Từ cơn sốt ảo iPhone 4 đến thực tế thị trường

Những ngày này, từ khóa "giá thu mua iPhone 4 tăng vọt 80 lần" bất ngờ leo lên top tìm kiếm ở Trung Quốc. Điều khiến không ít người vội vàng lục lọi ngăn kéo để tìm lại những siêu phẩm một thời. Tuy nhiên, khảo sát thực tế tại các trung tâm điện tử lớn cho thấy bức tranh thị trường có phần khác biệt.

Tại các cửa hàng thu mua máy cũ, dòng iPhone đời cổ thực tế chỉ ghi nhận mức giá "đi ngang". Một chiếc iPhone 4S hình thức đẹp hiện có giá thu mua khoảng 20 NDT (tương đương 76.000 đồng) – mức giá mà cách đây một hai năm thậm chí các cửa hàng còn từ chối nhập. Sự quan tâm dành cho iPhone cổ chủ yếu đến từ những người chơi hệ hoài niệm, mua máy để tháo rời linh kiện làm tranh treo tường trang trí, thay vì giá trị sử dụng hay linh kiện tái chế.

Ngược lại với sự tĩnh lặng của Apple, phân khúc điện thoại Android cũ đang trải qua một "mùa xuân thứ hai" đầy bất ngờ. Những thiết bị vốn dĩ chỉ có giá trị như rác điện tử nay lại trở thành mục tiêu săn đón của các đầu mối thu gom.

"Logic thu mua đã thay đổi hoàn toàn"

Nếu như trước đây, giá trị của một chiếc điện thoại cũ phụ thuộc vào ngoại hình, khả năng vận hành hay thương hiệu, thì nay bảng giá đã được viết lại dựa trên dung lượng và chủng loại chip nhớ.

Theo chia sẻ từ các chủ cửa hàng tại Thâm Quyến, quy trình kiểm định hiện nay ưu tiên hai yếu tố: năm sản xuất và dung lượng lưu trữ. Một chiếc điện thoại Android đời cũ, màn hình vỡ nát, không thể khởi động, từng chỉ đáng giá 10 - 20 NDT khi bán cho những người thu gom đồng nát, nay có thể được định giá lên tới 50 NDT (khoảng 190.000 đồng).

Điểm mấu chốt nằm ở chỗ chip nhớ trên máy Android thường dễ tháo rời và không bị mã hóa gắt gao như iPhone. Những mẫu Redmi cũ với bộ nhớ 256GB, dù hỏng hóc nặng, vẫn được thu mua với giá 300 - 400 NDT (tương đương 1,1 - 1,5 triệu đồng). Điển hình như mẫu Vivo X23, từ mức giá thu mua rẻ mạt 20 NDT cách đây hai năm, nay đã tăng gấp 10 lần lên mức 200 NDT. Nguyên nhân là do chip nhớ của dòng này không bị khóa mã, giúp giảm chi phí xử lý khi tái sử dụng tại các công xưởng ở Thâm Quyến.

Sự trỗi dậy của những chiếc điện thoại Android cũ kỹ không đơn thuần là một cơn sốt nhất thời, mà là hệ quả tất yếu từ sự đứt gãy cung cầu trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu năm 2026.

Khi chi phí sản xuất một con chip mới trở nên quá đắt đỏ và thời gian chờ đợi hàng (lead time) kéo dài tới 6-12 tháng, các nhà sản xuất thiết bị gia dụng thông minh buộc phải tìm lối thoát hiểm. Chip tái chế từ máy cũ không chỉ rẻ hơn từ 50-70% mà còn có sẵn ngay lập tức.

Khi linh kiện "cõng" giá thành thiết bị

Cơn sốt giá điện thoại cũ không phải ngẫu nhiên mà có. Đây là kết quả trực tiếp từ cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng chip nhớ bắt đầu từ năm 2025 và bùng nổ mạnh mẽ vào đầu năm 2026.

Thị trường đang chứng kiến sự lệch pha nghiêm trọng giữa cung và cầu. Việc các nhà sản xuất tập trung ưu tiên năng lượng và tài nguyên cho chip nhớ phục vụ AI đã khiến năng lượng sản xuất các dòng chip nhớ phổ thông bị bóp nghẹt. Theo số liệu thị trường, giá DRAM (bộ nhớ RAM động) đã tăng hơn 50% chỉ trong một quý, trong khi NAND Flash (bộ nhớ trong) ghi nhận mức tăng kỷ lục trên 90%. Cá biệt, một số mã chip nhớ quan trọng đã tăng giá tới 400% chỉ sau vài tháng.

Chính sự khan hiếm này đã đẩy các nhà máy tại Thâm Quyến vào cuộc đua "khai thác lộ thiên": thu gom điện thoại cũ, bóc tách chip nhớ, xử lý làm sạch và đưa trở lại dây chuyền sản xuất các thiết bị giá rẻ hoặc thiết bị thông minh khác.

Thị trường di động năm 2026 đang chứng kiến một nghịch lý thú vị: chiếc điện thoại cũ kỹ trong ngăn kéo của bạn có thể đáng giá hơn bạn tưởng, nhưng không phải vì nó là một món đồ cổ, mà vì nó đang chứa đựng "nguyên liệu chiến lược" của kỷ nguyên số. Việc tái chế chip nhớ không chỉ là giải pháp tình thế cho cơn khát linh kiện mà còn là minh chứng cho thấy giá trị của công nghệ đôi khi nằm ở những thứ mắt thường không nhìn thấy được.