“Tất cả chú ý! Mẹ tôi đã hết thời kỳ xem phim tổng tài và chủ tịch giả nghèo, nay chính thức bước sang thời kỳ xem phim bằng AI”...

Một câu “phốt” bố mẹ trên mạng xã hội tưởng là… ngoại lệ nhưng bên dưới lại là cả loạt bình luận kiểu: “Nhà tôi cũng không ngoài lề”.

Không hẹn mà gặp, một bộ phận hội phụ huynh dạo này bị bắt gặp đang mê mẩn phim ngắn AI - những tập phim chỉ dài 1-3 phút nhưng kéo dài hàng chục, thậm chí hàng trăm tập. Tổng tài, tình cảm, báo thù, xuyên không, gia đình, kinh dị… đủ thể loại, chỉ cần lướt trúng một tập là rất dễ xem tiếp.

Có người kể bố ngoài 60 tuổi mê đến mức bắt con tìm bằng được tập sau. Có phụ huynh xem phim AI mà không hề biết đó là AI, cứ tưởng nhân vật là diễn viên thật. Có người biết rõ là AI nhưng vẫn xem hàng giờ mỗi ngày. Rốt cuộc, những bộ phim “nhanh, rẻ, vô tận” này có thật sự đáng xem?

Cứ lướt mạng xã hội là thấy không ít bài đăng thế này. Ảnh: trantuchaoxin  

Phụ huynh tốn nhiều thời gian coi phim AI dù nội dung vô lý

Từ những câu chuyện trên mạng cho thấy mỗi phụ huynh lại có một cách tiếp cận phim AI khác nhau. Có người lướt mạng tình cờ bắt gặp rồi xem tiếp, có người được bạn bè gửi cho, cũng có người sau khi xem mới biết đó là phim AI nhưng vẫn tiếp tục bị cuốn vào, cả thụ động và chủ động.

Trong những câu chuyện được chia sẻ, bố Minh (ở TP.HCM) vốn thích phim kiếm hiệp, hành động… nên cũng dễ bị cuốn vào những bộ phim AI có nội dung tương tự. 

Ông không chủ động tìm kiếm mà tình cờ lướt thấy trên Facebook, TikTok, thấy thì xem. Thời gian đầu, ông thậm chí không biết đây là phim AI, đến khi Minh nói mới nhận ra.

Theo Minh, điều này cũng không quá lạ vì một số nhân vật có ngoại hình, biểu cảm khá giống người thật, đến chính cậu bạn này đôi lúc cũng khó nhận ra ngay. Nhưng khi biết đó là phim AI, bố Minh vẫn tiếp tục xem. 

“Có mấy tập xem thấy hay bố mình còn gửi mình xem chung. Mình thì không rồi vì kiểu phim này không phải gu của mình. Mình nghĩ kiểu xem cũng được mà không xem cũng chẳng sao, vì nó motip chung chung”, cậu bạn chia sẻ. 

Nhiều người xem phim AI mà không biết đó là phim AI, vì lướt thấy nhiều thì xem.

Nếu bố Minh biết đây là phim AI rồi vẫn xem, thì mẹ Nhật Anh đến giờ vẫn nghĩ những nhân vật trên màn hình là diễn viên thật. 

U70 và đã nghỉ hưu, bà Lan (ở Nghệ An) có nhiều thời gian rảnh nên phim AI dần trở thành một thứ giải trí quen thuộc trong ngày. Đang nhặt rau bà cũng xem, nấu cơm cũng xem, thậm chí có hôm còn cuốn đến mức quên cả giờ nấu cơm trưa.

Nhật Anh kể: “Mẹ mình là ‘bà trùm’ phim AI nha, đang nhặt rau hay nấu cơm cũng thấy bật phim AI. Năm nay U70 rồi, mẹ cũng về hưu nên cũng có nhiều thời gian rảnh hơn. Mình ở với mẹ, chưa lấy chồng nên cũng chưa có cháu để bà chăm. Ấy thế mà có hôm mẹ mình xem phim AI đến quên cả giờ nấu cơm trưa, con đi làm về còn mẹ thì hoang mang tưởng đang còn sớm (cười)”

Mẹ Nhật Anh còn chủ động tìm tập tiếp theo và nhờ con hỗ trợ. Những câu hỏi như “con ơi, tìm giúp mẹ tập 20”, “phim này còn tập sau không?” dần trở thành những đoạn hội thoại quen thuộc của hai mẹ con. Có hôm Nhật Anh vừa đi làm về, mẹ đã hỏi ngay: “Con tìm giúp mẹ tập tiếp theo của phim này với”, hoặc kể luôn cho con nghe mình vừa xem đến đâu.

1 tập 1-3 phút nhưng là thứ "giết" thời gian vô cùng. 

Có thể thấy, phụ huynh tiếp cận phim AI theo nhiều cách khác nhau. Và điều giữ họ lại trước màn hình, vì thế, không hẳn nằm ở việc bộ phim được tạo ra bằng AI, mà ở cách những câu chuyện này liên tục kéo người xem sang tập kế tiếp. Tổng tài, chủ tịch giả nghèo, xuyên không, tình cảm hay những tình huống kỳ lạ đều có thể xuất hiện dày đặc trên bảng tin, chỉ cần lướt qua là gặp một câu chuyện mới.

Với nhóm phụ huynh vốn đã quen xem phim ngắn, việc chuyển từ phim có diễn viên thật sang những nhân vật được tạo bằng AI cũng không phải thay đổi quá lớn. Họ có thể đã bị cuốn vào câu chuyện trước khi kịp để ý bộ phim được làm bằng cách nào.

