Lễ ký kết hợp tác Tăng cường quảng bá và phổ biến phim Việt Nam

Hàng nghìn tác phẩm từ nhiều nguồn lưu trữ

Mới đây, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội phối hợp Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác về tuyển chọn, giới thiệu và phổ biến các tác phẩm điện ảnh Việt Nam trên các kênh H1 của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội.

Đây là hoạt động nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận của công chúng với kho tàng điện ảnh Việt Nam được hình thành qua nhiều thời kỳ, đồng thời tạo thêm không gian để các tác phẩm có giá trị được phát huy trong đời sống văn hóa hôm nay.

Kho lưu trữ phim tại Viện Phim Việt Nam

Theo nội dung hợp tác, khoảng 1.000 bộ phim thuộc ba thể loại phim truyện, phim tài liệu và phim hoạt hình sẽ được phối hợp tuyển chọn, giới thiệu và phát sóng.

Nguồn phim đến từ nhiều đơn vị trong lĩnh vực điện ảnh, trong đó có Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, Hãng phim Hoạt hình Việt Nam, Hãng phim truyện Việt Nam và các nguồn phim được lưu giữ trong hệ thống lưu trữ của ngành.

Đáng chú ý, Viện Phim Việt Nam là một trong những nguồn phim quan trọng của chương trình, với khối lượng tư liệu điện ảnh được tích lũy, bảo quản qua nhiều thế hệ. Theo thông tin tại sự kiện, riêng danh mục phim truyện Việt Nam được lưu trữ trên chất liệu phim nhựa tại Viện Phim Việt Nam có 460 mục phim, được sản xuất trong giai đoạn từ năm 1959 đến năm 2014.

Trong kho phim này có nhiều tác phẩm đã trở thành những dấu mốc của điện ảnh Việt Nam như Chung một dòng sông, Vợ chồng A Phủ, Con chim vành khuyên, Em bé Hà Nội, Thương nhớ đồng quê, Mùa ổi, Đừng đốt, Mùi cỏ cháy... Những bộ phim ấy không chỉ có giá trị về nghệ thuật. Qua hình ảnh, nhân vật và câu chuyện, mỗi tác phẩm còn lưu giữ một phần diện mạo của đất nước, con người và đời sống xã hội ở những thời điểm khác nhau.

Giữ được phim để có thể đưa phim trở lại với công chúng

Đằng sau việc một bộ phim cũ có thể xuất hiện trở lại trên màn ảnh là cả một quá trình lưu trữ và bảo quản lâu dài. Đặc biệt với phim nhựa, việc bảo quản không đơn giản là giữ một cuộn phim trong kho. Chất liệu phim chịu tác động của thời gian và điều kiện môi trường, vì vậy cần những điều kiện bảo quản phù hợp, cùng quy trình kiểm kê, phân loại, theo dõi tình trạng vật mang tin và phục hồi khi cần thiết.

Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Viện Phim Việt Nam. Nhờ được đầu tư cho công tác lưu trữ, bảo quản và phát huy giá trị di sản điện ảnh, Viện Phim Việt Nam hiện vẫn lưu giữ được nhiều tác phẩm được sản xuất từ những giai đoạn mà điều kiện kỹ thuật và công nghệ điện ảnh còn nhiều hạn chế.

Chính khả năng lưu giữ ấy tạo tiền đề để những bộ phim tưởng như đã thuộc về quá khứ có thể tiếp tục được khai thác trong hiện tại. Có thể nói, giá trị của công tác lưu trữ chỉ thực sự được phát huy đầy đủ khi những gì được gìn giữ trong kho có cơ hội trở lại với công chúng. Việc đưa số lượng lớn phim lưu trữ lên sóng truyền hình vì thế không chỉ là hoạt động phát sóng, mà còn là một bước kết nối giữa bảo tồn di sản và phát huy di sản.

Cảnh ơphim "Chị Tư Hậu"

Từ những cuộn phim được bảo quản trong kho, các tác phẩm có thể tiếp tục đến với những khán giả từng xem chúng nhiều thập niên trước và đặc biệt là thế hệ trẻ, những người có thể lần đầu biết đến một phần lịch sử điện ảnh Việt Nam.

Đặc biệt, giá trị của nguồn phim từ Viện Phim Việt Nam không chỉ nằm ở những tác phẩm được lưu giữ qua nhiều thời kỳ, mà còn ở hệ thống tư liệu phong phú đi kèm mỗi bộ phim. Từ thông tin về quá trình sản xuất, nội dung, ê-kíp sáng tạo, diễn viên đến hình ảnh, banner, áp phích và các bài viết, tư liệu báo chí liên quan được lưu trữ tại Viện, những dữ liệu này có thể được khai thác để xây dựng phần giới thiệu, minh họa và cung cấp thêm thông tin cho khán giả trước hoặc trong mỗi chương trình.

