Khi được chẩn đoán tăng acid uric máu hoặc gout, không ít người lập tức cắt giảm thịt, hải sản, thậm chí chuyển sang ăn chay với suy nghĩ rau xanh thì "ăn bao nhiêu cũng được". Tuy nhiên, đây không phải cách kiểm soát acid uric toàn diện.

Purin là hợp chất tự nhiên có trong tế bào của cả động vật và thực vật. Khi được cơ thể chuyển hóa, purin tạo ra acid uric. Bình thường, thận đảm nhiệm phần lớn việc đào thải acid uric. Khi cơ thể tạo ra quá nhiều hoặc khả năng đào thải suy giảm, acid uric có thể tích tụ và hình thành tinh thể urat tại khớp, gây ra các cơn gout.

Đáng chú ý, một số loại rau có hàm lượng purin tương đối cao. Báo VnExpress dẫn chuyên gia cơ xương khớp cho biết purin có trong tất cả thực phẩm, kể cả rau củ. Tuy nhiên, ngay cả nhóm rau nhiều purin cũng không đồng nghĩa cứ ăn một lần là lập tức gây cơn gout cấp.

Vậy 5 loại rau nào cần được lưu ý?

1. Nấm - món chay quen thuộc nhưng không nên ăn vô tội vạ

Nấm thường xuyên xuất hiện trong thực đơn của người ăn chay bởi giàu chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa.Tuy nhiên, nấm cũng chứa purin. Hàm lượng purin trong các loại nấm có thể dao động khoảng 50-150 mg/100 g nấm tươi, thuộc mức trung bình so với nhiều nhóm thực phẩm giàu purin khác.

Đặc biệt, nấm khô cần được chú ý hơn. Khi mất nước, các chất trong thực phẩm được cô đặc trên cùng một khối lượng, vì vậy không nên xem nấm khô là món có thể sử dụng thoải mái.

Người có acid uric cao không nhất thiết phải "cạch mặt" nấm. Điều đáng quan tâm là khẩu phần và tần suất. Thay vì ngày nào cũng ăn một lượng lớn nấm, có thể luân phiên với các loại rau củ khác để thực đơn đa dạng hơn.

2. Măng tây - thanh nhẹ nhưng vẫn cần kiểm soát khẩu phần

Măng tây thường được yêu thích bởi vị giòn, dễ chế biến và chứa nhiều chất xơ cùng vitamin, khoáng chất. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những loại rau thường được xếp vào nhóm có hàm lượng purin tương đối cao.

Với người khỏe mạnh, măng tây vẫn là thực phẩm giàu dinh dưỡng và không có lý do phải loại bỏ khỏi thực đơn. Nhưng với người đang có acid uric cao hoặc đặc biệt trong thời gian gout cấp, việc ăn một lượng lớn thường xuyên không phải lựa chọn hợp lý.

Có thể hấp hoặc luộc măng tây, kết hợp với những loại rau củ ít purin hơn thay vì biến măng tây thành món chính xuất hiện liên tục trong các bữa ăn.

3. Giá đỗ - món ăn bình dân nhưng người gout nên để ý

Giá đỗ xuất hiện trong rất nhiều món ăn Việt, từ phở, bún, mì cho đến các món xào và salad. Nhìn bề ngoài, đây là loại rau thanh mát, nhiều nước nên dễ tạo cảm giác "ăn bao nhiêu cũng được". Tuy nhiên, giá đỗ nằm trong nhóm rau có hàm lượng purin tương đối cao được các chuyên gia khuyến cáo người bệnh gout nên lưu ý.

Điều này không có nghĩa người có acid uric cao phải loại bỏ giá đỗ khỏi mâm cơm. Vấn đề nằm ở tổng lượng tiêu thụ và tình trạng sức khỏe. Nếu đang trong cơn gout cấp, nên hạn chế những thực phẩm có hàm lượng purin cao. Khi bệnh ổn định, có thể ăn lượng vừa phải và luân phiên với nhiều loại rau khác.

