Người ta bảo, thấy đào phai là thấy Tết, nhưng rất nhiều năm về trước, với nhiều thế hệ khán giả miền Bắc, phải nghe thấy giọng cười "tưng tửng", phải thấy cái dáng điệu lúng liếng của Xuân Hinh thì mới trọn vẹn Xuân.

Tết 2026 này, "kẻ chọc cười dân dã" ấy chọn một lối đi lạ lẫm: Bước lên màn ảnh rộng. Đằng sau vai diễn "mầm non" ở tuổi xế chiều là những chiêm nghiệm thấm thía về sự được - mất, về món nợ ân tình với khán giả và nỗi nhớ khôn nguôi về một thời vàng son đã cũ.

Từ "Vua hài" băng đĩa đến "mầm non" điện ảnh: Chuyện cát-xê "tùy tâm" và món nợ ân tình

Tết năm nay, Xuân Hinh không ra đĩa hài. 

Ông trở lại với khán giả bằng một “hình hài” khác ông Mùi trong bộ phim điện ảnh Mùi Phở. Ở cái tuổi mà nhiều đồng nghiệp chọn vui vầy bên con cháu, việc Xuân Hinh dấn thân vào một lĩnh vực mới, đầy cực nhọc như điện ảnh khiến nhiều người ngỡ ngàng.

Nói về quyết định này, Xuân Hinh vẫn giữ cái giọng tưng tửng quen thuộc, tự nhận mình là "nghệ sĩ điện ảnh mầm non mới nhú". 

Ông bảo: "Ở tuổi tôi bây giờ mới đóng phim điện ảnh thì đúng là hơi muộn, nhưng thà muộn còn hơn không". Nhưng đằng sau câu nói đùa ấy là cả một sự nghiêm túc và đau đáu với nghề.

Người ta vẫn đồn Xuân Hinh "kiêu" lắm, cát-xê cao ngất ngưởng. Nhưng với Mùi Phở, ông làm một cú "lỗ vốn" ngoạn mục. Khi đạo diễn Minh Beta rụt rè hỏi chuyện tiền nong, Xuân Hinh gạt đi ngay: "Chú mà lấy đúng giá thì cháu không có tiền trả đâu".

Ông chấp nhận quay từ sáng sớm đến 4-5 giờ sáng hôm sau giữa trời rét căm căm, nhận thù lao "trả bao nhiêu cũng được". Bởi với ông, phim này không phải chuyện tiền bạc, mà là sự đồng cảm về văn hóa dân tộc – thứ "quốc hồn quốc túy" đã ăn vào máu thịt ông qua những điệu chèo, điệu văn.

Xuân Hinh làm phim, còn là vì một chữ "Duyên" và món nợ ân tình với khán giả. Nhắc đến Tết, giọng ông chùng xuống, rưng rưng nhớ về những ngày xưa cũ cái thời chưa có smartphone, chưa có YouTube.

"Tôi vẫn nhớ như in những năm trước, khi phương tiện nghe nhìn chỉ có băng đĩa. Hồi đó, khán giả ở các tỉnh đổ về Hà Nội, xếp hàng rồng rắn từ đêm hôm trước để chờ đến 6 giờ sáng hôm sau khi băng đĩa Xuân Hinh chính thức phát hành", ông hồi tưởng.

Cái hình ảnh dòng người co ro trong gió lạnh chờ mua đĩa hài ấy đã trở thành một phần ký ức thiêng liêng của Xuân Hinh. Ông tâm niệm: "Mình cả đời ăn lộc của tiền nhân, ăn lộc của Mẫu và công đức tổ tiên, nên khi còn sức khỏe thì phải cố gắng trả nợ đời cho đủ, cho đầy". Và bộ phim này, chính là lời tri ân, là cách ông trả nợ cái tình của những khán giả yêu Tết cổ truyền vẫn luôn nhớ và chờ đợi ông.

Triết lý "mâm cỗ Tết" và người đàn ông "sợ vợ" sau ánh hào quang

Bước sang sân chơi điện ảnh, Xuân Hinh biết rõ sẽ có người khen, kẻ chê. Nhưng ông đón nhận điều đó nhẹ bẫng, bình thản như cách người ta thưởng thức mâm cỗ tất niên.

"Chuyện đó rất bình thường, giống như mâm cơm vậy thôi. Trên mâm có chim hầm, gà tần, gà quay, cũng có cả cà muối, tiết canh. Ai thích món nào thì ăn món đó", ông ví von đầy hình tượng. Với ông, khán giả ăn mãi một món cũng chán, việc Xuân Hinh đóng điện ảnh giống như một "món lạ" đổi vị ngày Tết. Ông chỉ mong mọi người góp ý nhẹ nhàng như vỗ về "bà đẻ" để nghệ sĩ già có động lực sáng tạo.

Trên phim, ông có những nguyên tắc rất riêng: "Không nhảy tường, không vượt rào, không quay ở những nơi bụi rậm... trừ cưỡi 'người' là có thể cân nhắc". Sự hóm hỉnh ấy khiến người ta cười, nhưng cũng thấy thương cho sức khỏe của người nghệ sĩ ở tuổi U70.

Sau ánh hào quang sân khấu, Xuân Hinh trở về là một người chồng, người cha bình dị. Ông nổi tiếng là người đàn ông... sợ vợ nhất nhì showbiz Việt, nhưng cái sợ ấy là sự trân trọng. Ông kể, đi diễn đến 2 giờ sáng mới về, vợ hỏi đi đâu, ông chỉ bảo "vì nghiệp cả".

"Mình sống minh bạch nên chẳng có gì phải giấu. Vợ chồng ở với nhau mấy chục năm, cứ 2-3 ngày không thấy mình đi diễn là bà ấy lại thấy lạ ngay", Xuân Hinh cười xòa.

Hạnh phúc tuổi già của "Vua hài" giản đơn lắm. Không phải là những tràng pháo tay không ngớt, mà là bữa cơm vợ nấu. "Có những lúc bà ấy nhồi cho ăn phát sợ, nhưng đó là cái tình". Ông bảo, vợ chồng già phải hiểu ý nhau, "việc nào ra việc nấy thì mới sống vui, sống khỏe được".

Cuối cùng, sau tất cả những danh vọng, những vai diễn để đời, Xuân Hinh chọn cách sống túc tắc, an yên. Ông không mưu cầu giàu sang, bởi "người ta giàu thì đi xe bốn bánh, mình không có thì đi hai bánh, miễn là đi được đến nơi mình muốn".

Lời chúc đầu năm của người nghệ sĩ già gửi tới khán giả cũng mộc mạc như chính con người ông: "Quan trọng nhất là phải có sức khỏe. Có sức khỏe là có tất cả!".

Và có lẽ, với những người yêu mến Xuân Hinh, chỉ cần ông còn khỏe, còn cười, là Tết vẫn còn đậm đà, tươi vui.