Cảnh phim "Đừng đốt"

 Nhờ đó, việc phát sóng không dừng lại ở việc “chiếu lại” một bộ phim cũ, mà có thể tái hiện đầy đủ hơn bối cảnh ra đời và hành trình của tác phẩm, giúp khán giả hiểu thêm về giá trị nghệ thuật, lịch sử và những câu chuyện phía sau mỗi bộ phim.

Đây cũng là lợi thế quan trọng của công tác lưu trữ điện ảnh: một bộ phim được bảo quản cùng hệ thống tư liệu liên quan sẽ tạo nên một hồ sơ di sản hoàn chỉnh, giúp tác phẩm được giới thiệu sâu hơn, chính xác hơn và tạo cầu nối giữa điện ảnh của các thế hệ trước với công chúng hôm nay.

Kinh nghiệm quốc tế: Lưu trữ để di sản tiếp tục được sống

Tại nhiều quốc gia có nền điện ảnh phát triển, lưu trữ và phổ biến di sản nghe nhìn được xem là hai nhiệm vụ có mối quan hệ chặt chẽ.

Tại Pháp, Viện Lưu trữ nghe nhìn quốc gia Pháp (INA) vừa thực hiện nhiệm vụ thu thập, bảo quản, số hóa các chương trình phát thanh, truyền hình và tư liệu nghe nhìn, vừa tổ chức nhiều hình thức để đưa kho tư liệu đến với công chúng. Các chương trình truyền hình sử dụng tư liệu lưu trữ giúp những hình ảnh của quá khứ tiếp tục được đặt trong những cuộc trò chuyện và cách nhìn của hiện tại.

Tại Anh, BFI National Archive cũng kết hợp bảo tồn với việc đưa các bộ sưu tập điện ảnh đến công chúng thông qua chiếu phim, phát hành và các nền tảng trực tuyến.

Điểm chung của những mô hình này là quan niệm: lưu trữ không phải để di sản nằm yên trong kho, mà để bảo đảm di sản có thể tiếp tục được nghiên cứu, tiếp cận và phát huy giá trị.

Đây cũng là hướng đi có ý nghĩa đối với điện ảnh Việt Nam khi nhiều tác phẩm quý đang được lưu giữ tại các cơ quan chuyên môn.

Khi kho phim trở thành nguồn tài nguyên văn hóa

Việc hợp tác đưa khoảng 1.000 bộ phim lên sóng truyền hình Hà Nội vì vậy có thể được nhìn nhận ở một phạm vi rộng hơn một chương trình phát sóng. Đó là sự kết nối giữa lưu trữ – bảo quản – khai thác – phổ biến, trong đó mỗi khâu đều góp phần kéo dài đời sống của một tác phẩm điện ảnh.

Với Viện Phim Việt Nam, những bộ phim được gìn giữ trong nhiều năm đang có thêm cơ hội bước ra khỏi không gian lưu trữ để tiếp tục hiện diện trong đời sống văn hóa.

Dự kiến, ba vệt phim chuyên đề gồm “Hẹn với phim Việt”, “Dấu ấn thời gian” và “Vườn phim tuổi thơ” sẽ được xây dựng và phát sóng định kỳ.

Cảnh phim 'Chung một dòng sông"

Khi các tác phẩm được giới thiệu có hệ thống, theo từng chuyên đề và có thông tin dẫn dắt, kho phim không chỉ cung cấp nội dung để phát sóng mà còn trở thành nguồn tài nguyên phục vụ giáo dục, nghiên cứu, quảng bá lịch sử và văn hóa Việt Nam.

Trước mỗi bộ phim sẽ có phần giới thiệu ngắn về tác phẩm. Cách làm này giúp khán giả không chỉ xem phim mà còn có thêm thông tin về hoàn cảnh ra đời, nội dung và những giá trị nghệ thuật, lịch sử của tác phẩm.Đây cũng là cách tạo cầu nối giữa điện ảnh của các thế hệ trước với khán giả hôm nay.

Từ một tác phẩm được sản xuất cách đây hàng chục năm đến một chương trình truyền hình hôm nay là cả một hành trình. Ở đó, công việc của những người làm phim, những người lưu trữ, bảo quản và những người tổ chức phổ biến di sản gặp nhau ở một mục tiêu chung: để những giá trị điện ảnh không bị đứt gãy theo thời gian.

Và khi những thước phim từng được gìn giữ trong kho lưu trữ một lần nữa xuất hiện trên màn ảnh, đó cũng là lúc ký ức điện ảnh Việt Nam tiếp tục được kể lại - bằng chính những hình ảnh đã làm nên ký ức ấy.