Thành công bước đầu của chương trình không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn thể hiện rõ nỗ lực của Việt Nam trong việc bảo tồn nguồn gen và phục hồi các loài động vật hoang dã đang bị đe dọa.

Chương trình được triển khai trong khuôn khổ sáng kiến “Việt Nam kỳ thú – Vietnamazing” của Hiệp hội các vườn thú và thủy cung Châu Âu, với sự tham gia của Viện Sinh học và đối tác quốc tế là Vườn thú Cologne. Vào tháng 11/2025, 12 cá thể thằn lằn cá sấu đã được chuyển giao từ Đức về Việt Nam sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý và kiểm dịch cần thiết. Đây là những cá thể thuộc thế hệ F1, được nhân nuôi thành công tại Đức từ nguồn gốc các cá thể từng bị buôn bán trái phép từ Việt Nam ra nước ngoài trước đây.

Hành trình hồi hương của loài bò sát này mang ý nghĩa đặc biệt. Trước đó, do áp lực từ săn bắt và buôn bán quốc tế trái phép, quần thể thằn lằn cá sấu trong tự nhiên đã suy giảm nghiêm trọng. Việc các cá thể được tiếp nhận, chăm sóc và nhân nuôi tại nước ngoài, sau đó quay trở lại Việt Nam, không chỉ góp phần khắc phục những tác động tiêu cực trong quá khứ mà còn mở ra cơ hội phục hồi quần thể trong môi trường bản địa.

Sau hành trình vận chuyển dài hơn 12.000 km, các cá thể thằn lằn đã được đưa về nuôi dưỡng tại Trung tâm Đa dạng sinh học Mê Linh – cơ sở nghiên cứu thực nghiệm thuộc Viện Sinh học. Tại đây, các cá thể được theo dõi sức khỏe nghiêm ngặt trong giai đoạn kiểm dịch trước khi chuyển sang khu nuôi bán hoang dã. Điều kiện nuôi được thiết kế phù hợp với đặc tính sinh học của loài, bao gồm nhiệt độ, độ ẩm, cấu trúc sinh cảnh và chế độ dinh dưỡng.

Đáng chú ý, trong suốt quá trình này, đội ngũ cán bộ Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với các chuyên gia từ Vườn thú Cologne để tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật. Sự hợp tác quốc tế không chỉ giúp đảm bảo điều kiện chăm sóc tối ưu mà còn góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho các nhà khoa học và kỹ thuật viên trong nước – một yếu tố then chốt trong việc phát triển bền vững các chương trình bảo tồn.

Thành công bước đầu của chương trình đã được ghi nhận vào ngày 23/02/2026, khi sáu cá thể thằn lằn cá sấu con đầu tiên được sinh ra tại Trung tâm Mê Linh. Đây là dấu mốc quan trọng, đánh dấu khả năng thích nghi và sinh sản của loài trong điều kiện nuôi tại Việt Nam. Các cá thể non hiện được chăm sóc trong khu vực riêng biệt, theo dõi hàng ngày và phát triển ổn định.

Kết quả này không chỉ có ý nghĩa về mặt khoa học mà còn mở ra triển vọng xây dựng quần thể dự phòng bền vững trong điều kiện nuôi nhốt. Việc nhân nuôi thành công giúp đảm bảo đa dạng di truyền và tạo nguồn cá thể phục vụ cho các chương trình tái thả trong tương lai. Đây là bước đi quan trọng trong chiến lược phục hồi loài tại các khu vực phân bố tự nhiên ở Việt Nam.

Đặc biệt, chương trình còn góp phần cụ thể hóa các chính sách lớn của Nhà nước về bảo tồn đa dạng sinh học, bao gồm Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học và các chương trình bảo tồn loài nguy cấp, quý, hiếm. Thông qua việc chủ động tiếp nhận, làm chủ kỹ thuật và triển khai nhân nuôi trong nước, Việt Nam đang chuyển từ vai trò thụ động sang chủ động trong công tác bảo tồn, từng bước giảm sự phụ thuộc vào nguồn lực bên ngoài.

Không dừng lại ở một dự án riêng lẻ, thành công của chương trình còn mang ý nghĩa lan tỏa, tạo tiền đề cho các hoạt động hợp tác quốc tế sâu rộng hơn trong lĩnh vực bảo tồn. Đồng thời, đây cũng là minh chứng cho hiệu quả của mô hình kết hợp giữa nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và thực tiễn bảo tồn – một hướng đi phù hợp trong bối cảnh các thách thức về môi trường và đa dạng sinh học ngày càng gia tăng.

Trong tương lai, việc tiếp tục theo dõi, đánh giá và mở rộng quy mô nhân nuôi sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thành công lâu dài của chương trình. Quan trọng hơn, việc tái thả các cá thể về môi trường tự nhiên cần được thực hiện một cách thận trọng, có cơ sở khoa học và gắn với công tác bảo vệ sinh cảnh.

Có thể thấy, hành trình hồi sinh loài thằn lằn cá sấu không chỉ là câu chuyện về một loài động vật quý hiếm, mà còn phản ánh rõ nét nỗ lực của Việt Nam trong việc bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy khi khoa học, chính sách và hợp tác quốc tế được kết nối hiệu quả, những mục tiêu tưởng chừng khó đạt được vẫn có thể trở thành hiện thực.