Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Tiên tiến (RCAST) thuộc Đại học Tokyo (Nhật Bản) vừa công bố phát triển thành công một loại vaccine mới, được kỳ vọng có khả năng phòng ngừa hiệu quả bệnh do virus Nipah gây ra.

Theo nhóm nghiên cứu, vaccine được phát triển bằng cách tích hợp một phần thông tin di truyền của virus Nipah vào vaccine phòng sởi. Khi được tiêm vào cơ thể, vaccine này sẽ kích thích hệ miễn dịch sản sinh các protein tương tự virus Nipah, qua đó giúp cơ thể nhận diện mầm bệnh, tăng cường khả năng miễn dịch và ngăn chặn sự phát bệnh sau khi nhiễm virus.

Đại học Tokyo cho biết, hiệu quả phòng bệnh cũng như độ an toàn của vaccine đã được xác nhận thông qua các thí nghiệm tiền lâm sàng trên động vật, bao gồm chuột hamster. Trên cơ sở đó, trường sẽ sử dụng loại vaccine đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn cần thiết để tiến hành thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 trên người tại Bỉ.

Hoạt động thử nghiệm được thực hiện với sự hợp tác của Sáng kiến Vaccine châu Âu (EVI), một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Đức.

Theo lộ trình nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2 dự kiến sẽ được triển khai vào nửa cuối năm 2027 tại Bangladesh nhằm tiếp tục đánh giá mức độ an toàn và hiệu quả của vaccine. Trong giai đoạn này, vaccine sẽ được thử nghiệm trên cả người lớn và trẻ em. Trung tâm Chiến lược Nghiên cứu và Phát triển Tiên tiến (SCARDA) của Nhật Bản sẽ hỗ trợ kinh phí, đồng thời tìm kiếm các doanh nghiệp để hướng tới mục tiêu sản xuất và thương mại hóa vaccine.

Giáo sư Yoneda Misako, thành viên nhóm nghiên cứu của Đại học Tokyo, nhấn mạnh hiện nay vẫn chưa có loại thuốc đặc hiệu nào có thể làm giảm lượng virus Nipah trong cơ thể người bệnh. “Trong bối cảnh đó, vaccine giữ vai trò then chốt trong công tác phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh”, bà cho biết.

Ngoài Nhật Bản, một số cơ sở nghiên cứu khác cũng đang đẩy mạnh phát triển vaccine ngừa virus Nipah. Đáng chú ý, Đại học Oxford (Anh) đã bắt đầu thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2 tại Bangladesh từ tháng 12/2025, với khoảng 300 tình nguyện viên trong độ tuổi từ 18 đến 55.

Bangladesh được lựa chọn làm địa điểm thử nghiệm do quốc gia này từng ghi nhận nhiều ca nhiễm virus Nipah trong quá khứ, giúp việc đánh giá hiệu quả vaccine sát với điều kiện dịch tễ thực tế.

Thông tin về các nghiên cứu vaccine được công bố trong bối cảnh ngày 26/1 vừa qua, giới chức Ấn Độ đã thông báo với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về hai ca nhiễm virus Nipah tại bang Tây Bengal. Cả hai trường hợp đều là nhân viên y tế của một bệnh viện tư nhân.

Sau khi xác nhận các ca bệnh, nhà chức trách Ấn Độ đã tiến hành truy vết và xét nghiệm hơn 190 người từng tiếp xúc gần, tuy nhiên tất cả đều cho kết quả âm tính và đến nay chưa ghi nhận thêm ca nhiễm mới.

WHO hiện đánh giá nguy cơ bùng phát dịch do virus Nipah ở mức trung bình tại địa phương và ở mức thấp tại quy mô quốc gia, khu vực cũng như toàn cầu.