Theo tính toán, trăng tròn sẽ đạt đỉnh vào 3 giờ 55 phút sáng thứ Bảy, ngày 9/8 (theo giờ EST), tức khoảng 2 giờ 55 phút chiều theo giờ Việt Nam. Đáng chú ý, lần này mặt trăng sẽ “đi cùng” một số hành tinh sáng nhất trong hệ Mặt trời, tạo nên khung cảnh hiếm gặp.

Nguồn gốc tên gọi “Trăng cá tầm”

Cái tên “Trăng cá tầm” (Sturgeon Moon) bắt nguồn từ loài cá tầm khổng lồ từng sinh sống nhiều ở khu vực hồ Great Lakes và Lake Champlain. Với người Mỹ bản địa, tháng 8 là mùa cá tầm dễ đánh bắt nhất, trở thành nguồn thực phẩm quan trọng trước khi bước sang mùa thu.

Truyền thống đặt tên này được lưu giữ qua nhiều thế hệ, kết hợp ảnh hưởng của người bản địa, người định cư châu Âu và người Mỹ thời thuộc địa. Những cái tên đặt cho hiện tượng trăng không chỉ mang tính thơ ca, mà còn đóng vai trò lịch thời vụ báo hiệu thời điểm thu hoạch, phơi thảo mộc hay ra khơi.

Cá tầm đã xuất hiện trên Trái đất khoảng 136 triệu năm. Với lớp vảy như áo giáp, phần đầu dài và kích thước có thể bằng một chiếc ô tô nhỏ, những con cá này mang dáng dấp của sinh vật thời tiền sử, và thường có biệt danh là “hóa thạch sống”.

Dù sống thọ tới 150 năm, cá tầm sinh sản chậm. Cá cái phải 20 năm mới đẻ lứa đầu và chỉ tái sinh sản khoảng 4 năm/lần. Sự chậm chạp này khiến quần thể của chúng dễ bị tổn thương. Từ thế kỷ 19, việc đánh bắt cá tầm quá mức, cùng sự ô nhiễm và mất môi trường sống đã đẩy loài cá này vào tình trạng suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt là loài cá tầm hồ khổng lồ ở Great Lakes.

Ngoài “Trăng cá tầm”, hiện tượng trăng tháng 8 còn được biết đến với nhiều tên khác như Trăng đỏ, Trăng ngô, Trăng thảo mộc, Trăng lúa, Trăng chó… Ở châu Âu thời trung cổ, người ta gọi đây là Trăng lúa mạch hoặc Trăng trái cây, là dấu hiệu vào mùa thu hoạch và bảo quản lương thực.

Dù mang tên gì, trăng tròn tháng 8 vẫn gắn liền với nhịp sống con người, phản ánh thời kỳ mà mọi hoạt động sản xuất, săn bắt hay đánh cá đều dựa vào dấu hiệu từ thiên nhiên.

Hiện tượng hành tinh “hẹn gặp” trăng tròn

Ngay sau khi “Trăng cá tầm” đạt cực đại, vào đêm 12/8, Sao Thổ và Sao Hải Vương sẽ xuất hiện gần mặt trăng, tạo nên “liên kết vuông góc”, một hiệu ứng thị giác khiến chúng như tụ lại trên bầu trời.

Bằng mắt thường, hiện tượng này có thể khó thấy rõ, nhưng với ống nhòm, người quan sát sẽ dễ dàng nhận ra ánh sáng rực rỡ ổn định của Sao Thổ và hình ảnh mờ hơn của Sao Hải Vương.

Không chỉ vậy, ngày 11–12/8, Sao Kim và Sao Mộc cũng sẽ tiến sát nhau, cách nhau chỉ khoảng một độ – tương đương chiều rộng ngón tay út khi giơ tay. Đây là dịp hiếm có để chiêm ngưỡng nhiều hành tinh sáng ở cùng một khu vực bầu trời.