Một người phụ nữ khoảng 60 tuổi ở Trịnh Châu (Hà Nam, Trung Quốc) vừa trải qua cú sốc sức khỏe nghiêm trọng chỉ vì một thói quen dễ gặp ở nhiều gia đình. Đó là không thay đũa mới suốt nhiều năm, ngay cả khi nấm mốc.

Bà nhập viện trong tình trạng đau bụng quằn quại, nôn ói và tiêu chảy liên tục. Ban đầu, theo lời kể của người nhà và chính nạn nhân, các bác sĩ nghi đây chỉ là một ca ngộ độc thực phẩm thông thường. Thế nhưng, kết quả xét nghiệm sau đó khiến tất cả bất ngờ.

Ảnh minh họa

Trong dịch dạ dày của bà xuất hiện aflatoxin, loại độc tố nấm mốc cực nguy hiểm được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1. Đây cũng là chất độc nổi tiếng với khả năng tấn công gan mạnh, độc tính được cho là cao gấp hàng chục lần, có thể tới 68 lần so với thạch tín.

Theo bác sĩ điều trị, aflatoxin không chỉ gây kích ứng tiêu hóa cấp tính, ngộ độc mà còn có thể âm thầm phá hủy tế bào gan trong thời gian dài. Từ đó làm tăng nguy cơ ung thư gan và suy gan nếu phơi nhiễm kéo dài. Nó cũng hại dạ dày và nhiều cơ quan khác trong cơ thể.

"Thủ phạm" là đôi đũa dùng suốt 5 năm không thay

Khi được hỏi về thói quen sinh hoạt, bà Lưu cho biết mình đã dùng duy nhất một đôi đũa gỗ suốt khoảng 5 năm, thậm chí rất yêu thích nó vì "vừa tay và đẹp", vứt đi thì tiếc.

Đôi đũa đã cũ, xuất hiện nhiều vết xước và có dấu hiệu ẩm mốc. Tuy nhiên, bà nghĩ chỉ cần rửa kỹ hoặc trụng nước sôi là có thể tiếp tục sử dụng nên không thay mới.

Các bác sĩ nhận định việc tiếp xúc lâu dài với nấm mốc từ đũa gỗ có thể là nguyên nhân khiến cơ thể bà bị phơi nhiễm aflatoxin mãn tính trước đó. Đặc biệt, trước khi nhập viện, bà còn dùng đôi đũa này để ăn vội phụ trong lúc chưa kịp rửa sạch sau thời gian để lâu ngoài không khí ẩm.

Ảnh minh họa

Điều nguy hiểm là đũa tre hoặc gỗ sau thời gian dài sử dụng thường xuất hiện những khe nứt rất nhỏ. Đây là nơi cặn thức ăn, dầu mỡ và hơi ẩm tích tụ. Nếu không được làm khô hoàn toàn, nấm mốc rất dễ sinh sôi. Không ít người cho rằng chỉ cần luộc đũa với nước sôi là đủ sạch. Nhưng thực tế, aflatoxin rất bền nhiệt, việc nấu chín hay tráng nước nóng gần như không thể phá hủy hoàn toàn độc tố này. 

Vì sao aflatoxin nguy hiểm đến thế?

Aflatoxin là độc tố do nấm Aspergillus flavus và Aspergillus parasiticus tạo ra. Chúng phát triển mạnh trong môi trường nóng ẩm và có thể tồn tại âm thầm trong thực phẩm hoặc vật dụng nhà bếp. Aflatoxin chỉ bắt đầu bị phân hủy đáng kể ở mức nhiệt khoảng 237 đến 306 độ C, tùy loại và môi trường thực phẩm.

Các chuyên gia cảnh báo, không phải ai nhiễm aflatoxin cũng phát bệnh ngay. Nhiều trường hợp độc tố tích tụ trong cơ thể suốt nhiều năm mà không có triệu chứng rõ rệt. Nhưng khi gan suy yếu hoặc cơ thể giảm sức đề kháng, chỉ một lần ăn phải thực phẩm nhiễm độc cũng có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng.

May mắn là bà Lưu được điều trị giải độc kịp thời nên đã qua cơn nguy kịch. Tuy nhiên, bác sĩ cho biết nếu tiếp tục phơi nhiễm kéo dài, nguy cơ tổn thương gan hoặc ung thư gan, dạ dày... là rất đáng lo ngại.

Không chỉ đũa, nhiều món quen thuộc trong bếp cũng có thể chứa aflatoxin nhưng ít người để ý. Ví dụ như: 

- Đậu phộng, ngô, gạo hoặc các loại hạt bảo quản lâu ngày trong môi trường ẩm nóng.

- Trái cây dập nát hoặc có dấu hiệu mốc, đặc biệt là cam, chuối, nho.

- Các loại gia vị dạng bột như ớt bột, bột nghệ, bột mì nếu để lâu và bảo quản không kín.

- Thớt gỗ/tre, muỗng gỗ/tre, bát tre/gỗ sử dụng quá lâu, xuất hiện vết nứt hoặc mùi lạ.

Ảnh minh họa

Điều đáng sợ là độc tố này không dễ nhận biết bằng mắt thường. Thậm chí cắt bỏ phần mốc rồi ăn tiếp cũng không đảm bảo an toàn vì độc tố đã lan rộng ra. Việc duy nhất bạn nên làm là vứt bỏ thực phẩm đó vì ngay cả rửa sạch, nấu chín cũng hoàn toàn vô dụng.

May mắn thay, sau khi được giải độc kịp thời và điều trị tích cực, bà Lưu đã qua cơn nguy kịch. Lần "thập tử nhất sinh" này của bà không chỉ là bài học riêng cho bà, mà là cho tất cả chúng ta. Đặc biệt, thông qua câu chuyện đau lòng của bà Lưu, bác sĩ điều trị cũng nhắc nhở vài lưu ý quan trọng khi sử dụng đũa tre hoặc gỗ:

- Đũa tre hoặc đũa gỗ chỉ nên dùng khoảng 3 đến 6 tháng là thay mới.

- Nếu thấy đũa đổi màu, nứt, sần sùi, nấm mốc hoặc có mùi bất thường thì nên bỏ ngay, không nên tiếc.

- Sau khi rửa, cần để đũa khô hoàn toàn rồi mới cất vào hộp. 

- Tránh đặt gần bồn rửa hoặc nơi ẩm thấp vì đây là môi trường lý tưởng cho nấm mốc phát triển.

- Không nên dùng dụng cụ rửa quá thô ráp, gây xước đũa sẽ càng tạo môi trường cho nấm mốc. Loại đũa này cũng dễ ngấm chất lỏng, nên cần kiểm soát lượng chất tẩy rửa và đảm bảo tráng sạch trước khi phơi khô.

Nhiều gia đình hiện nay chuyển sang dùng đũa inox hoặc các loại đũa kháng khuẩn để giảm nguy cơ. Tuy nhiên, bác sĩ nhắc nhở dù dùng chất liệu nào thì việc vệ sinh và thay mới định kỳ hay bất cứ khi nào có dấu hiệu bất thường vẫn rất quan trọng.

Nguồn và ảnh: Finance Sina, Baidu Health, Skypost