“Sao mẹ không hiểu?”

“Thời của bố mẹ khác rồi".

“Sao chân bố mãi không hết đau?”

“Bố cứ để vài bữa nữa xem sao”.

“Khi nào về ăn cơm?”

“Tuần sau con về ạ…”

Có những khoảng cách giữa mình và bố mẹ không được đo bằng số kilomet. Nó nằm trong câu hỏi mẹ hỏi đi hỏi lại, trong một nỗi lo về sức khoẻ mà người này thấy bình thường, người kia lại bắt đầu thấy không còn ổn nữa rồi.

Một người muốn con sống thế này, một người lại muốn sống thế khác. Một người hỏi “bao giờ về?”, người kia lần nào cũng có một lý do để hẹn. Có những chuyện với mình chỉ là “để mai tính”, nhưng với cha mẹ, đôi khi lại thành chuyện phải nghĩ ngay từ hôm nay.

Không phải cứ thương nhau thì sẽ hiểu nhau. Cũng không phải cứ ở cùng một nhà thì vẫn đang sống gần nhau.

Khoảng cách ấy xuất hiện rất âm thầm, từ lúc mình bắt đầu có một công việc riêng, những mối quan hệ riêng, những dự định mà không phải chuyện gì cũng kể với bố mẹ. Và có những điều chỉ đến khi đủ lớn, mình mới nhìn thấy rõ hơn. Nhất là khi nhận ra: Mình vẫn đang nghĩ về những chuyện của 10 năm tới, còn cha mẹ đã bắt đầu sống với những chuyện của ngày hôm nay.

Có lẽ đó là 3 thời khắc khiến chúng ta lần đầu nhìn thấy khoảng cách giữa mình và cha mẹ.

Cách nhìn thế nào là một cuộc sống tốt?

Thế nào là một cuộc sống tốt?

Có lẽ, từ lúc mỗi người bắt đầu có một câu trả lời khác nhau cho câu hỏi ấy, giữa bố mẹ và con cái cũng xuất hiện những khoảng cách đầu tiên.

Ngày bé, gần như chuyện gì cũng có bố mẹ ở đó. Đi học ở đâu, ăn gì, mặc gì, mấy giờ phải về nhà, nên chơi với ai… Những việc tưởng rất nhỏ ấy khiến mình lớn lên với cảm giác bố mẹ là những người hiểu mình nhất, nhiều khi còn hiểu mình hơn cả chính mình.

Nhưng rồi đến tuổi trưởng thành, mọi thứ bắt đầu khác. Mình muốn làm một công việc mà bố mẹ không cho là “ổn định”, muốn sống ở một thành phố khác, chưa muốn kết hôn, muốn dành tiền cho những chuyến đi, cho một căn nhà đẹp hơn, cho một sở thích mà bố mẹ nghe xong chỉ hỏi: “Cần thiết đến thế không?”. Có khi chẳng có chuyện gì to tát, chỉ là cuối tuần này mình không muốn về nhà vì đã có một lịch trình riêng.

Những khác biệt nhỏ như thế, tích lại qua thời gian, bắt đầu thành những cuộc tranh luận. “Bố mẹ ngày xưa có như thế đâu.” “Thời của bố mẹ khác rồi.” “Con tự biết mình muốn gì.”

Những câu nói ấy không hẳn xuất phát từ việc mình bớt thương bố mẹ. Chỉ là lần đầu tiên, mình phải tự quyết định cuộc đời mình và nhận ra bố mẹ không thể chọn thay mình nữa. Mình cũng không còn là đứa trẻ chỉ cần nghe theo là thấy yên tâm.

Đó có lẽ là một trong những khoảng cách đầu tiên xuất hiện khi chúng ta lớn lên: Không phải khoảng cách địa lý, mà là khoảng cách giữa hai cách nhìn về thế nào là một cuộc sống tốt.

