Ảnh minh họa: INT

Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Thông tư 49/2026/TT-BKHCN ngày 1/8/2026, quy định cơ chế tài chính đối với các nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược thuộc Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược.

Điểm đáng chú ý là lần đầu cơ chế tài chính dành cho nhóm nhiệm vụ này xác định mức trần thù lao riêng cho nhiều vị trí chuyên môn, trong đó Tổng công trình sư có mức cao nhất, tối đa 300 triệu đồng mỗi tháng.

Tuy nhiên, đây không phải mức lương cố định mà là mức trần để lập dự toán chi thù lao. Khoản chi thực tế được xác định dựa trên vị trí công việc, thời gian và tỷ lệ tham gia nhiệm vụ của từng cá nhân.

Theo bảng mức trần được ban hành kèm Thông tư, Chủ nhiệm nhiệm vụ có mức thù lao tối đa 150 triệu đồng mỗi tháng, Thư ký khoa học 60 triệu đồng. Đối với thành viên chính, mức trần là 120 triệu đồng mỗi tháng với nhóm thực hiện nghiên cứu, phát triển công nghệ, thiết kế, chế tạo, tích hợp, thử nghiệm và các công việc tương đương; 100 triệu đồng với nhóm thương mại hóa, chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, phát triển thị trường và các công việc tương đương.

Thành viên tham gia nhiệm vụ được áp dụng mức trần tương ứng 90 triệu và 70 triệu đồng mỗi tháng, tùy nhóm công việc. Kỹ thuật viên và nhân viên hỗ trợ có mức trần 45 triệu đồng mỗi tháng.

Cơ chế dành cho Tổng công trình sư không dừng ở mức trần thù lao. Theo Thông tư, vị trí này còn được hưởng các chính sách liên quan đến tiền thưởng, hỗ trợ ban đầu để ổn định chỗ ở, đi lại và mua sắm các nhu yếu phẩm cần thiết; được miễn thuế thu nhập cá nhân và hưởng các chính sách về nhà ở, chăm sóc y tế, nghỉ dưỡng cùng những chế độ khác theo quy định.

Cùng với đãi ngộ về tài chính, Tổng công trình sư được trao quyền chủ động lớn hơn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Vị trí này có quyền quyết định các vấn đề về kỹ thuật, công nghệ và chủ động triển khai những nội dung chuyên môn thuộc phạm vi được giao.

Các Tổng công trình sư cũng được bảo đảm kinh phí sử dụng phòng thí nghiệm trọng điểm; chủ động lựa chọn, điều động nhân lực và đề xuất nhân sự tham gia nhiệm vụ. Trong trường hợp cần thiết, họ có thể đề xuất mua công nghệ, sản phẩm, thiết bị từ nước ngoài hoặc tiếp nhận bí quyết công nghệ phục vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược.

Những cơ chế này nhằm tạo điều kiện để người đứng đầu về chuyên môn có đủ nguồn lực và quyền hạn xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình phát triển công nghệ, thay vì chỉ chịu trách nhiệm về kết quả nhưng bị giới hạn trong việc quyết định nhân lực, thiết bị và các nguồn lực cần thiết.

Thông tư 49/2026/TT-BKHCN cũng mở cơ chế thuê chuyên gia trong nước và nước ngoài phục vụ nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược.

Mức thuê được xác định trên cơ sở thỏa thuận giữa tổ chức chủ trì và chuyên gia, đồng thời căn cứ vào yêu cầu chuyên môn, phạm vi và nội dung công việc, trình độ, năng lực, kinh nghiệm, thời gian tham gia, mặt bằng giá thuê chuyên gia trên thị trường và thông lệ quốc tế phù hợp với lĩnh vực chuyên môn.

Trường hợp cần thuê chuyên gia với mức cao hơn định mức của Chủ nhiệm nhiệm vụ, tổ chức chủ trì có thể đề xuất mức thuê cao hơn. Tuy nhiên, đề xuất phải giải trình cụ thể về sự cần thiết, căn cứ xác định mức thuê, khả năng huy động chuyên gia, hiệu quả dự kiến và khả năng cân đối kinh phí.

Theo Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED), các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược cần sự tham gia trực tiếp của Tổng công trình sư, Kiến trúc sư trưởng, Chủ nhiệm nhiệm vụ, các nhà khoa học đầu ngành, chuyên gia trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, chuyên gia nước ngoài và đội ngũ nghiên cứu có trình độ cao.

Nhóm nhân lực này giữ vai trò trực tiếp trong quá trình nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ, hình thành sản phẩm công nghệ chiến lược, đưa kết quả nghiên cứu vào ứng dụng và thương mại hóa.

Theo NAFOSTED, cách tính thù lao dựa chủ yếu vào ngày công, định mức bình quân hoặc nhóm chức danh truyền thống khó phản ánh đầy đủ giá trị đóng góp và trách nhiệm của từng vị trí trong chuỗi phát triển công nghệ. Những yếu tố như mức độ phức tạp của công việc, rủi ro khoa học và công nghệ, yêu cầu chuyên môn và thời gian tham gia thực tế cũng có thể khác nhau đáng kể giữa các vị trí.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế đặc thù về thu nhập để thu hút, trọng dụng và giữ chân các nhà khoa học đầu ngành, chuyên gia và Tổng công trình sư.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, trong đó có cơ chế chi trả của Singapore, để xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội trong nước nhưng vẫn hướng tới khả năng cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng tạo thêm dư địa để huy động nhân lực chất lượng cao cho những nhiệm vụ công nghệ có quy mô lớn, yêu cầu chuyên môn sâu và mức độ rủi ro cao, đồng thời tăng quyền chủ động cho những người chịu trách nhiệm dẫn dắt quá trình phát triển công nghệ chiến lược.