GS Phan Thanh Sơn Nam lên tiếng xin lỗi khi bị tố gian lận trong nghiên cứu

"Làm thực nghiệm mà nhiều người cùng làm thì thế nào cũng có sai sót đâu đó. Sai chỗ nào thì làm lại thí nghiệm để sửa thôi", ông Nam nói.

Trao đổi với Tuổi trẻ, mới đây, GS.TS Phan Thanh Sơn Nam - người bị tố gian lận kết quả nghiên cứu, cho biết có 4 bài báo khoa học của nhóm nghiên cứu bị nhầm, hiện đang lặp lại thí nghiệm để đăng đính chính. Ông nhấn mạnh: "Làm thực nghiệm mà nhiều người cùng làm thì thế nào cũng có sai sót đâu đó. Sai chỗ nào thì làm lại thí nghiệm để sửa thôi".

GS.TS Phan Thanh Sơn Nam.
GS.TS Phan Thanh Sơn Nam.

Trước đó, trên Facebook cá nhân, ông Nam cũng đã chính thức lên tiếng xin lỗi về sự việc.

Nội dung bài đăng của ông Nam như sau: 

"Chuyện bài báo này có hình ảnh hay dữ liệu giống bài báo khác trong chính nhóm của mình, kể cả trong phần SI là sai. Xưa nay mình vẫn nhắc nhở học trò mình rằng chuyện này là sai. Nhóm mình đã sai thì phải tự sửa lại cho đúng... 

Với tư cách là trưởng nhóm nghiên cứu và là người có kiểm tra lần cuối bài báo, mình thành thật xin lỗi cộng đồng vì nhóm mình đã để xảy ra chuyện này. Cá nhân mình thành thật xin lỗi vì không đủ kiến thức và kỹ năng cũng như đã không tổ chức nhóm nghiên cứu thật tốt để ngăn chặn những lỗi nói trên. Cá nhân mình cũng thành thật xin lỗi vì đã không hướng dẫn học trò kỹ hơn nữa".

Trong suốt tháng 2-2021, một tài khoản mang tên Phanthanhsonbac đã tiến hành 13 lượt sửa đổi trang Wikipedia về GS Sơn Nam, đưa nhiều thông tin cáo buộc giáo sư này "gian lận khoa học", "ngụy tạo kết quả". Ngoài ra còn bài viết ghi ngày 27-2-2021 (gian lận khoa học), trong đó có đoạn: "Phan Thanh Sơn Nam đã công bố sử dụng ba loại xúc tác khác nhau có thành phần chung là đồng để tiến hành cùng một phản ứng. 

Kết quả là trong cả ba bài báo, tác giả cùng sử dụng một bộ phổ. Hành động tương tự như trên đã được sử dụng một cách có hệ thống trong hầu hết các kết quả công bố, gây ra lo ngại về tính trung thực và đạo đức khoa học của nhóm nghiên cứu của Phan Thanh Sơn Nam, đặt ra câu hỏi về vai trò và trách nhiệm của tòa soạn đăng báo cũng như người bình duyệt".

Trang này còn dẫn bằng chứng gian lận về sử dụng cùng một kết quả phổ cộng hưởng từ của cùng một lần đo cho nhiều kết quả khác nhau còn được tìm thấy trong các bài báo này từ năm 2014 đến 2020.

Giáo sư y khoa người Việt ở một trường đại học của Úc cho rằng vụ việc này có thể giải quyết một cách chuyên nghiệp không gây tổn hại cả hai bên. 

 "Mỗi bài báo nghiên cứu gốc (original research) phải báo cáo kết quả (dữ liệu, hình ảnh, biểu đồ và bảng số liệu) mà trước đó chưa báo cáo ở đâu. Các tập san khoa học thường yêu cầu tác giả xác định rằng tất cả kết quả trong bài báo chưa được công bố ở đâu, và tác giả phải cam kết như thế thì họ mới chịu bình duyệt bài báo.  Tuy nhiên, nếu bài báo dạng tổng quan (không phải nghiên cứu gốc) thì tác giả có thể sử dụng kết quả cũ, nhưng phải có sự phê chuẩn của nhà xuất bản, bởi vì khi tác giả công bố thì bản quyền về bảng số liệu và hình ảnh thuộc về nhà xuất bản. Do đó, dù kết quả là của tác giả làm ra, nhưng khi đã công bố và nếu muốn dùng lại thì vẫn phải xin phép nhà xuất bản. Còn bài báo nghiên cứu gốc thì không được dùng lại kết quả cũ, vì làm vậy là có thể xem là vi phạm quy ước đạo đức khoa học", vị giáo sư này chia sẻ.

Ông cho rằng có hai cách để giải quyết: thứ nhất là cho tác giả cơ hội chỉnh sửa lại cho đúng; thứ hai là nếu có dấu hiệu ngụy tạo bài báo có thể bị rút lại.

TS Dương Tú, nhà nghiên cứu tại Đại học Purdue (Hoa Kỳ), đánh giá: "Trong bài viết mới nhất trên trang Facebook cá nhân, GS Sơn Nam cho biết "đã rà soát lại, đang đặt hóa chất để lặp lại thí nghiệm và phân tích NMR lại, và cũng đã email xin tạp chí cho đăng bản đính chính cho phần SI của 4 bài báo". Cá nhân tôi cho rằng đây là cách ứng xử rất minh bạch, sòng phẳng và đàng hoàng".

Thanh Mai

Bản tin nhà đất 24 giờ: Thị trường căn hộ Hà Nội khó có biến động lớn

Bản tin nhà đất 24 giờ: Thị trường căn hộ Hà Nội khó có biến động lớn

Thị trường căn hộ Hà Nội khó có biến động lớn, tập đoàn FVG ra mắt dự án khu đô thị sinh thái cao cấp Vịnh An Hòa, Vinhomes sở hữu quỹ đất đứng đầu thị trường.