Ngày trước, mình từng nghĩ bố mẹ không hiểu mình. Nhưng càng lớn, đôi khi mình lại hiểu ra một chuyện khác: Điều bố mẹ muốn chưa chắc đã là muốn kiểm soát con cái. Có thể chỉ là họ vẫn đang dùng cách của mình để bảo vệ một đứa con, dù đứa con ấy trong mắt họ có lớn đến đâu thì vẫn chưa bao giờ thực sự lớn.

Không biết có điều gì bố mẹ muốn làm mà mãi chưa làm?

Ở một thời điểm khác, có lẽ là sau 30 tuổi, khi nhìn lại bố mẹ mình, chúng ta bắt đầu nhận ra: Hóa ra không chỉ bố mẹ không hiểu mình. Mình cũng chẳng hiểu bố mẹ nhiều đến thế.

Mình biết bố sáng nào cũng uống cà phê. Biết mẹ thích trồng cây, biết bố tối nào cũng xem một chương trình quen thuộc. Biết những món mẹ thích ăn, biết bố cứ đau chân là lại bảo “để vài hôm nữa xem sao”.

Nhưng có một câu hỏi có lẽ đã lâu rồi mình chưa từng hỏi: “Có điều gì bố mẹ muốn làm mà mãi chưa làm không?”.

Muốn đi đâu đó nhưng chưa có dịp đi? Muốn học một thứ mới nhưng rồi bận quá nên thôi? Muốn mua một món đồ cho riêng mình nhưng nghĩ “thôi, không cần thiết”? Muốn bắt đầu một công việc khác, một sở thích khác, hay đơn giản là có vài ngày chỉ để nghỉ ngơi mà không phải lo xem ngày mai sẽ phải làm gì?

Mình không biết.

Có thể bố mẹ cũng không biết câu trả lời cho chính mình nữa.

Bởi sau rất nhiều năm, những mong muốn riêng ấy thường bị đẩy xuống sau những việc cần làm trước: Tiền học của con, tiền nhà, công việc, một khoản tiết kiệm, một lần sửa sang nhà cửa, một đám cưới, một lần con ốm…

Chúng ta lớn lên bằng cách bước ra khỏi thế giới của bố mẹ. Còn bố mẹ vẫn ở đó, nhưng cuộc sống của họ dần trở thành một thứ quá quen thuộc đến mức mình ít khi nghĩ rằng bên trong nó vẫn có những điều đang được mong chờ.

Mình vẫn hỏi bố mẹ có khỏe không, nhưng ít khi hỏi dạo này bố mẹ có vui không. Vẫn hỏi có cần mua gì không, nhưng ít khi hỏi có điều gì bố mẹ muốn làm mà mãi chưa làm không. Vẫn nói “cuối tuần con về”, nhưng ít khi nghĩ xem những ngày mình không về, bố mẹ sẽ làm gì với một ngày của họ.

Đến một lúc, mình mới nhận ra bố mẹ cũng có một cuộc đời riêng, chỉ là cuộc đời ấy đã quen với việc đặt người khác lên trước mình. Có thể mẹ từng có một nơi rất muốn đến nhưng chưa đi. Có thể bố từng thích một thứ gì đó mà nhiều năm rồi không còn nhắc tới. Có thể cả hai từng có những kế hoạch cho tuổi 30, 40, 50 của mình, rồi cuộc sống cứ thế đi tiếp và những kế hoạch ấy nằm lại lúc nào không hay.

Có lẽ trưởng thành không chỉ là khi mình muốn bố mẹ hiểu cuộc đời mình hơn. Mà là khi mình bắt đầu muốn biết: “Nếu không phải lo cho con cái nữa, bố mẹ muốn làm gì cho chính mình?”

Và có khi, câu hỏi ấy còn đáng để hỏi hơn rất nhiều lần mình hỏi: “Bố mẹ có cần con mua gì không?”.

Chúng ta vẫn nghĩ về chuyện của 10 năm sau, nhưng bố mẹ thì chỉ sống cho hôm nay 

Chúng ta thường sống bằng một thứ thời gian rất dài.

