Tiến sĩ Lưu Kiến Sinh, chuyên gia ung bướu lâm sàng (Trung Quốc) cảnh báo, hút thuốc vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh phổi. Từ viêm phế quản mạn tính, COPD đến ung thư phổi. Nhưng thực tế lâm sàng cho thấy không ít người chưa từng hút thuốc vẫn phát hiện tổn thương phổi khi đi khám sức khỏe.

Ảnh minh họa

Theo GLOBOCAN 2022, ung thư phổi ghi nhận hơn 2,4 triệu ca mắc mới và khoảng 1,8 triệu ca tử vong mỗi năm, cao nhất trong các bệnh ung thư. Đáng chú ý, xu hướng trẻ hóa ngày càng rõ. Một nghiên cứu tại Đài Loan (Trung Quốc) mắc ung thư phổi lại tăng từ 20 - 35%, cho thấy thủ phạm không chỉ là thuốc lá. BMJ Open cũng tìm thấy sự gia tăng đáng kể tỷ lệ ung thư phổi ở người không hút thuốc từ 2009 - 2020, đặc biệt ở nhóm phụ nữ và người trẻ.

Sau đây là 5 việc nhiều người làm mỗi ngày nhưng không nhận ra đang đẩy phổi vào nguy hiểm:

1. Xem nhẹ việc hít khói thuốc thụ động

Khói thuốc không chỉ ảnh hưởng người hút mà còn lan rộng trong không gian kín, bám vào quần áo, rèm cửa và tồn tại rất lâu. Người hít phải sẽ đưa hàng nghìn hóa chất vào phổi, trong đó có nhiều chất gây ung thư.

Các hạt siêu nhỏ trong khói thuốc dễ đi sâu đến phế nang, gây viêm kéo dài và làm tổn thương cấu trúc phổi. Lâu dần, mô phổi mất độ đàn hồi, tạo điều kiện cho bệnh mạn tính phát triển. Điều nguy hiểm là quá trình này diễn ra lặng lẽ nên rất dễ bị xem nhẹ.

2. Nấu ăn trong không gian kín, tiếp xúc khói dầu mỡ mỗi ngày

Khi dầu được đun ở nhiệt độ cao, đặc biệt là chiên rán, nó giải phóng aldehyde và nhiều hợp chất oxy hóa có thể gây kích ứng đường thở. Nếu bếp không có hệ thống hút mùi hiệu quả, các hạt này sẽ tích tụ trong không khí.

Ảnh minh họa

Nhiều nghiên cứu tại châu Á đã ghi nhận phụ nữ không hút thuốc nhưng thường xuyên hít khói bếp vẫn có nguy cơ ung thư phổi cao hơn. Không chỉ ung thư, việc tiếp xúc lâu dài còn dễ dẫn tới viêm phế quản mạn và suy giảm chức năng hô hấp.

3. Ra đường nhưng không bảo vệ đường hô hấp

Bụi mịn có kích thước cực nhỏ, đủ để xuyên qua hàng rào bảo vệ tự nhiên của mũi và đi thẳng vào phổi. Khi các hạt này tích tụ, cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng viêm nhằm “dọn dẹp”, nhưng viêm kéo dài lại làm tổn thương mô.

Nghiên cứu y khoa gần đây còn cho thấy ô nhiễm không khí có thể thúc đẩy các tế bào mang đột biến EGFR phát triển, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư phổi. Đây là lý do nhiều chuyên gia gọi ô nhiễm là “thuốc lá vô hình”.

4. Chủ quan với tiền sử gia đình và yếu tố di truyền

Đột biến EGFR xuất hiện ở khoảng 50% bệnh nhân ung thư biểu mô tuyến phổi tại châu Á. Khi gen kiểm soát sự phát triển tế bào gặp trục trặc, tế bào có thể tăng sinh mất kiểm soát mà không cần tác nhân rõ ràng.

Nếu gia đình từng có người mắc ung thư phổi, nguy cơ không phải là con số nhỏ. Điều đáng lo là nhiều người trẻ cho rằng bệnh di truyền chỉ xuất hiện khi lớn tuổi nên thường bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm.

5. Sống trong môi trường bí khí, ít vận động

Ảnh minh họa

Không gian đóng kín khiến bụi, vi khuẩn và các hợp chất bay hơi tích tụ lâu hơn. Trong khi đó, lối sống ít vận động làm dung tích phổi giảm, khả năng trao đổi oxy kém và hệ miễn dịch đường hô hấp suy yếu.

Ngược lại, vận động đều đặn giúp tăng thông khí phổi, hỗ trợ cơ thể loại bỏ chất kích thích và duy trì độ đàn hồi của mô phổi.

Trung QuốcBệnh phổi hiếm khi bùng phát đột ngột mà thường là kết quả của nhiều năm tích lũy tổn thương. Khi các triệu chứng như ho dai dẳng, hụt hơi hay đau ngực xuất hiện, phổi có thể đã bị ảnh hưởng đáng kể. Vì vậy, ngoài việc đi tầm soát định kỳ, hãy tới bệnh viện ngay khi có dấu hiệu bất thường.

Nguồn và ảnh: Heal Medical, QQ