật thể này từng được kính viễn vọng không gian Spitzer phát hiện dưới ánh sáng hồng ngoại hơn một thập kỷ trước. Tuy nhiên, chỉ đến khi JWST sử dụng các thiết bị hiện đại như camera hồng ngoại gần (NIRCam) và thiết bị hồng ngoại giữa (MIRI), cấu trúc độc đáo của tinh vân mới được hé lộ rõ nét.

Các dữ liệu mới cho thấy lớp vỏ khí bên ngoài của tinh vân, chủ yếu là hydro, đã bị ngôi sao trung tâm đẩy ra từ trước. Bên trong, cấu trúc trở nên phức tạp hơn với sự pha trộn của nhiều loại khí và các chi tiết tinh vi, phản ánh quá trình ngôi sao liên tục trút bỏ vật chất trong giai đoạn cuối đời.

Điểm nổi bật nhất trong các bức ảnh là dải tối chạy xuyên qua trung tâm, tạo hình ảnh giống hai bán cầu não. Theo các nhà khoa học, cấu trúc này có thể liên quan đến một vụ bùng nổ hoặc sự dịch chuyển mạnh của dòng vật chất từ ngôi sao trung tâm, nhiều khả năng do các luồng tia phun theo hai hướng đối lập tạo ra. Dấu hiệu của hiện tượng này thể hiện rõ ở phần đỉnh tinh vân, nơi khí dường như đang bị đẩy mạnh ra ngoài.

Bên trái là ảnh cận hồng ngoại của tinh vân chụp bởi kính viễn vọng không gian JamesWebb, và bên phải là ảnh hồng ngoại giữa (mid-pink) với bước sóng dài hơn.

Dù vẫn còn nhiều bí ẩn, giới nghiên cứu khẳng định hình dạng kỳ lạ của tinh vân được định hình bởi một ngôi sao đang bước vào giai đoạn cạn kiệt nhiên liệu. Trong thời kỳ này, ngôi sao liên tục đẩy các lớp vật chất ra không gian, một quá trình diễn ra nhanh chóng nếu xét trên thang thời gian vũ trụ.

Các hình ảnh mới từ JWST đã ghi lại khoảnh khắc hiếm hoi của quá trình này. Tuy nhiên, số phận cuối cùng của ngôi sao vẫn chưa được xác định do khối lượng của nó chưa rõ ràng. Nếu đủ lớn, nó có thể kết thúc bằng một vụ nổ siêu tân tinh rực rỡ. Ngược lại, nếu có khối lượng tương đương Mặt trời, ngôi sao sẽ dần mất vật chất, co lại thành một sao lùn trắng và nguội lạnh theo thời gian.