Ở tuổi 22, Trần Quỳnh Trang không sở hữu một “bảng vàng” thành tích kiểu truyền thống như nhiều học sinh chuyên từng theo đuổi. Hai lần trượt đội tuyển học sinh giỏi quốc gia môn Hóa từng là một khoảng lặng trong hành trình học tập của cô. Nhưng chính những lần không đạt được mục tiêu ấy lại trở thành điểm khởi đầu cho một lựa chọn khác âm thầm hơn, nhưng dài hơi hơn.

Trang không phủ nhận cảm giác hụt hẫng khi không vượt qua các kỳ tuyển chọn. Tuy nhiên, thay vì tiếp tục dồn toàn bộ nỗ lực vào các cuộc thi, cô bắt đầu tự đặt câu hỏi về con đường phù hợp với bản thân. Câu trả lời đến khi Trang nhận ra mình bị cuốn hút bởi việc tìm hiểu bản chất của các vấn đề khoa học, hơn là việc giải những bài toán để đạt điểm số. Từ đó, nghiên cứu khoa học dần trở thành lựa chọn nghiêm túc.

Trần Quỳnh Trang được trao giải báo cáo xuất sắc tại hội nghị khoa học của National University of Singapore. Ảnh: NV

Bước ngoặt thực sự diễn ra khi Trang trúng tuyển ngành Hóa dược (chương trình chất lượng cao) của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Không chờ đến khi chương trình học yêu cầu, cô chủ động tìm cách tiếp cận môi trường phòng thí nghiệm ngay từ cuối năm nhất. Đó là một quyết định sớm, nhưng mang tính định hướng rõ rệt.

Theo PGS.TS. Mạc Đình Hùng, giảng viên trực tiếp hướng dẫn Trang bắt đầu tham gia nhóm nghiên cứu từ đầu năm hai. Những ngày đầu, cô thể hiện sự nhiệt tình và ham học hỏi, nhưng chưa thực sự cân đối được thời gian khi vẫn đảm nhiệm vai trò Chủ nhiệm Câu lạc bộ Hóa học. Phải đến năm ba, khi mục tiêu được xác định rõ ràng hơn, Trang mới thực sự “vào guồng”, dành phần lớn thời gian cho nghiên cứu.

Trong phòng thí nghiệm, Trang lựa chọn theo đuổi hướng tổng hợp các hợp chất có hoạt tính chống ung thư một lĩnh vực đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Quyết định này gắn với mối quan tâm từ thời phổ thông, khi cô từng cân nhắc theo học ngành Y. Dù sau đó nhận ra mình không phù hợp với con đường lâm sàng, Trang vẫn giữ mong muốn đóng góp cho việc điều trị bệnh, nhưng theo một cách khác từ nền tảng khoa học cơ bản.

Sau khoảng một năm làm quen với môi trường nghiên cứu, Trang bắt đầu tham gia các đề tài một cách bài bản hơn từ năm ba đại học. Nhịp độ làm việc trong phòng thí nghiệm trở nên dày đặc, đòi hỏi sự tập trung cao độ. Những nỗ lực đó dần mang lại kết quả khi nhóm nghiên cứu của cô có bài báo khoa học và được mời báo cáo tại một hội nghị quốc tế ở Singapore. Tại đây, phần trình bày của nhóm được trao giải xuất sắc một dấu mốc đáng nhớ với Trang.

Trải nghiệm quốc tế tiếp tục được nối dài khi Trang tham gia chương trình hè NUS Science Summer Institute 2026. Trong môi trường học thuật có tính cạnh tranh cao, cô ý thức rõ đây không chỉ là cơ hội học hỏi mà còn là dịp để khẳng định năng lực. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng cho bài báo cáo đã giúp Trang một lần nữa giành giải thưởng trình bày xuất sắc, qua đó củng cố thêm hồ sơ học thuật.

