Tăng huyết áp là một trong những bệnh lý mạn tính phổ biến nhất ở người trung niên và cao tuổi. Hầu hết bệnh nhân cần sử dụng thuốc hạ huyết áp dài hạn để kiểm soát chỉ số, giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và đột quỵ. Tuy nhiên, các bác sĩ nhấn mạnh rằng thuốc chỉ là một phần trong quá trình điều trị. Nếu chế độ ăn uống không được điều chỉnh, một số loại thực phẩm có thể làm giảm hiệu quả của thuốc, thậm chí khiến mạch máu bị tổn thương nặng nề hơn.

1. Đậu phụ lên men

Các thực phẩm lên men và bảo quản như đậu phụ lên men (chao) thường chứa lượng muối rất cao. Trong 100g đậu phụ lên men có thể chứa tới 6–8g muối, gần vượt quá khuyến nghị tối đa hằng ngày của Tổ chức Y tế Thế giới (5 gram muối/người lớn/ngày). Ngoài ra, quá trình chế biến còn tạo ra nitrit - hợp chất không tốt cho tim mạch.

Khi cơ thể hấp thụ lượng muối quá lớn, ion natri tích tụ trong máu gây mất cân bằng nước - điện giải. Điều này làm tăng thể tích tuần hoàn, gây áp lực lớn lên thành mạch, trực tiếp vô hiệu hóa tác dụng kiểm soát huyết áp của thuốc. Kết quả là chỉ số huyết áp trở nên thất thường, khó duy trì ổn định trong ngưỡng an toàn.

2. Rượu

Rượu là "kẻ thù giấu mặt" đối với những người đang dùng thuốc hạ huyết áp. Loại đồ uống này kích hoạt hệ thống renin-angiotensin, gây co mạch, làm huyết áp tăng cao và triệt tiêu tác dụng của thuốc.

Đặc biệt, với bệnh nhân đang dùng thuốc lợi tiểu, rượu càng nguy hiểm hơn. Thuốc lợi tiểu khiến cơ thể bài tiết nhiều nước, trong khi rượu lại đẩy nhanh quá trình mất nước, gây chóng mặt, mệt mỏi và tụt huyết áp đột ngột. Trong những trường hợp nặng, huyết áp dao động mạnh có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim và đột quỵ. Vì vậy, các bác sĩ khuyến cáo nên kiêng rượu hoàn toàn khi đang điều trị bằng thuốc hạ huyết áp.

3. Bưởi

Ít ai biết rằng bưởi, một loại quả giàu vitamin, lại tiềm ẩn rủi ro với người bệnh tăng huyết áp. Trong bưởi có chứa furanocoumarin, chất này ức chế enzyme CYP3A4 - loại enzyme có vai trò phân hủy thuốc trong gan. Khi enzyme bị ức chế, thuốc hạ huyết áp không được chuyển hóa đúng cách, khiến nồng độ thuốc trong máu tăng cao bất thường.

Điều này có thể làm huyết áp tụt quá thấp, gây chóng mặt, ngất xỉu, thậm chí sốc thuốc. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị bệnh nhân đang dùng thuốc hạ huyết áp nên tránh ăn bưởi hoặc uống nước ép bưởi để đảm bảo an toàn.

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu (Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội) từng cảnh báo: "Không ít bệnh nhân tăng huyết áp nghĩ rằng chỉ cần uống thuốc đều đặn là đủ. Nhưng thực tế, chế độ ăn uống sai lầm có thể phá hỏng toàn bộ quá trình điều trị. 3 loại thực phẩm như rượu, đồ muối mặn hay bưởi tưởng chừng vô hại nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến dược động học của thuốc, khiến hiệu quả kiểm soát huyết áp suy giảm rõ rệt".

Kiểm soát huyết áp: Cần phối hợp toàn diện

Mục tiêu của việc dùng thuốc hạ huyết áp không chỉ là hạ con số đo huyết áp mà còn bảo vệ thành mạch, ngăn biến chứng lâu dài. Do đó, ngoài việc tránh 3 nhóm thực phẩm nói trên, người bệnh nên xây dựng chế độ ăn hợp lý:

- Tăng cường rau xanh và trái cây tươi như cần tây, bông cải xanh, táo, giúp bổ sung kali và chất xơ.

- Ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt, ngô,  hỗ trợ kiểm soát cân nặng và đường huyết.

- Bổ sung protein chất lượng cao từ cá, trứng, đậu nành, giúp duy trì cơ bắp, đồng thời bảo vệ tim mạch.

Ngoài dinh dưỡng, việc theo dõi huyết áp thường xuyên, duy trì tập thể dục vừa sức và sinh hoạt điều độ cũng đóng vai trò quan trọng.

(Ảnh minh họa: Internet)