Các bác sĩ tại Trung tâm Y tế NYU Langone Health (Mỹ) mới đây đã lập nên dấu mốc mới trong lịch sử y học khi thực hiện thành công ca ghép đồng thời phổi và gan từ người hiến nhiễm HIV cho một bệnh nhân cũng nhiễm HIV. Đây được xem là ca ghép phổi từ người nhiễm HIV sang người nhiễm HIV đầu tiên trên thế giới.

Người nhận tạng là ông Bertrand Nelson, 56 tuổi, đã sống chung với HIV suốt 26 năm. Ngoài ra, ông còn mắc bệnh sarcoidosis (u hạt), một căn bệnh viêm mạn tính ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Năm 2021, một đợt viêm phổi nặng do vi khuẩn Legionella khiến tình trạng bệnh của ông trở nên nghiêm trọng, làm tổn thương nặng cả phổi và gan.

Đến năm 2024, sức khỏe của ông Nelson suy giảm nghiêm trọng, buộc ông phải sử dụng oxy liên tục để duy trì sự sống. Tuy nhiên, ngày 21/3/2026 đã trở thành bước ngoặt lớn khi ông được ghép đồng thời hai cơ quan nội tạng trong một ca phẫu thuật kéo dài nhiều giờ tại NYU Langone Health.

Sau ca ghép, Nelson đã có thể tự thở mà không cần hỗ trợ oxy và đang phục hồi tích cực.

Bước tiến mới trong lĩnh vực ghép tạng

Theo các chuyên gia, thành công này là kết quả của những thay đổi trong chính sách cấy ghép nội tạng dành cho người nhiễm HIV tại Mỹ.

Trước đây, nội tạng từ người hiến nhiễm HIV gần như không được sử dụng. Tuy nhiên, Đạo luật Công bằng trong Chính sách Nội tạng HIV (HOPE Act), được ban hành năm 2013, đã cho phép triển khai các chương trình nghiên cứu nhằm đánh giá tính an toàn và hiệu quả của việc ghép tạng giữa những người cùng nhiễm HIV.

Nhờ đạo luật này, nhiều ca ghép thận, gan và tim đã được thực hiện thành công. Tuy nhiên, phổi vẫn là cơ quan đặc biệt khó ghép do rất dễ bị tổn thương và nhiễm trùng. Vì vậy, ca ghép phổi vừa được thực hiện tại NYU Langone được xem là cột mốc chưa từng có tiền lệ.

Tiến sĩ Sapna Mehta, Giám đốc lâm sàng của Viện Cấy ghép NYU Langone, nhận định đây là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao sự công bằng trong tiếp cận ghép tạng đối với cộng đồng người nhiễm HIV.

Theo bà, dù những ca ghép như vậy hiện vẫn được thực hiện trong khuôn khổ các chương trình nghiên cứu đặc biệt, thành công này đã mở rộng thêm các lựa chọn điều trị cho những bệnh nhân đang cần ghép tạng để duy trì sự sống.

Mở ra nguồn tạng hiến mới cho người nhiễm HIV

Hiện có khoảng 1,2 triệu người đang sống chung với HIV tại Mỹ. Nhờ các liệu pháp kháng virus hiện đại, phần lớn bệnh nhân có thể duy trì tuổi thọ gần tương đương người bình thường và kiểm soát tốt nguy cơ lây truyền virus.

Tuy nhiên, khi gặp tình trạng suy tạng giai đoạn cuối, họ thường phải đối mặt với danh sách chờ ghép kéo dài. Việc cho phép sử dụng nội tạng từ những người hiến cũng nhiễm HIV được kỳ vọng sẽ mở rộng đáng kể nguồn tạng hiến và rút ngắn thời gian chờ đợi.

Tiến sĩ Mark A. Sonnick, chuyên gia phổi ghép tại NYU Langone, cho biết các ca ghép tim và nội tạng vùng bụng theo Đạo luật HOPE đã được thực hiện trước đây, nhưng chưa từng có tiền lệ trong lĩnh vực ghép phổi. Theo ông, thành công này chỉ có thể đạt được nhờ sự dũng cảm của những bệnh nhân sẵn sàng tham gia vào các quy trình y khoa tiên phong.

Sau khi xuất viện, ông Nelson đang tích cực tập luyện để phục hồi thể lực đã mất trong suốt nhiều năm bị hạn chế vận động vì bệnh tật. Ông cho biết động lực lớn nhất của mình là gia đình, đặc biệt là người mẹ sắp bước sang tuổi 82.

Không chỉ mang lại cơ hội sống mới cho bản thân, ông Nelson hy vọng câu chuyện của mình sẽ góp phần nâng cao nhận thức về chương trình ghép tạng dành cho người nhiễm HIV và thúc đẩy nhiều bệnh viện khác tham gia triển khai mô hình này.

"Càng có nhiều nguồn tạng hiến được đưa vào sử dụng, cơ hội tìm được cơ quan phù hợp và kéo dài sự sống cho bệnh nhân sẽ càng lớn hơn", ông chia sẻ.

Các chuyên gia đánh giá thành công của ca ghép không chỉ là chiến thắng của riêng một bệnh nhân mà còn là dấu mốc quan trọng, mở ra triển vọng mới cho hàng nghìn người nhiễm HIV đang chờ đợi cơ hội được ghép tạng trong tương lai.