Dạo gần đây, tôi thường xuyên bắt gặp một kiểu bình luận dưới những video vui nhộn về chuyện bố mẹ và con cái trên mạng xã hội.

Có thể chỉ là một ông bố trêu con một chút. Có thể là người mẹ làm điều gì đó khiến đứa trẻ phụng phịu. Cũng có khi chỉ là một tình huống gia đình rất bình thường, được quay lại với mục đích giải trí. Thế nhưng phía dưới phần bình luận, không khó để bắt gặp những câu như: "Về già nó cho uống nước lọc thay sữa"; Hay: "Sau này nó rút ống thở đừng trách".

Có thể với nhiều người, những câu nói trên chỉ là một trò đùa vô thưởng vô phạt. Một kiểu bình luận nhằm gây cười và bắt nhịp với xu hướng trên mạng xã hội. Nhưng với tôi, đó là một kiểu hài hước khá phản cảm.

Tôi không nghĩ một câu đùa đơn lẻ có thể khiến một đứa trẻ lớn lên rồi thực sự đối xử tệ với cha mẹ. Mọi chuyện chắc chắn không đơn giản như vậy. Nhưng có những điều, một khi được lặp lại đủ nhiều, người ta sẽ dần tin rằng đó là sự thật.

Khi những câu nói như thế xuất hiện quá thường xuyên dưới rất nhiều video, cùng xoay quanh một cách tư duy rằng: Bố mẹ làm con không hài lòng hôm nay thì sau này khi bố mẹ già yếu, con có thể “trả lại”, một quan niệm sai lầm về tình cảm gia đình từ đó cũng có thể âm thầm được hình thành, lặp lại và dần trở nên bình thường hoá.

Ảnh minh hoạ

Mối quan hệ cha mẹ - con cái không phải là "sổ nợ"

Chúng ta có thể cười vì sự cường điệu của câu nói nhưng đằng sau tiếng cười ấy lại là một suy nghĩ không thật sự dễ chịu. Rằng mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái có thể được nhìn như một kiểu "sổ nợ". Hôm nay bố mẹ trêu mình một lần, sau này mình sẽ trả lại. Hôm nay bố mẹ làm mình bực, sau này khi họ già yếu, mình sẽ có cơ hội "phục thù".

Tất nhiên, tôi hiểu vì sao kiểu bình luận này xuất hiện. Mạng xã hội luôn cần những câu nói ngắn, mạnh và có phần bất ngờ để tạo tiếng cười. Càng “độc”, càng gây sốc, càng dễ được nhiều người hưởng ứng.

Có những người viết những câu ấy hoàn toàn không có ác ý. Họ chỉ muốn đùa. Nhưng có những chuyện, theo tôi, không phải cứ được nhiều người cùng cười thì tự nhiên trở thành vô hại. Đặc biệt là khi đối tượng của những câu đùa đó liên quan đến sự già yếu, bệnh tật và sự phụ thuộc của cha mẹ vào con cái.

Tôi nghĩ đến những đứa trẻ, những người trẻ đang đọc các bình luận này mỗi ngày. Các em đang sống trong một môi trường mà đôi khi chỉ cần một mâu thuẫn nhỏ với bố mẹ cũng có thể bắt gặp hàng loạt lời khuyên mang màu sắc cực đoan: "Sau này lớn rồi tránh xa", "cứ để về già rồi biết tay", "sau này có quyền quyết định thì trả lại hết".

Tôi không phủ nhận rằng có những cha mẹ đã làm tổn thương con cái. Có những đứa trẻ thực sự phải lớn lên trong những gia đình không hạnh phúc. Có người bị kiểm soát, bị bạo hành, bị bỏ rơi hoặc chịu những tổn thương kéo dài từ chính những người đáng lẽ phải bảo vệ mình. Trong những trường hợp đó, việc một người trưởng thành lựa chọn giữ khoảng cách với cha mẹ để bảo vệ bản thân là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Nhưng tôi đang nói về những video vui nhộn, những tình huống đời thường và cả những câu chuyện rất nhỏ trong gia đình. Một ông bố trêu con. Một bà mẹ làm điều gì đó khiến con phụng phịu. Một đứa trẻ bị bố mẹ “chọc ghẹo” trong vài giây.

Khi chúng ta liên tục nói về chuyện "trả thù cha mẹ khi họ già", dù chỉ để đùa, nó có thể vô tình gieo vào đầu người trẻ một cách nhìn rất lệch lạc về các mối quan hệ.

Rằng yêu thương là có điều kiện, chỉ cần người khác làm mình không hài lòng, mình có quyền chờ đến một thời điểm nào đó để đáp trả. Và rồi, khi cha mẹ già đi, yếu đi và phụ thuộc vào con cái, đó có thể trở thành “cơ hội” để đòi lại những điều mình từng không hài lòng. Nhưng gia đình nào có nên được vận hành bằng cách đó?

Gia đình có lúc "cơm không lành, canh không ngọt", nhưng...

Cha mẹ cũng là con người. Họ có thể sai, có thể vụng về, có thể đôi khi không hiểu con cái. Con cái cũng có những lúc tổn thương, tức giận và không đồng tình với cha mẹ.

Trong một gia đình bình thường, sẽ luôn có những mâu thuẫn. Điều quan trọng là chúng ta học cách nói ra sự không hài lòng, thiết lập ranh giới, sửa chữa những điều chưa đúng và hiểu nhau hơn chứ không phải âm thầm nuôi dưỡng một suy nghĩ rằng: "Cứ chờ đấy, sau này tôi sẽ trả lại".

Tôi cũng không nghĩ chúng ta cần biến mọi câu đùa trên mạng thành một vấn đề nghiêm trọng. Không phải cứ nhìn thấy một bình luận phản cảm là phải lập tức nổi giận, chỉ trích hoặc tranh cãi. Mạng xã hội vốn là nơi mỗi người có cách thể hiện khác nhau. Nhưng có lẽ chúng ta vẫn nên dành một chút thời gian để nghĩ về những điều mình đang bình thường hóa.

Có những câu đùa nghe qua rất vui. Nhưng nếu đổi vai, đặt mình vào vị trí của một người già, một người bệnh hoặc một người đang hoàn toàn phụ thuộc vào con cái, có lẽ chúng ta sẽ thấy nó không còn buồn cười như vậy.

Là một người mẹ, tôi không mong con mình sau này phải luôn cho rằng bố mẹ đúng. Tôi càng không mong con phải nhẫn nhịn trước những điều khiến mình tổn thương.

Nếu cha mẹ sai, con có quyền nói rằng cha mẹ sai. Nếu con không thích một cách cư xử nào đó, con có quyền bày tỏ. Nếu cần thiết, khi trưởng thành, con cũng có quyền xây dựng những ranh giới riêng. Nhưng tôi mong con hiểu một điều khác: không đồng tình không có nghĩa là phải trả thù. Bị làm phiền không có nghĩa là phải chờ cơ hội đáp trả.

Và tôi cũng mong những đứa trẻ lớn lên trong một môi trường mà lòng hiếu thảo không bị biến thành một thứ để đem ra chế giễu, còn sự già yếu của cha mẹ không trở thành "cái kết" được dùng để pha trò.

Hãy dừng lại một chút và tự hỏi: Nếu một ngày nào đó, những câu nói đùa ấy không còn nằm dưới một video trên mạng mà trở thành cách một người thật sự nhìn về cha mẹ mình, liệu chúng ta vẫn thấy nó buồn cười không?