Giữa không khí hối hả của những ngày cận Tết, khi dòng người đổ xô về các siêu thị để sắm sửa, tôi đã vô tình chứng kiến một tình huống nhỏ nhưng để lại nỗi suy tư kéo dài về cách người lớn định nghĩa giá trị tâm hồn cho con trẻ.

Câu hỏi "sòng phẳng" bên quầy thu ngân

Tại khu vực thanh toán rực rỡ sắc xuân của một siêu thị lớn, tôi đứng ngay sau hai mẹ con nọ. Đứa trẻ chừng năm, sáu tuổi, đôi mắt lém lỉnh cứ nhìn chằm chằm vào giỏ quà Tết bọc giấy kính đỏ sang trọng mà người mẹ đang đặt lên băng chuyền. Cậu bé kéo áo mẹ, tò mò hỏi bằng chất giọng trong veo:

“Mẹ ơi, giỏ quà này mình mang sang nhà bác Th. hả mẹ? Có phải vì hôm trước bác cho nhà mình bánh chưng với giò nên giờ mình mua quà để... trả nợ bác không mẹ?”.

Câu hỏi ngây ngô của đứa trẻ khiến vài người xung quanh bật cười, nhưng cũng khiến không ít người phải khựng lại suy ngẫm. Trong thế giới của một đứa trẻ, mọi sự cho đi và nhận lại thường được quy đổi thành một phép tính sòng phẳng. Nhưng nếu người lớn không kịp thời định hướng, cái tư duy "có qua có lại" ấy sẽ vô tình biến những mỹ tục lâu đời thành một cuộc trao đổi vật chất khô khốc.

Khi món quà được định nghĩa là "cái ôm"

Thay vì phớt lờ hay trả lời qua loa cho xong chuyện, người mẹ ấy đã có một cách hành xử khiến tôi thực sự nể phục. Chị ngồi xuống để gương mặt mình ngang tầm với con trai, ôn tồn giải thích:

“Không phải là trả nợ đâu con. Bác Th. tặng quà vì bác yêu quý nhà mình. Còn món quà này là cách mẹ con mình gửi lời "Cảm ơn" và "Thương mến" đến bác. Trong đời, có những tình cảm quý giá đến mức không món quà nào trả hết được, mình chỉ có thể dùng lòng biết ơn để đáp lại mà thôi”.

Chị nhẹ nhàng gợi nhắc cho con về những lần người hàng xóm giúp đỡ gia đình lúc khó khăn, những cử chỉ quan tâm giản đơn nhưng ấm áp suốt một năm qua. Chị dạy con rằng, món quà không phải là một "vật ngang giá", mà là sứ giả mang theo thông điệp của sự trân trọng. Câu trả lời đầy tinh tế ấy ngay lập tức thắp sáng đôi mắt đứa trẻ. Cậu bé reo lên: “À thế giỏ quà này giống như một cái ôm nhà mình gửi cho bác Th. đúng không mẹ!”.

Ảnh minh họa

Đừng để sự thực dụng đánh cắp tâm hồn trẻ thơ

Nhiều phụ huynh hiện nay vẫn thường vô tình coi việc biếu xén ngày Tết là "thủ tục", là "trả lễ" hay thậm chí là "quan hệ". Khi người lớn bàn tính về giá trị món quà hay sự "lép vế" trước mặt con trẻ, chúng ta đang trực tiếp gieo vào đầu chúng tư duy thực dụng, sòng phẳng hóa mọi mối quan hệ tình cảm.

Sự thật là: Giá trị của giỏ quà có thể vài trăm, vài triệu đồng, nhưng cách chúng ta giải thích về nó mới quyết định nhân cách của đứa trẻ sau này. Nếu chúng ta để trẻ hiểu biếu quà là "trả nợ", chúng ta đang nuôi dưỡng những tâm hồn chỉ biết tính toán. Nhưng nếu dạy trẻ đó là sự tri ân, chúng ta đang tưới mát hạt mầm của lòng trắc ẩn và sự tử tế.

Tết là dịp để dạy trẻ về sự sẻ chia và lòng biết ơn. Món quà Tết, suy cho cùng, chỉ là cái cớ để người ta tìm đến nhau, trao cho nhau hơi ấm của sự quan tâm sau một năm dài bươn chải. Người mẹ trong câu chuyện trên có thể tốn một khoản tiền cho giỏ quà, nhưng chị đã "lời" đậm trong việc giáo dục con người.

Đừng để những toan tính nhất thời của người lớn tước đi cơ hội được nhìn đời bằng đôi mắt thuần khiết của con trẻ. Hãy nhớ rằng: Mỗi lời giải thích của cha mẹ hôm nay chính là kim chỉ nam cho cách hành xử của con cái ngày mai.