Thực tế, bố mẹ “cày” phim ngắn không phải chuyện mới. Tại Trung Quốc, nhóm khán giả trung niên và lớn tuổi đã là một phần đáng kể của thị trường này từ trước khi AI được sử dụng rộng rãi. Theo số liệu được Nhân Dân Nhật Báo dẫn lại, năm 2024, người dùng 40-59 tuổi chiếm 37,3% khán giả phim ngắn, còn nhóm từ 60 tuổi trở lên chiếm 12,1%.

“Cái bẫy” hút người xem 

Lý do cũng không quá khó hiểu. 

Phim AI không phải thứ đầu tiên đưa phụ huynh đến với phim ngắn. Trước khi những bộ phim này xuất hiện dày đặc trên Facebook, TikTok, nhiều người trung niên và lớn tuổi đã quen xem microdrama (phim ngắn nhiều tập) - những câu chuyện ngắn, vào thẳng tình huống và liên tục có diễn biến mới.

Drama, mâu thuẫn, lật kèo rồi kết có hậu - phim AI dường như nắm rất rõ công thức để giữ chân người xem, đặc biệt với những câu chuyện gia đình quen thuộc. Chỉ vài phút, nhân vật có thể bị mẹ chồng chèn ép, bị chồng phản bội, bị coi thường rồi bất ngờ lật ngược thế cờ, với những tình tiết càng lúc càng vô lý nhưng vẫn đủ tò mò để bấm xem tiếp. Mỗi tập kết đúng lúc câu chuyện đang căng, khiến “xem thêm một tập” trở thành phản xạ. Một tập chỉ 1-3 phút nghe chẳng đáng bao nhiêu, nhưng vài chục, thậm chí hàng trăm tập lại đủ ngốn cả buổi - trong khi thứ đọng lại sau cùng đôi khi chỉ là một chuỗi tình tiết phi lý nối tiếp nhau.

Theo Báo cáo nghiên cứu ngành microdrama Trung Quốc 2024, nhóm 40-59 tuổi chiếm 37,3% người dùng, còn nhóm từ 60 tuổi trở lên chiếm 12,1%. Nhân Dân Nhật Báo cũng từng phân tích microdrama phù hợp với khán giả trung niên, lớn tuổi nhờ cách xem đơn giản và nội dung dễ theo dõi.

Nói cách khác, AI không tạo ra thói quen xem phim ngắn của phụ huynh, mà chỉ mang đến thêm nhiều nội dung để họ xem. Nhân vật, bối cảnh có thể được tạo bằng công nghệ, nhưng cách kể chuyện vẫn là những mô-típ tổng tài, sếp và nhân viên,... quen thuộc. Chính vì đã quen với kiểu nội dung này, nhiều phụ huynh cũng không cần chủ động tìm phim. Chỉ cần lướt mạng - thấy rồi xem.

Ở Trung Quốc, nhiều phụ huynh cũng bị cuốn vào dòng phim này. 

Đôi khi cũng chẳng cần biết tên phim hay phim được làm bằng công nghệ gì.

Hiệu ứng mỗi tập chỉ dài vài phút rất dễ khiến người xem mang tâm lý “tranh thủ”, tranh thủ lúc nghỉ tay, ăn cơm hay làm việc nhà để bật lên xem. Nhưng, một bộ phim có thể chỉ dài 1-3 phút mỗi tập nhưng lại gồm hàng chục, thậm chí hàng trăm tập. Từng tập riêng lẻ không đáng bao nhiêu, nhưng cộng lại hoàn toàn có thể ngốn cả buổi mà người xem không nhận ra. 

Điều này càng dễ dàng xảy ra với những phụ huynh đã nghỉ hưu hoặc có nhiều thời gian rảnh trong ngày. Khi không còn lịch làm việc cố định như trước, khoảng thời gian dành cho việc nghỉ ngơi, xem TV hay lướt điện thoại cũng rộng hơn. Phim ngắn vì thế có thể được “chen” vào rất nhiều khoảng trống trong ngày mà không tạo cảm giác phải ngồi xuống để xem một bộ phim dài.

Như mẹ Nhật Anh, U70 và đã nghỉ hưu, thường xuyên mở phim AI trong lúc nhặt rau, nấu cơm. Có hôm bà xem đến mức quên cả giờ nấu cơm trưa, đến khi con đi làm về còn tưởng vẫn đang sớm.

Sau cùng, điều đáng tiếc là rất nhiều thời gian rảnh của bố mẹ đang bị lấp kín bởi những nội dung được làm ra để giữ chân người xem hơn là để mang lại một thứ gì đáng nhớ - như những bộ phim ngắn AI. 

Phim càng ngắn, càng nhiều tập, tình tiết càng vô lý lại càng dễ xem tiếp, và AI đang khiến kiểu nội dung này được sản xuất với tốc độ gần như vô hạn. Người xem tưởng mình chỉ đang “giết thời gian”, nhưng nếu ngày nào cũng vài tiếng như vậy, thứ bị giết trước tiên lại chính là quỹ thời gian của mình.

AI có thể tạo ra hàng nghìn tập phim trong thời gian rất ngắn. Nhưng nhiều nội dung hơn không đồng nghĩa với việc cuộc sống của người xem có thêm nhiều thứ đáng nhớ. 

Thành ra, vai trò bây giờ trong gia đình đôi khi cũng đảo ngược. Ngày trước bố mẹ nhắc con “đừng cắm mặt vào điện thoại”, giờ đến lượt con phải nhắc “bố mẹ xem ít thôi”.

Ảnh minh họa Xiaohongshu.