Hội thảo quốc tế “Nữ khoa học hướng tới thị trường: Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ nữ khoa học trong nền kinh tế xanh và kinh tế số” được tổ chức tại khách sạn Fortuna, 6B Láng Hạ.

Sự kiện do Hội Nữ trí thức Việt Nam phối hợp với UN Women tổ chức nhằm tìm kiếm các giải pháp thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học do phụ nữ dẫn dắt, qua đó đóng góp cho quá trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo của Việt Nam.

Theo số liệu được công bố tại hội thảo, phụ nữ hiện chiếm khoảng 46% lực lượng nghiên cứu và phát triển (R&D) của Việt Nam. Tuy nhiên, tỷ lệ phụ nữ làm chủ nhiệm các nhiệm vụ khoa học và công nghệ mới đạt 25,5%; tỷ lệ phụ nữ được cấp bằng sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp và giống cây trồng chỉ dao động từ 13–20%.

GS.TS. Lê Thị Hợp, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam phát biểu khai mạc

Phát biểu khai mạc, GS.TS. Lê Thị Hợp, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam cho biết hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện các chủ trương lớn về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW. Kinh tế xanh và kinh tế số đang mở ra nhiều cơ hội phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong tiến trình đó, đội ngũ nữ khoa học giữ vai trò quan trọng khi chiếm gần một nửa lực lượng nghiên cứu và phát triển của cả nước, góp phần tạo ra tri thức mới và tham gia giải quyết các vấn đề về môi trường, xã hội và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, quá trình đưa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường vẫn còn nhiều rào cản. Nhiều công trình khoa học có giá trị chưa được thương mại hóa hiệu quả do hạn chế về nguồn lực tài chính, mạng lưới kết nối, dịch vụ hỗ trợ kinh doanh, bảo hộ sở hữu trí tuệ và cơ hội tiếp cận thị trường.

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Thực tế cho thấy sự cần thiết phải xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ nữ khoa học mang tính toàn diện, đáp ứng giới và gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp và thị trường. Hệ sinh thái này cần được thiết kế như một chuỗi liên kết thông suốt giữa các nhà khoa học, cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp, nhà đầu tư và thị trường nhằm thúc đẩy quá trình chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, công nghệ, dịch vụ và mô hình kinh doanh có giá trị thực tiễn. Các nữ trí thức Việt Nam có nhiều lợi thế như sự kiên trì, tinh thần trách nhiệm, khả năng sáng tạo và sự quan tâm đến các vấn đề xã hội. Đây là những yếu tố quan trọng để đóng góp vào phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và mô hình đổi mới sáng tạo lấy con người làm trung tâm.

Hội thảo gồm 5 phiên thảo luận trọng tâm, tập trung vào đánh giá chính sách hỗ trợ phụ nữ tham gia chuỗi giá trị xanh và số; chia sẻ kinh nghiệm quốc tế; thảo luận mô hình hợp tác giữa trường đại học, nhà đầu tư và doanh nghiệp; nhận diện những khó khăn của nữ khoa học; đồng thời xây dựng lộ trình hành động đến năm 2035 nhằm hình thành hệ sinh thái hỗ trợ nữ khoa học hiệu quả và bền vững.

Bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam

Từ góc nhìn quốc tế, bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam nhận định Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá nhờ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh toàn cầu hiện nay, các quốc gia không chỉ cạnh tranh về vốn, thị trường hay công nghệ mà còn cạnh tranh về ý tưởng, nhân tài và năng lực chuyển hóa tri thức thành giá trị kinh tế - xã hội.

“Điều quan trọng là làm thế nào để các nghiên cứu và sáng kiến đổi mới sáng tạo có thể được thương mại hóa, tạo ra giá trị thực tiễn và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế”, bà Caroline Nyamayemombe nói.

Đại diện UN Women cũng cho biết tổ chức này sẽ tiếp tục đồng hành cùng Hội Nữ trí thức Việt Nam trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế, tăng cường kết nối giữa nhà khoa học với doanh nghiệp, nhà đầu tư và các cơ quan hoạch định chính sách.

Một trọng tâm được UN Women đặc biệt quan tâm là hỗ trợ các sáng kiến đổi mới sáng tạo do phụ nữ làm chủ, tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu từ trường đại học và viện nghiên cứu tiếp cận thị trường, trở thành sản phẩm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Theo bà Caroline Nyamayemombe, bình đẳng giới không chỉ là mục tiêu phát triển mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm phát triển bền vững.

TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA)

Phát biểu tại hội thảo, TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA), cho rằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành những động lực trung tâm cho tăng trưởng của Việt Nam.

Tuy nhiên, ông nhận định tiềm năng của đội ngũ nữ khoa học vẫn chưa được khai thác đầy đủ do phải đối mặt với nhiều rào cản mang tính hệ thống.

Bên cạnh khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn và các cơ chế hỗ trợ chuyên biệt, nhiều nhà khoa học nữ còn chịu tác động của định kiến giới và gánh nặng công việc chăm sóc gia đình, làm giảm cơ hội phát triển nghề nghiệp cũng như khả năng theo đuổi các dự án nghiên cứu dài hạn.

Để khắc phục tình trạng này, Chủ tịch VUSTA đề xuất xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ nữ khoa học dựa trên ba trụ cột chính: hoàn thiện chính sách và hành lang pháp lý; phát triển các cơ chế tài chính và quỹ hỗ trợ thương mại hóa nghiên cứu; đồng thời tăng cường các chính sách về kinh tế chăm sóc nhằm giảm bớt gánh nặng cho phụ nữ làm khoa học.

Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là khoảng cách giữa nghiên cứu và thương mại hóa, thường được gọi là “thung lũng chết” (Valley of Death) của đổi mới sáng tạo.

Đây là giai đoạn mà nhiều ý tưởng, công nghệ và sáng kiến có tiềm năng không thể phát triển thành sản phẩm thương mại do thiếu vốn, thiếu kết nối thị trường hoặc thiếu các cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Đối với các nhà khoa học nữ, khoảng cách này thường lớn hơn bởi những rào cản giới trong tiếp cận tài chính, cơ hội lãnh đạo, mạng lưới nghề nghiệp và thời gian dành cho nghiên cứu.

Các diễn giả trình bày báo cáo

Các đại biểu thống nhất rằng việc hỗ trợ phụ nữ tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo không chỉ là vấn đề bình đẳng giới mà còn là yêu cầu phát triển. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, năng lực thương mại hóa các kết quả nghiên cứu sẽ là yếu tố quan trọng quyết định sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Kinh nghiệm từ Canada, Phần Lan, Hàn Quốc, Vương quốc Anh, Australia và Colombia được chia sẻ tại hội thảo cho thấy những hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thành công đều dựa trên sự liên kết hiệu quả giữa nhà khoa học, trường đại học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ quan hoạch định chính sách.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Đây cũng được xem là chìa khóa để rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường, giúp các kết quả nghiên cứu của nữ khoa học Việt Nam trở thành những sản phẩm, dịch vụ và giải pháp đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng xanh, kinh tế số và phát triển bền vững.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Bên lề Hội thảo quốc tế “Nữ khoa học hướng tới thị trường: Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ nữ khoa học trong nền kinh tế xanh, kinh tế số”, nhiều sản phẩm khoa học, công nghệ do các nhà khoa học nữ nghiên cứu và phát triển đã được giới thiệu tới đại biểu, doanh nghiệp và các nhà đầu tư.

Các gian hàng trưng bày sản phẩm thu hút đại biểu tham dự Hội thảo