Một nhóm các nhà địa chất học quốc tế, với sự tham gia của các nhà khoa học từ Đại học Leicester (Anh), vừa xác nhận sự tồn tại của một hệ thống nước ngọt “cổ đại” nằm sâu dưới đáy Đại Tây Dương.

Nghiên cứu được thực hiện trong khuôn khổ một chuyến thám hiểm ngoài khơi bờ biển New England (Mỹ) vào mùa hè năm ngoái trên tàu khoa học L/B Robert. Tại đây, lần đầu tiên các nhà khoa học trực tiếp ghi nhận một hệ thống nước ngọt nằm bên dưới đáy đại dương, đồng thời thu thập các lõi trầm tích và khoảng 10.000 lít mẫu nước để phân tích.

Theo các nhà nghiên cứu, nguồn nước này có thể đã tồn tại từ hàng chục nghìn năm trước. Dù cơ chế hình thành vẫn chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn, nhiều giả thuyết cho rằng nó liên quan đến các kỷ băng hà trong quá khứ. Khi đó, mực nước biển thấp hơn đáng kể, tạo điều kiện để nước ngọt thấm sâu và lan xa ra ngoài khơi.

“Nguồn nước có thể đã thâm nhập vào khu vực này khi mực nước biển thấp hơn nhiều, cho phép nó lan rộng tới khoảng 100 dặm ngoài khơi”, tiến sĩ Andrew McIntyre cho biết.

Theo ông, việc xác định tuổi, thành phần hóa học cũng như đặc điểm sinh học của nguồn nước là yếu tố then chốt để đánh giá khả năng khai thác trong tương lai.

Dù đại dương bao phủ khoảng 70% bề mặt Trái đất, nước ngọt chỉ chiếm chưa tới 3% tổng lượng nước toàn cầu. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm gia tăng nguy cơ hạn hán, việc phát hiện các nguồn nước “ngọt hóa” có độ mặn thấp hơn nhiều so với nước biển mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

“Đây mới chỉ là một địa điểm khảo sát. Trên thế giới có thể tồn tại nhiều hệ thống tương tự, chứa lượng nước khổng lồ bị ‘khóa’ dưới đáy biển”, ông McIntyre nhận định. Theo ông, những nguồn nước này có thể trở thành giải pháp tiềm năng cho các khu vực đang chịu áp lực thiếu nước nghiêm trọng.

Chuyến thám hiểm là kết quả hợp tác giữa Chương trình Khoan Đại dương Quốc tế và Quỹ Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ. Đây là dự án nghiên cứu quy mô toàn cầu nhằm tìm hiểu lịch sử và cấu trúc động lực của Trái đất thông qua việc khai thác dữ liệu từ trầm tích và đá dưới đáy đại dương.

Tiến sĩ Tim van Peer cho biết, dự án đã áp dụng nhiều công cụ và phương pháp mới, đánh dấu bước đột phá trong lĩnh vực khoan đại dương khoa học. “Đây là lần đầu tiên cộng đồng nghiên cứu có thể tiếp cận trực tiếp một hệ thống nước ngọt cổ đại như vậy”, ông nói.

Hiện các mẫu nước và trầm tích đã được đưa tới Trung tâm Khoa học Môi trường Biển tại Đại học Bremen (Đức) để phân tích chi tiết. Dự kiến trong vòng một năm tới, toàn bộ dữ liệu sẽ được công bố rộng rãi cho cộng đồng khoa học toàn cầu.

Theo các chuyên gia, nghiên cứu này mới chỉ là bước khởi đầu. Những dữ liệu thu thập được sẽ giúp làm sáng tỏ lịch sử hình thành các tầng trầm tích dưới đáy biển, đồng thời mở ra hướng tiếp cận mới trong việc tìm kiếm và quản lý nguồn tài nguyên nước ngọt trên Trái đất.