Ảnh: Journal of Maritime Archaeology 2026

Các nhà khảo cổ học vừa phát hiện xác một con tàu có niên đại từ năm 2600-2400 trước Công nguyên (TCN) ngoài khơi đảo Kekova, tỉnh Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Với niên đại từ thời kỳ Đồ đồng sớm, con tàu được xem là xác tàu đắm cổ nhất từng được biết đến.

Phát hiện được thực hiện trong các cuộc khai quật dưới nước do nhà khảo cổ học Hakan Öniz thuộc Đại học Akdeniz ở thành phố Antalya dẫn đầu. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên Journal of Maritime Archaeology.

Với phần cấu trúc bằng gỗ của con tàu đã không còn, các nhà nghiên cứu xác định niên đại dựa trên những hiện vật được tìm thấy dưới đáy biển, gồm các bình gốm và mỏ neo bằng đá. Những hiện vật này nằm ở độ sâu khoảng 30m, trên nền đáy biển có cả cát và đá.

Với niên đại khoảng 4.400-4.700 năm, xác tàu mới được phát hiện lâu đời hơn xác tàu Dokos ở biển Aegean, vốn được xác định có niên đại khoảng năm 2200 TCN. Con tàu ngoài khơi Kekova được đóng vào khoảng thời gian Đại Kim Tự Tháp Giza ở Ai Cập được xây dựng.

Các nhà nghiên cứu cho rằng đây có thể là một con tàu thương mại cỡ nhỏ, vận chuyển hàng hóa qua Địa Trung Hải. Dựa trên những dấu tích hiện có, họ nhận định con tàu có khả năng đã chìm khi di chuyển từ đông sang tây trong thời kỳ Đồ đồng sớm.

Một trong những nhóm hiện vật đáng chú ý nhất là các vò gốm amphora, loại bình lớn thường có hai quai cầm. Hình dáng của một số chiếc vò tương đồng với đồ gốm thời kỳ Đồ đồng sớm được tìm thấy tại khu vực Levant, bao gồm những vùng thuộc Lebanon, Syria, Israel và Palestine ngày nay.

Đặc điểm này có thể giúp các nhà khảo cổ tìm hiểu thêm về nguồn gốc hàng hóa cũng như những mối liên hệ thương mại giữa các cộng đồng ven Địa Trung Hải thời cổ đại.

Một chiếc vò có hình dáng tương tự những vật chứa từng được sử dụng để vận chuyển các sản phẩm nông nghiệp như rượu vang và dầu ô liu trong thời kỳ Đồ đồng. Phần trên của chiếc vò có hai đường song song được tạo bằng dụng cụ nhọn, cùng họa tiết zíc zắc ở giữa.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu chưa xác định được chính xác loại hàng hóa mà con tàu từng chuyên chở. Những hiện vật gốm hiện có chủ yếu cung cấp manh mối về đặc điểm văn hóa và kỹ thuật chế tác đồ gốm trong khu vực.

Ảnh: Journal of Maritime Archaeology 2026

Bên cạnh các bình gốm, nhóm nghiên cứu còn tìm thấy hai mỏ neo bằng đá có ba lỗ và một mỏ neo có một lỗ. Những hiện vật này có hình dáng tương đồng với các loại mỏ neo được phát hiện tại nhiều địa điểm thuộc nền văn minh Minoan, Cyprus, Anatolia và vùng Levant trong thời kỳ Đồ đồng.

Các nhà khảo cổ cho rằng sự tương đồng về hình dáng có thể giúp làm sáng tỏ kỹ thuật neo giữ tàu thuyền thời cổ đại. Tuy vậy, họ chưa thể khẳng định những chiếc mỏ neo này thực sự thuộc về con tàu vừa được phát hiện.

Dù còn nhiều câu hỏi chưa được giải đáp, xác tàu ngoài khơi đảo Kekova vẫn là phát hiện có giá trị đối với nghiên cứu lịch sử hàng hải. Những bình gốm và mỏ neo còn lại cung cấp dữ liệu để các nhà khoa học tìm hiểu cách con người chế tạo tàu thuyền, vận chuyển hàng hóa và duy trì các hoạt động giao thương trên Địa Trung Hải cách đây hàng nghìn năm.