Hai mươi mấy, ba mươi mấy tuổi, mình nghĩ về 5 năm nữa, 10 năm nữa. Bao giờ mua được nhà, bao giờ công việc ổn định hơn, bao giờ có thể sống một cuộc đời mình mong muốn. Phía trước còn rất nhiều thứ phải làm, nên một cuộc hẹn với bố mẹ có thể để tháng sau, một chuyến đi có thể để năm sau, một bữa cơm có thể đợi đến cuối tuần.

Mình có rất nhiều “sau này”.

Còn bố mẹ thì có thể đang dần sống với một thước đo thời gian khác.

Không phải họ không còn những dự định cho tương lai. Chỉ là tương lai của một người đã đi qua phần lớn cuộc đời sẽ không còn được tính bằng những chặng quá dài. Một sức khỏe tốt còn được bao lâu. Một năm còn có thể cùng nhau đi đâu đó mấy lần. Bao nhiêu cái Tết nữa cả nhà vẫn còn đông đủ. Bao nhiêu buổi chiều nữa vẫn có thể gọi điện và nghe một giọng nói quen thuộc ở đầu dây bên kia.

Cùng là thời gian, nhưng hai thế hệ nhìn nó từ hai đầu khác nhau.

Mình nhìn về phía trước và thấy rất nhiều năm đang chờ. Bố mẹ nhìn về phía trước có thể bắt đầu nhận ra những thứ từng tưởng là hiển nhiên không phải lúc nào cũng còn nguyên vẹn.

Đó là lý do có những lúc mình thấy bố mẹ “sao cứ muốn con về”, “sao cứ hỏi bao giờ về”, trong khi với mình, vài tuần hay vài tháng chẳng phải khoảng thời gian quá dài. Nhưng với người đang có ít thời gian hơn ở phía trước, một tháng không còn giống một tháng của tuổi trẻ.

Và khoảng cách giữa hai thế hệ đôi khi không nằm ở việc chúng ta yêu nhau nhiều hay ít. Nó nằm ở chỗ mỗi người đang đứng ở một vị trí khác nhau trên dòng thời gian.

Mình còn muốn đi rất xa. Bố mẹ có thể chỉ mong những người mình yêu vẫn còn đủ khỏe để ngồi cạnh nhau trong một bữa cơm bình thường.

Mình còn nghĩ đến những cột mốc chưa tới. Bố mẹ có thể đang nghĩ về những điều rất nhỏ của hiện tại. Bởi vậy, điều dễ bỏ lỡ nhất không phải là một dịp đặc biệt. Mà là những ngày hoàn toàn bình thường, khi bố mẹ vẫn còn ở đó và mình vẫn nghĩ rằng ngày mai cũng sẽ như hôm nay.

Cha mẹ không phải những người sẽ mãi đứng yên ở đó để chờ mình trưởng thành. Họ cũng đang đi qua thời gian của họ, chỉ là theo hướng ngược với mình.

Mình càng lớn, cuộc sống càng mở ra nhiều phía. Còn bố mẹ cũng tiếp tục già đi, từng chút một, dù mình có để ý hay không.

Vì thế, có lẽ câu hỏi không chỉ là mình muốn trở thành ai trong 5 hay 10 năm nữa? Mà là: Trong quãng thời gian mình còn đang mải đi về phía tương lai, mình đã dành bao nhiêu thời gian để sống cùng bố mẹ ở hiện tại?

Bởi sẽ có một ngày mình vẫn còn rất nhiều kế hoạch cho 10 năm sau, nhưng bố mẹ có thể không còn đủ thời gian để chờ mình thực hiện xong tất cả những kế hoạch ấy.

Và đến lúc đó, điều mình tiếc có lẽ không phải là đã đi chậm hơn một chút, Mà là đã từng có rất nhiều hôm nay để ở bên nhau, nhưng mình cứ nghĩ rằng còn ngày mai.