Theo đánh giá từ giảng viên hướng dẫn, chính những trải nghiệm này đã giúp Trang trưởng thành rõ rệt về tư duy nghiên cứu. Từ chỗ làm quen với thí nghiệm, cô dần hiểu cách đặt vấn đề, xây dựng giả thuyết và trình bày kết quả một cách thuyết phục những yếu tố cốt lõi của một nhà khoa học.

Khi bắt đầu nghĩ đến việc học lên tiến sĩ, Trang không xem điểm số là yếu tố duy nhất. Dù duy trì kết quả học tập tốt, cô hiểu rằng một hồ sơ học thuật mạnh cần nhiều hơn thế. Những công bố khoa học, kinh nghiệm nghiên cứu thực tế, khả năng trình bày và định hướng rõ ràng mới là điều tạo nên sự khác biệt.

Trang bắt đầu chuẩn bị hồ sơ từ năm ba đại học. Khoảng thời gian này đủ để cô hoàn thiện những “mảnh ghép” quan trọng, từ việc tích lũy kinh nghiệm nghiên cứu đến việc tham gia các chương trình học thuật quốc tế. Trong quá trình phỏng vấn, cô tập trung trình bày định hướng nghiên cứu dài hạn yếu tố được hội đồng tuyển sinh đánh giá cao.

PGS.TS. Mạc Đình Hùng cho rằng điểm đáng chú ý nhất ở Trang không nằm ở xuất phát điểm, mà ở sự kiên trì. Theo ông, nghiên cứu khoa học không phải là cuộc đua ngắn hạn, mà là hành trình đòi hỏi sự bền bỉ. Việc xác định rõ mục tiêu và theo đuổi đến cùng đã giúp Trang từng bước đạt được kết quả.

Bên cạnh học tập và nghiên cứu, Trang vẫn duy trì các hoạt động ngoại khóa. Cô từng là Chủ nhiệm Câu lạc bộ Hóa học và Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Guitar. Với Trang, những hoạt động này không tách rời khỏi con đường học thuật, mà bổ trợ cho nó.

Việc tham gia câu lạc bộ giúp cô rèn luyện kỹ năng tổ chức, làm việc nhóm và thuyết trình những năng lực cần thiết trong môi trường nghiên cứu hiện đại. Đặc biệt, âm nhạc mang lại sự cân bằng trong cuộc sống, giúp giảm áp lực và duy trì sự sáng tạo. Trang cho rằng một người làm khoa học không chỉ cần kiến thức, mà còn cần một đời sống tinh thần đủ phong phú để nuôi dưỡng cảm hứng.

Khi nhận được học bổng tiến sĩ tại National University of Singapore, Trang không chỉ nhìn thấy cơ hội phát triển cá nhân trong môi trường quốc tế, mà còn nghĩ đến chặng đường dài hơn. Cô dự định sau khi hoàn thành chương trình sẽ trở về Việt Nam để tiếp tục làm nghiên cứu hoặc giảng dạy.

Trong bối cảnh ngày càng ít học sinh lựa chọn các ngành khoa học tự nhiên, Trang cho rằng việc xây dựng đội ngũ nghiên cứu trẻ là điều cần thiết. Đó không chỉ là câu chuyện của cá nhân, mà còn là bài toán phát triển lâu dài của khoa học trong nước.

Cuối tháng 4, Trang hoàn tất hồ sơ tốt nghiệp tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Tháng 5 tới, cô sẽ chính thức bắt đầu hành trình tiến sĩ tại National University of Singapore.

Hành trình của Trần Quỳnh Trang không phải là chuỗi những bước nhảy vọt ngoạn mục. Đó là quá trình tích lũy từng chút một, từ những lần vấp ngã ban đầu đến việc xác định đúng hướng đi và kiên trì theo đuổi. Trong một môi trường giáo dục dễ bị cuốn theo thành tích ngắn hạn, câu chuyện của Trang gợi ra một cách tiếp cận khác: đi chậm, nhưng chắc; không ồn ào, nhưng bền vững.

Và chính lựa chọn ấy đã đưa cô đến một cột mốc đáng nhớ ở tuổi 22 học bổng tiến sĩ tại một trong những đại học hàng đầu thế giới.