Ảnh minh họa: AI

Nếu yêu cầu một đứa trẻ 5 tuổi vẽ một bức tranh, chúng gần như sẽ cầm cây bút và vẽ ngay lập tức như bản năng. Thế nhưng người trưởng thành lại thường tỏ vẻ ngần ngại và mất thời gian hơn. Phải chăng khả năng sáng tạo ở người trưởng thành không còn được như trước.

Một công trình nghiên cứu trên tạp chí PLOS ONE đã góp phần làm rõ lý do này.

Trong nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học thuộc Đại học Graz (Áo), phối hợp với Đại học UCLouvain (Bỉ) và Đại học Yale (Mỹ), 92 trẻ em từ 4-7 tuổi và 70 người trưởng thành, phần lớn ở độ tuổi 20, được yêu cầu thực hiện 3 bài tập sáng tạo.

Bài tập đầu tiên yêu cầu nghĩ các công dụng khác nhau cho một chiếc vỏ hộp kim loại trong vòng 3 phút; bài thứ hai là vẽ tự do bất cứ thứ gì mình thích và không giới hạn thời gian; bài thứ ba là vẽ một con vật tưởng tượng trong vòng 8 phút.

Các giám khảo sẽ đánh giá sản phẩm dựa trên tính độc đáo, tính hữu ích và mức độ sáng tạo tổng thể. Những người tham gia cũng được yêu cầu tự đánh giá mức độ yêu thích của họ với từng bài tập, cảm giác có động lực và sự tự tin ra sao, cũng như mức độ lo lắng trong quá trình thực hiện như thế nào.

Kết quả cho thấy, các sản phẩm của người trưởng thành được đánh giá cao hơn về tính độc đáo, tính hữu ích và mức độ sáng tạo so với sản phẩm của trẻ em. Sự khác biệt thể hiện rõ ở những bài tập có yêu cầu cụ thể và giới hạn thời gian.

Trong khi đó, trẻ em cho biết các em cảm thấy tự tin hơn, có động lực cao hơn và ít lo lắng hơn khi thực hiện nhiệm vụ. Kết quả này cho thấy năng lực sáng tạo không đồng nghĩa với sự tự tin khi thể hiện ý tưởng.

Theo Tiến sĩ Mathias Benedek, tác giả chính của nghiên cứu tại Đại học Graz, trẻ em cho thấy chúng có động lực mạnh mẽ và say mê các hoạt động vui chơi hơn. Trong khi trẻ em thường tận hưởng quá trình khám phá và sẵn sàng thử nghiệm những cách làm mới, người trưởng thành lại có xu hướng chú trọng đến mục tiêu và kết quả. Chính điều này đã làm hạn chế sự hứng thú của họ khi tham gia các hoạt động mang tính sáng tạo.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, có thể tâm lý lo ngại bị đánh giá ở người trưởng thành cản trở khả năng thể hiện ý tưởng. Trẻ em thường chấp nhận sai sót như một phần của quá trình thử nghiệm, trong khi người trưởng thành có thể tự loại bỏ những ý tưởng khác thường vì sợ bị người khác từ chối hoặc đánh giá tiêu cực.

Mặc dù nghiên cứu vẫn còn nhiều hạn chế, các nhà khoa học cho rằng không nên mặc định khả năng sáng tạo sẽ suy giảm khi con người trưởng thành. Thay vào đó, cần xem xét những yếu tố tâm lý có thể khiến người lớn ngần ngại phát huy năng lực của mình.

“Người trưởng thành không hề mất đi khả năng sáng tạo mà có thể họ đánh mất sự tự tin để sử dụng nó”, tiến sĩ Benedek nói.

Phát hiện mới này gợi mở tầm quan trọng của việc tạo ra môi trường khuyến khích thử nghiệm, trong đó mọi người có thể mạnh dạn đưa ra ý tưởng mà không quá lo ngại về những đánh giá tiêu cực.