4. Rau muống - quen thuộc nhưng không phải lúc nào cũng "ăn thoải mái"

Rau muống gần như có mặt quanh năm trong bữa cơm gia đình Việt. Luộc, xào tỏi, nấu canh hay làm nộm đều dễ ăn, giá thành lại rẻ. Tuy nhiên, rau muống cũng được liệt kê trong nhóm rau người bệnh gout nên hạn chế khi đang có vấn đề về acid uric.

Một đĩa rau muống trong bữa cơm không phải nguyên nhân khiến một người khỏe mạnh lập tức bị gout. Nhưng với người đã tăng acid uric hoặc đang có cơn gout cấp, việc ăn lượng lớn các loại rau giàu purin cùng lúc có thể khiến tổng lượng purin trong khẩu phần tăng lên.

Vì vậy, thay vì kiêng tuyệt đối, nên đa dạng hóa nguồn rau xanh và kiểm soát khẩu phần.

5. Cải bó xôi - đừng nhầm purin với axit oxalic

Cải bó xôi, hay rau bina, thường xuyên xuất hiện trong các danh sách thực phẩm cần lưu ý đối với người có acid uric cao. Tuy nhiên, có một điểm rất dễ bị hiểu sai: cải bó xôi không phải thực phẩm có hàm lượng purin cao nhất. Loại rau này đáng chú ý hơn ở hàm lượng axit oxalic tương đối cao.

Do đó, không nên đánh đồng cải bó xôi với nội tạng, một số loại hải sản hay các thực phẩm cực giàu purin. Cải bó xôi vẫn cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất. Nếu yêu thích loại rau này, có thể sơ chế phù hợp và ăn với lượng vừa phải thay vì loại bỏ hoàn toàn.

ThS.BS Phạm Thị Xuân Thư, khoa Nội cơ xương khớp, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, từng chia sẻ rằng purin có trong tất cả thực phẩm, kể cả rau củ. Ngay cả những loại rau có hàm lượng purin cao cũng không có nghĩa người bệnh sẽ lập tức lên cơn gout sau khi ăn. Tuy nhiên, khi đang trong giai đoạn gout cấp, người bệnh nên hạn chế hoặc tạm ngừng những thực phẩm này để tránh làm triệu chứng nặng hơn.

Điều này đặc biệt quan trọng với người trung niên và cao tuổi. Khi tuổi tăng, nhiều người đồng thời gặp các vấn đề về chuyển hóa hoặc chức năng thận, khiến việc kiểm soát acid uric cần được quan tâm hơn.

3 nguyên tắc để ăn rau mà không quá lo acid uric

Không phải cứ có purin là phải loại bỏ. Rau xanh vẫn là một phần quan trọng của chế độ ăn. Người có acid uric cao không nên vì sợ purin mà cắt bỏ phần lớn rau củ, dẫn đến thiếu chất xơ và mất cân đối dinh dưỡng.

Thay vào đó, có thể nhớ 3 nguyên tắc.

Một là, đa dạng hóa rau củ. Không nên ngày nào cũng ăn một loại rau hoặc một nhóm thực phẩm có hàm lượng purin tương đối cao. Hãy luân phiên giữa nhiều loại rau để khẩu phần cân bằng hơn.

Hai là, chú ý giai đoạn bệnh. Người đang lên cơn gout cấp cần thận trọng hơn với thực phẩm giàu purin. Khi bệnh đã ổn định, chế độ ăn có thể linh hoạt hơn theo tư vấn của bác sĩ.

Ba là, đừng chỉ nhìn vào rau. Kiểm soát acid uric không đơn giản là bỏ thịt rồi ăn thật nhiều rau. Rượu bia, đồ uống nhiều đường fructose, nội tạng, một số loại hải sản và khẩu phần đạm quá lớn cũng là những yếu tố cần được quan tâm.

Cuối cùng, người có acid uric cao hoặc mắc gout nên theo dõi chỉ số định kỳ và dùng thuốc theo chỉ định nếu được bác sĩ kê đơn. Thực phẩm chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị.

Một đĩa rau xanh vẫn rất cần thiết trong bữa cơm. Điều quan trọng không phải là "sợ" purin đến mức kiêng khem cực đoan, mà là biết loại nào nên ăn thường xuyên, loại nào cần ăn vừa phải và điều chỉnh khẩu phần phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.