Các nhà khoa học tại Đại học McMaster (Canada) mới đây đã phát hiện hormone GDF15 có thể bảo vệ gan khỏi viêm thông qua một con đường truyền tín hiệu từ não đến gan chưa từng được biết đến. Phát hiện này mở ra hướng nghiên cứu mới trong điều trị viêm gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASH), một dạng bệnh gan có thể tiến triển thành xơ gan, ung thư gan và suy gan.

Nghiên cứu được công bố ngày 10/8 trên tạp chí Cell Metabolism, cho thấy tác dụng bảo vệ gan của GDF15 diễn ra độc lập với việc giảm cân.

Hormone GDF15 vốn được biết đến nhiều với khả năng làm giảm cảm giác thèm ăn và hỗ trợ giảm cân. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu nhận thấy hormone này còn kích hoạt tín hiệu từ não thông qua hệ thần kinh, thúc đẩy cơ thể giải phóng glucocorticoid - nhóm hormone steroid có vai trò quan trọng trong chuyển hóa, miễn dịch và phản ứng với căng thẳng.

Các glucocorticoid sau đó giúp kiểm soát tình trạng viêm tại gan. Đáng chú ý, tác dụng này không phụ thuộc vào lượng thức ăn tiêu thụ, trọng lượng cơ thể hay lượng mỡ tích tụ trong gan. GDF15 đồng thời cũng giúp hạn chế quá trình xơ hóa, vốn là sự hình thành mô sẹo khiến chức năng gan suy giảm khi bệnh tiến triển.

“Các phát hiện của chúng tôi cho thấy GDF15 làm được nhiều điều hơn là chỉ điều hòa cảm giác thèm ăn và trọng lượng cơ thể”, Giáo sư Gregory Steinberg thuộc Khoa Y và đồng giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chuyển hóa, Béo phì và Tiểu đường của Đại học McMaster, cho biết.

“GDF15 kích hoạt một con đường truyền tín hiệu tự nhiên từ não đến gan giúp ức chế viêm gan và giảm xơ hóa. Điều này thay đổi cách chúng ta nhìn nhận về hormone này và cho thấy nó có thể là một phần trong hệ thống tự bảo vệ của cơ thể trước tổn thương gan mạn tính”, ông nói.

Phát hiện cơ chế bảo vệ gan mới

Để làm rõ vai trò của GDF15, các nhà nghiên cứu sử dụng mô hình chuột mô phỏng bệnh MASH ở người, kết hợp nhiều phương pháp di truyền, dược lý, phân tích hệ gene và giải mã hệ phiên mã không gian.

Kết quả cho thấy GDF15 có khả năng “tái lập trình” hoạt động của các tế bào trong gan. Theo ông Dongdong Wang, tác giả chính của nghiên cứu, hormone này khiến các tế bào miễn dịch trong gan chuyển sang trạng thái ít hoạt động và có tính bảo vệ hơn, qua đó giảm viêm và hạn chế tổn thương mô.

Phát hiện này đặc biệt đáng chú ý bởi giảm cân không phải lúc nào cũng giúp loại bỏ tình trạng viêm gan ở bệnh nhân MASH. Trong khi nhiều liệu pháp hiện nay tập trung vào giảm cân và giảm lượng mỡ trong gan, tình trạng viêm vẫn có thể tiếp diễn và thúc đẩy xơ hóa.

Nghiên cứu mới cho thấy việc tác động trực tiếp vào cơ chế chống viêm có thể trở thành một hướng bổ sung cho các phương pháp điều trị hiện có.

Một nghiên cứu của ông Steinberg và Wang công bố năm 2023 từng cho thấy GDF15 giúp duy trì quá trình đốt cháy calo trong quá trình giảm cân. Công trình mới đã bổ sung một chức năng quan trọng khác của hormone này, đó là kích hoạt cơ chế bảo vệ gan thông qua hệ thần kinh.

Theo nhóm nghiên cứu, việc hiểu rõ cơ chế tự bảo vệ gan của cơ thể có thể giúp xác định những cơ hội mới để phát triển các liệu pháp điều trị hiểu quả hơn cho những bệnh nhân mắc bệnh MASH, đặc biệt ở những người bệnh đã giảm cân nhưng vẫn có nguy cơ tiến triển tổn thương gan.

“Các liệu pháp hiện tại phần lớn tập trung vào việc giảm trọng lượng cơ thể và mỡ trong gan. Công trình của chúng tôi gợi ý rằng việc kết hợp các phương pháp đó với những liệu pháp tác động trực tiếp vào tình trạng viêm có thể đem lại hiệu quả”, Giáo sư Steinberg nhận định.