Các nhà khoa học mới đây đã có một chuyến thám hiểm tại Vùng đứt gãy và chuyển dạng Doldrums nằm sâu dưới đáy Đại Tây Dương. Đây là khu vực rộng khoảng 60.000 km², nằm cắt ngang qua sống núi giữa Đại Tây Dương, vốn thuộc một phần của chuỗi núi dài nhất trên hành tinh và kéo dài hàng nghìn mét vào vùng biển sâu. Nơi đây là một mê cung các vết đứt gãy kiến tạo khi vỏ Trái đất liên tục bị tái định hình dọc theo ranh giới giữa hai mảng địa chất.

Sử dụng thiết bị lặn điều khiển từ xa SuBastian và tàu lặn tự hành The Childlike Empress từ tàu nghiên cứu Falkor (too), đội ngũ nghiên cứu do nhà khoa học hàng hải Aaron Micallef thuộc Viện Nghiên cứu Thủy cung Vịnh Monterey dẫn đầu đã lần đầu ghi lại được những kỳ quan mà con người chưa từng được chiêm ngưỡng.

"Khám phá này cho thấy lý do tại sao việc thám hiểm vẫn luôn quan trọng", ông Micallef nói.

“Ngay cả những khu vực thuộc Đại Tây Dương, nơi các ranh giới kiến tạo đã được nghiên cứu trong nhiều thập kỷ, vẫn còn chứa đựng vô số điều bất ngờ. Chuyến thám hiểm cho thấy hành tinh của chúng ta vẫn đang vận động, thay đổi và còn rất nhiều bí mật chưa được khám phá”, ông Micallef cho biết.

Trong suốt một tháng làm việc trên biển, nhóm nghiên cứu đã phát hiện hai hệ thống miệng phun thủy nhiệt hoàn toàn mới ở độ sâu gần 4.000 mét. Đây là những khu vực mà nhiệt và hóa chất từ lòng Trái Đất thoát ra đại dương, tạo nên những "ốc đảo sự sống" tồn tại hoàn toàn không phụ thuộc vào ánh sáng Mặt trời.

Đoàn thám hiểm đã phát hiện hai khu vực thủy nhiệt mới liên quan đến quá trình serpentin hóa.

Điều thú vị là cả hai hệ thống này đều có dấu hiệu liên quan đến quá trình serpentin hóa, một phản ứng giữa nước biển và đá giàu khoáng vật peridotite trong lớp vỏ Trái đất, tạo ra hydro và nhiều hợp chất hóa học có khả năng nuôi dưỡng các hệ sinh thái vi sinh vật biển sâu.

Hiện trên thế giới chỉ ghi nhận rất ít hệ thống thủy nhiệt kiểu này, trong đó nổi tiếng nhất là khu vực Thành phố mất tích Lost City nổi tiếng.

Được xem là môi trường có khả năng hỗ trợ sự sống mạnh mẽ mà không cần ánh sáng, các nhà khoa học đặc biệt quan tâm đến những hệ thống này để tìm hiểu nguồn gốc sự sống trên Trái đất cũng như khả năng tồn tại sự sống ngoài hành tinh.

Theo bà Jyotika Virmani, Giám đốc điều hành của Viện Đại dương Schmidt, việc nghiên cứu các hệ thống serpentin hóa có thể cung cấp những manh mối quan trọng trong hành trình tìm kiếm sự sống trên các thế giới đại dương như Europa hay Enceladus.

Xung quanh các miệng phun thủy nhiệt, nhóm nghiên cứu ghi nhận sự hiện diện dày đặc của những loài tôm, cua với vẻ ngoài đầy ma mị và các cụm hải quỳ mỏng manh đang phát triển mạnh mẽ giữa môi trường khắc nghiệt của đáy đại dương.

Tuy nhiên, phát hiện gây chú ý nhất lại đến từ vùng nước ở độ sâu khoảng 710 mét, nơi các nhà khoa học lần đầu tiên ghi hình được loài cá mắt thùng Winteria telescopa trong môi trường tự nhiên.

Cá mắt thùng từ lâu đã nổi tiếng là một trong những sinh vật kỳ lạ nhất đại dương với đôi mắt hình ống cực kỳ nhạy sáng nằm bên trong một “mái vòm” trong suốt chứa đầy chất lỏng ở phần đầu. Cấu trúc trán đặc biệt này rất mong manh và thường bị vỡ khi loài cá này được đưa lên mặt nước, khiến giới khoa học trong nhiều năm thậm chí không biết đến sự tồn tại của chúng.

Việc ghi hình thành công loài cá này trong môi trường sống tự nhiên giúp các nhà nghiên cứu lần đầu quan sát được cách thức hoạt động của hệ thị giác độc đáo, qua đó hiểu rõ hơn về sự thích nghi của sinh vật với điều kiện ánh sáng cực yếu ở vùng biển sâu.

Ở độ sâu lớn hơn, khoảng 3.634 mét, đoàn thám hiểm còn 2 lần bắt gặp loài mực vây lớn thuộc chi Magnapinna, một trong những sinh vật bí ẩn và hiếm gặp nhất của đại dương sâu.

Một trong hai con mực vây lớn mà các nhà nghiên cứu đã ghi hình được.

Dù các công trình khoa học chính thức về chuyến khảo sát vẫn đang được hoàn thiện, những hình ảnh và dữ liệu ban đầu đã cho thấy con người vẫn còn biết rất ít về hành tinh này.

Nhà khoa học biển Paula Zapata Ramirez thuộc Đại học Giáo hoàng Bolivariana cho biết, đoàn nghiên cứu ban đầu chỉ đặt mục tiêu tìm kiếm các miệng phun thủy nhiệt, các đứt gãy kiến tạo và núi ngầm, nhưng cuối cùng lại thu được điều giá trị hơn nhiều. Đó là cái nhìn sâu sắc hơn về hệ sinh thái của một trong những khu vực ít được khám phá nhất trên Đại Tây Dương.

"Mỗi mẫu vật, mỗi hình ảnh và mỗi khám phá đều đưa chúng ta tiến gần hơn tới việc hiểu được những phần còn ẩn giấu trên chính hành tinh của mình", bà nhấn mạnh.