Tạp chí khoa học Med mới đây đã công bố một ca phẫu thuật đặc biệt khi các chuyên gia phẫu thuật tại Mỹ thành công duy trì sự sống cho một người đàn ông trong vòng 48 giờ dù cơ thể hoàn toàn không còn phổi.

Ca bệnh được thực hiện bởi nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Northwestern, với sự hỗ trợ của một hệ thống phổi nhân tạo toàn phần có tên gọi TAL (Total Artificial Lung). Thiết bị này đảm nhiệm chức năng oxy hóa máu, điều hòa lưu lượng tuần hoàn và giảm áp lực cho tim, thay thế hoàn toàn vai trò của phổi trong thời gian chờ ghép.

Hệ thống TAL đóng vai trò then chốt trong việc ổn định tình trạng bệnh nhân, tạo “cầu nối sinh tồn” để chờ đợi ca ghép phổi đôi. Hơn hai năm sau ca phẫu thuật, người đàn ông đã hồi phục tốt và hiện sở hữu cặp phổi hoạt động bình thường.

Bệnh nhân là một người đàn ông 33 tuổi, nhập viện vào mùa xuân năm 2023 do suy phổi nghiêm trọng sau biến chứng cúm. Tình trạng nhanh chóng tiến triển thành viêm phổi nặng, nhiễm trùng huyết và hội chứng suy hô hấp cấp tính (ARDS), một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại các khoa hồi sức.

Theo bác sĩ phẫu thuật lồng ngực Ankit Bharat, người trực tiếp tham gia điều trị, tình trạng nhiễm trùng phổi của bệnh nhân đã vượt ngoài khả năng kiểm soát. “Vi khuẩn kháng lại tất cả các loại kháng sinh. Phổi bị phá hủy nghiêm trọng, gần như hóa lỏng và trở thành nguồn lây nhiễm lan ra toàn cơ thể”, ông cho biết.

Thông thường, bệnh nhân ARDS sẽ được hỗ trợ hô hấp và chờ phổi tự hồi phục. Tuy nhiên, trong trường hợp này, chính lá phổi lại là nguyên nhân khiến bệnh nhân tiếp tục suy kiệt. Việc không cắt bỏ phổi đồng nghĩa với cái chết, nhưng cắt bỏ cả hai lá phổi cũng tiềm ẩn nguy cơ tử vong rất cao do rối loạn tuần hoàn và suy tim.

Để giải quyết bài toán nan giải này, nhóm nghiên cứu đã cải tiến hệ thống TAL bằng cách bổ sung các kênh dẫn máu kép cùng một ống thông điều chỉnh lưu lượng linh hoạt, giúp duy trì dòng máu ổn định sau khi phổi bị cắt bỏ hoàn toàn.

Thiết bị này đã giúp bệnh nhân duy trì sự sống trong 48 giờ cho đến khi có phổi hiến tặng phù hợp. Ngay sau khi hai lá phổi nhiễm bệnh được lấy ra, các dấu hiệu nhiễm trùng bắt đầu thuyên giảm rõ rệt.

Phân tích mô phổi sau phẫu thuật cho thấy phổi của bệnh nhân đã bị tổn thương không thể hồi phục do ARDS, với tình trạng sẹo hóa và rối loạn miễn dịch nghiêm trọng. Điều này khẳng định rằng ghép phổi là lựa chọn điều trị duy nhất trong trường hợp này.

Theo bác sĩ Bharat, trước đây ghép phổi thường chỉ được chỉ định cho các bệnh phổi mạn tính như xơ phổi hay xơ nang. “Nhiều người vẫn tin rằng ARDS nặng rồi sẽ hồi phục nếu được hỗ trợ đủ lâu, nhưng thực tế không phải lúc nào cũng vậy”, ông nói.

Dù hệ thống TAL hiện mới chỉ có thể triển khai tại các trung tâm y tế chuyên sâu, nhóm nghiên cứu kỳ vọng những cải tiến kỹ thuật từ ca bệnh này sẽ sớm được tích hợp vào các thiết bị hỗ trợ tuần hoàn – hô hấp tiêu chuẩn trong tương lai.

“Trong thực tế lâm sàng, nhiều bệnh nhân trẻ vẫn qua đời mỗi tuần chỉ vì ghép phổi không được xem là một lựa chọn”, bác sĩ Bharat chia sẻ. “Ngay cả trong bối cảnh cấp tính do nhiễm trùng hô hấp nặng, ghép phổi vẫn có thể cứu sống con người nếu được can thiệp kịp thời”.