Viêm gan B là một bệnh nhiễm trùng gan nghiêm trọng lây lan qua tiếp xúc với máu hoặc các dịch cơ thể khác.

Trong nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí y học New England, nhóm các nhà khoa học cho biết đã tạo ra một loại thuốc có thể giúp những bệnh nhân viêm gan B có thể ngưng điều trị mà không còn xuất hiện dấu hiệu của virus trong cơ thể. Trạng thái này được các nhà khoa học gọi là "chữa khỏi về mặt chức năng".

Theo kết quả nghiên cứu quốc tế, khoảng 20% bệnh nhân viêm gan B sử dụng loại thuốc này đã có lượng virus giảm xuống mức đủ thấp để hệ miễn dịch tự kiểm soát bệnh.

"Chúng ta chưa từng có một phương pháp điều trị nào đạt đến mức độ chữa khỏi như thế này", Tiến sĩ Seng Gee Lim thuộc Hệ thống Y tế Đại học Quốc gia Singapore, một trong những người dẫn đầu các nghiên cứu do GSK tài trợ, chia sẻ với các phóng viên trước khi trình bày kết quả tại một hội nghị khoa học ở Barcelona, Tây Ban Nha.

Viêm gan B là một bệnh nhiễm trùng gan nghiêm trọng lây truyền khi tiếp xúc với máu hay dịch cơ thể, gồm cả trong quá trình sinh nở. Hiện nay vaccine có hiệu quả rất cao trong việc phòng ngừa căn bệnh này.

Đối với người nhiễm virus, nhiều trường hợp chỉ trải qua giai đoạn bệnh cấp tính kéo dài vài tháng. Tuy nhiên, ở một số người, bệnh tiến triển thành thể mạn tính và âm thầm phá hủy các tế bào gan. Hiện có khoảng 1,7 triệu người tại Mỹ và hơn 250 triệu người trên toàn thế giới đang sống chung với viêm gan B mạn tính.

Viêm gan B mạn tính là nguyên nhân gây ung thư gan và suy gan, cướp đi sinh mạng của khoảng 1,1 triệu người trên thế giới mỗi năm. Các phương pháp điều trị tiêu chuẩn hiện nay, bao gồm thuốc uống hằng ngày, có thể làm giảm tải lượng virus và hạn chế tổn thương gan. Tuy nhiên, việc chữa khỏi hoàn toàn vẫn là thách thức lớn bởi virus viêm gan B có khả năng ẩn náu trong cơ thể và có thể tái hoạt động khi ngừng điều trị.

Trong nhiều thập kỷ qua, giới khoa học không ngừng tìm kiếm những giải pháp thay thế hiệu quả hơn cho các liệu pháp điều trị kéo dài suốt đời, vốn có thể khó duy trì hoặc khó tiếp cận ở một số quốc gia.

Loại thuốc đang được nghiên cứu mang tên bepirovirsen, thường được gọi tắt là "bepi", do GSK và Ionis Pharmaceuticals phát triển. Thuốc hiện đang được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) xem xét theo quy trình rút gọn, với quyết định dự kiến được đưa ra vào tháng 10. Các cơ quan quản lý tại Nhật Bản, Trung Quốc và châu Âu cũng đang đánh giá loại thuốc này.

Theo bà Melanie Paff, Phó Chủ tịch GSK, thuốc bepirovirsen hoạt động bằng cách liên kết với vật liệu di truyền của virus, từ đó ngăn chặn quá trình nhân lên của virus và làm giảm sản xuất protein bề mặt S, một thành phần thiết yếu đối với sự tồn tại của virus. Đồng thời, thuốc cũng giúp kích thích hệ miễn dịch chống lại bệnh.

Các thử nghiệm lâm sàng được thực hiện trên 1.838 bệnh nhân. Những người tham gia được chỉ định tiêm bepirovirsen hoặc giả dược mỗi tuần trong vòng 6 tháng, đồng thời tiếp tục sử dụng các thuốc điều trị thông thường. Nếu virus không còn được phát hiện trong 6 tháng sau khi ngừng tiêm, bệnh nhân cũng có thể dừng các loại thuốc uống đang sử dụng.

Kết quả cho thấy khoảng 20% số bệnh nhân dùng bepirovirsen vẫn không phát hiện virus trong 6 tháng tiếp theo sau khi ngừng toàn bộ điều trị. Đây chính là tiêu chí được xem là "chữa khỏi về mặt chức năng". Trong khi đó, không có bệnh nhân nào trong nhóm dùng giả dược đạt được kết quả tương tự.

Tiến sĩ Lim cho biết những bệnh nhân có nồng độ protein S thấp hơn khi bắt đầu nghiên cứu có cơ hội đạt được trạng thái chữa khỏi về mặt chức năng cao hơn một chút. Nhóm nghiên cứu hiện đang tiếp tục tìm hiểu nguyên nhân khiến chỉ một số bệnh nhân đáp ứng tốt với liệu pháp này.

Liên quan đến thời gian duy trì hiệu quả điều trị, bà Paff cho biết GSK đã theo dõi một nhóm nhỏ bệnh nhân từ các nghiên cứu giai đoạn đầu và nhận thấy phần lớn vẫn duy trì kết quả tích cực trong vòng 3 năm sau đó.

Về độ an toàn, Tiến sĩ Lim cho biết các tác dụng phụ được ghi nhận chủ yếu là mẩn đỏ hoặc đau nhẹ tại vị trí tiêm, cùng với sự gia tăng tạm thời của một số enzyme có thể phản ánh tình trạng căng thẳng ở gan.

Theo Tiến sĩ Anna Lok, chuyên gia viêm gan tại Đại học Michigan, kết quả nghiên cứu được xem là “một bước tiến lớn”. Tuy nhiên, bà cho biết còn cần thêm dữ liệu nghiên cứu trên nhiều bệnh nhân khác nhau để đánh giá hiệu quả của thuốc, cũng như những nghiên cứu để xác định trạng thái thuyên giảm này có thể duy trì được trong bao lâu.