ThS. Phạm Thị Lý, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương, nhà sáng lập nền tảng CheckVN

ThS. Phạm Thị Lý, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương, nhà sáng lập nền tảng CheckVN, cho biết hai sản phẩm trong túi quà của Đại hội Nữ trí thức Hà Nội của hợp tác xã là sâm Việt và bột lá tỉ muội. Đây đều là những sản phẩm được chế biến từ nguyên liệu bản địa, với định hướng giữ nguyên đặc tính của dược liệu trong quá trình sản xuất.

Với sản phẩm sâm Việt, hợp tác xã sử dụng lọ sứ để chứa sản phẩm. Sâm được HTX nghiền thành bột nguyên chất, sau đó sao tẩm với mật ong. Sản phẩm không sử dụng chất điều vị hay hóa chất trong quá trình chế biến, qua đó giữ được mùi thơm, hương vị và đặc tính nguyên bản của loài sâm nhất dương sinh.

Bên cạnh lọ sâm Việt, hợp tác xã giới thiệu bột lá tỉ muội được làm từ cây nhất huyết mộc. Đây là loại cây dược liệu thân gỗ, có tên dân gian là cây nhội. Loài cây này còn ít được người Việt biết đến về công dụng nhưng đã được sử dụng khá phổ biến trong Đông y tại Trung Quốc.

Trong quá trình nghiên cứu, phát triển hệ sinh thái đa tầng dược để phát triển loài sâm nhất dương sinh, HTX phát hiện đây là loài cây bản địa vùng núi cao nguyên Đông Bo, Tràng Xá. Cây như chiếc ô che tán cho trà hoa vàng, trong khi bộ rễ như những chiếc bấc giữ ẩm, chống trôi cho cây sâm ở tầng thấp nhất.

Hai sản phẩm của Hợp tác xã Nông Nghiệp hữu cơ Tiên Dương là sâm Việt và bột lá tỉ muội.

Từ loại lá này, hợp tác xã phát triển sản phẩm dưới dạng bột lá với nhiều cách sử dụng khác nhau. Khi đun nước để súc miệng, sản phẩm được cho là có tác dụng hỗ trợ một số vấn đề như mùi hôi miệng, chảy máu chân răng và viêm họng. Khi sử dụng như trà, sản phẩm được kỳ vọng hỗ trợ điều trị các vấn đề về dạ dày và đại tràng. Trong khi đó, nước dùng để tắm có thể hỗ trợ khử mùi cơ thể.

Việc ngâm phần thân dưới với nước lá được sử dụng theo kinh nghiệm dân gian nhằm hỗ trợ một số vấn đề phụ khoa ở phụ nữ. Với bệnh trĩ độ 1 và độ 2, sản phẩm được cho là có thể hỗ trợ quá trình điều trị. Những công dụng này hiện được ThS. Phạm Thị Lý trình bày trên cơ sở kinh nghiệm sử dụng dân gian của người dân vùng núi cao xã Tràng Xá, tỉnh Thái Nguyên, và định hướng phát triển sản phẩm của hợp tác xã.

Từ quá trình đồng hành với nông dân miền núi triển khai các mô hình bảo tồn dược liệu dưới tán rừng, ThS.  Lý muốn nhấn mạnh qua hai sản phẩm giá trị của nguyên liệu bản địa khi được giữ ở trạng thái gần với nguyên bản. Việc hạn chế các thành phần bổ sung, đồng thời minh bạch về nguồn nguyên liệu và quá trình chế biến, có thể giúp người tiêu dùng nhận diện rõ hơn giá trị của dược liệu Việt Nam và lợi ích của việc phát triển những cây dược liệu như một “tủ thuốc xanh” trong vườn nhà của mỗi người dân Việt, theo tinh thần “Nam dược trị Nam nhân”.

“Thông điệp mà hợp tác xã muốn gửi gắm là giữ nguyên chất những sản phẩm để người dùng có thể hiểu được giá trị của dược liệu Việt Nam”, ThS. Phạm Thị Lý chia sẻ.

Từ nguồn nguyên liệu hiện có, hợp tác xã kỳ vọng các sản phẩm sẽ tiếp tục được nghiên cứu, phát triển thành những dạng chế biến phù hợp hơn với nhu cầu sử dụng. Trong đó có thể gồm nước súc miệng, dung dịch dành cho phụ nữ, viên đặt phụ khoa hoặc các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh.

ThS. Lý cho rằng đây là lĩnh vực cần sự tham gia của đội ngũ nghiên cứu khoa học, trong đó Hội Nữ trí thức Hà Nội có thể đóng vai trò kết nối, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển sản phẩm trong nhiệm kỳ tới. Từ những nguyên liệu bản địa ban đầu, nếu có sự tham gia của khoa học và công nghệ, các sản phẩm có thể tiếp tục được hoàn thiện cả về dạng bào chế, công năng và giá trị sử dụng.

Câu chuyện về hai sản phẩm trong túi quà Đại hội Nữ trí thức Hà Nội vì vậy không chỉ dừng ở việc giới thiệu một sản phẩm nông nghiệp hữu cơ. Với Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương, đây còn là cách đặt vấn đề về việc bảo tồn giá trị nguyên liệu bản địa, đưa tri thức về dược liệu vào quá trình nghiên cứu, chế biến và phát triển sản phẩm, thay vì chỉ dừng lại ở nguyên liệu thô.