Một thanh kiếm Thập tự chinh có niên đại thế kỷ 12 vừa được phát hiện dưới đáy biển ngoài khơi bãi biển Dor, phía Nam thành phố Haifa. Khu vực này từ lâu được xem là trung tâm nghiên cứu khảo cổ học biển quan trọng của Israel.

Hiện vật dài khoảng 1 mét, nhiều khả năng thuộc về một hiệp sĩ Thập tự chinh. Theo các chuyên gia, thanh kiếm không được chế tạo tại địa phương mà được mang từ châu Âu tới trong thời kỳ Thập tự chinh. Sau hàng thế kỷ nằm dưới nước, lưỡi kiếm đã bị gãy, chỉ còn lại một phần nhỏ sắt nguyên gốc dưới lớp kết tụ dày của sinh vật biển.

Người phát hiện ra thanh kiếm là Shlomi Katzin, sinh viên khoa Văn minh Hàng hải, Đại học Haifa. Trong lúc bơi gần bờ, anh này nhận thấy một nhóm thợ lặn sử dụng máy dò kim loại và nghi ngờ đây có thể là những kẻ săn tìm cổ vật trái phép. Sau khi yêu cầu nhóm này rời đi, Katzin tiếp tục quan sát và bất ngờ phát hiện thanh kiếm nằm dưới đáy biển. Anh nhanh chóng báo cho Giáo sư Deborah Cvikel thuộc Trường Khảo cổ và Văn hóa Hàng hải.

Thông tin sau đó được chuyển đến Cơ quan Cổ vật Israel và đơn vị này đã cấp phép đặc biệt để trục vớt hiện vật nhằm bảo tồn và tránh hư hại thêm. Thanh kiếm đã được đưa về phòng thí nghiệm bảo tồn của Viện Nghiên cứu Hàng hải Leon Recanati (Đại học Haifa), trước khi chuyển tới Bệnh viện Medica Elisha để chụp CT bằng công nghệ hiện đại.

Theo các nhà nghiên cứu, phương pháp quét không xâm lấn cho phép phân tích cấu trúc bên trong và đánh giá tình trạng kim loại ẩn dưới lớp bám sinh vật biển mà không làm tổn hại đến hiện vật. Kết quả chụp CT xác nhận đây là kiếm một tay, nhiều khả năng gắn liền với một hiệp sĩ Frank (lớp kỵ binh bọc thép tinh nhuệ thuộc vương quốc Frank thời Trung Cổ) tham gia các cuộc viễn chinh tại Thánh địa.

Tiến sĩ Sarah Lantous thuộc khoa Văn minh Hàng hải (Đại học Haifa), cho biết thanh kiếm là một trong những công cụ quan trọng nhất trong lịch sử nhân loại.

“Trong thời Trung Cổ, kiếm không chỉ là vũ khí mà còn là biểu tượng của tinh thần hiệp sĩ và đức tin Kitô giáo. Với các hiệp sĩ Thập tự chinh, đây là vũ khí phổ biến và sinh mạng của họ phụ thuộc vào nó”, bà cho biết.

Theo bà Lantous, kiếm là vật có giá trị cao, thường được bảo quản cẩn thận, vì vậy việc phát hiện một hiện vật mang tính biểu tượng và cá nhân như vậy là rất hiếm. Phát hiện này góp phần làm phong phú thêm hiểu biết về văn hóa vật chất thời Thập tự chinh cũng như đời sống của các hiệp sĩ Frank tại khu vực.

Giáo sư Deborah Cvikel đánh giá đây là khám phá đặc biệt quan trọng, giúp làm sáng tỏ sự hiện diện của quân Thập tự chinh dọc bờ biển Israel. “Chỉ có rất ít thanh kiếm cùng thời từng được tìm thấy tại đây. Phát hiện này đóng góp đáng kể vào hiểu biết của chúng ta về các điểm neo đậu ven biển và đời sống chiến binh thời bấy giờ”, bà nói.

Tiến sĩ Eyal Berkovitz, Giám đốc y khoa Medica Diagnostics và giảng viên Trường Y Đại học Haifa, cho biết công nghệ CT cho phép “nhìn xuyên qua các lớp thời gian và đá”, giúp quan sát chính xác những chi tiết mắt thường không thể nhìn thấy như cấu trúc bên trong và tình trạng vật lý của thanh kiếm, đồng thời vẫn bảo toàn nguyên trạng hiện vật quý hiếm cho các thế hệ sau.

Trước đó, vào năm 2021, một thanh kiếm khác cùng thời kỳ Thập tự chinh cũng từng được phát hiện tại khu vực ven biển này, cho thấy vùng biển ngoài khơi Dor tiếp tục là “kho tư liệu” quý giá về lịch sử các cuộc viễn chinh Trung Cổ.