Một câu chuyện cũ vẫn tìm được sự đồng cảm

Tối 27/9, Truyện cổ tích cho tuổi mười bảy được giới thiệu trong khuôn khổ Tuần phim “Hiền tài và Hào khí Thăng Long”, do Hiệp hội Xúc tiến và Phát triển Điện ảnh Việt Nam tổ chức, Viện Phim Việt Nam phối hợp thực hiện tại Rạp Ngọc Khánh (523 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội).

Ra mắt lần đầu năm 1988, bộ phim là tác phẩm đầu tay của nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã. Lấy tuổi mười bảy  quãng đời giàu mơ mộng, nhạy cảm và nhiều biến động làm trung tâm, tác phẩm kể về những rung động đầu đời, tình bạn, tình yêu, những ước mơ và lựa chọn của những người trẻ trong một giai đoạn đặc biệt của đất nước.

Cảnh phim " Truyện cổ tích cho tuổi 17"

Nhân vật trung tâm của phim là An, một cô gái mồ côi mẹ từ nhỏ. Trong một lần tiễn những chàng trai lên đường ra trận, An nhặt được một lá thư của người lính tên Thái. Cô tìm đến địa chỉ ghi trên thư và gửi lại cho mẹ anh. Sự đồng cảm giữa hai người phụ nữ nhanh chóng hình thành. Mẹ Thái động viên An viết thư cho người lính đang ở chiến trường. Từ những lá thư ấy, một tình cảm trong trẻo dần nảy sinh trong tâm hồn cô gái tuổi mười bảy.

Ở trường, An nhận được sự quan tâm của những người bạn cùng lớp, trong đó có Hải ,người thực sự dành tình cảm cho cô. Nhưng những rung động đầu đời, sự thiếu trải nghiệm và những thay đổi của tuổi mới lớn khiến An chưa thể nhận ra điều mình thực sự trân trọng.

Bộ phim "Truyện cổ tích cho tuổi 17" được lưu trữa tại Viện Phim Việt Nam.

Bước ngoặt đến khi Hải và những người bạn của An lên đường ra mặt trận. Cùng lúc, An nhận được tin Thái đã hy sinh tại chiến trường Nam Lào. Mất mát khiến cô nhìn lại những tình cảm tưởng như rất đỗi bình thường quanh mình. Cô dần nhận ra giá trị của tình bạn, sự sẻ chia và tình cảm chân thành của Hải. Cảnh kết thúc khi An chạy tới nơi tiễn những người lính lên đường, trong tâm trạng đan xen giữa hiện tại và ký ức, để lại dư âm về một tuổi trẻ đã đi qua cùng những điều chưa kịp nói thành lời.

Gần bốn thập kỷ sau, câu chuyện ấy vẫn tìm được sự đồng cảm từ khán giả. Có thể cách yêu, cách giao tiếp và những lựa chọn của người trẻ hôm nay đã khác, nhưng những câu hỏi về tình bạn, tình yêu, gia đình, ước mơ và sự trưởng thành vẫn còn đó.

Khi một bộ phim cũ trở lại màn ảnh rộng

Với nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã, buổi chiếu lần này mang đến rất nhiều cảm xúc đặc biệt. Bà chia sẻ rằng bộ phim đen trắng sau gần 40 năm lại được sáng trên màn ảnh rộng; lần đầu tiên đoàn phim có dịp gặp mặt đông đến vậy và giao lưu với khán giả. Đặc biệt, những người bạn học thời phổ thông, những nguyên mẫu của một lớp học trong phim cũng lần đầu tiên cùng nhau xem lại tác phẩm trên màn ảnh rộng. Các thế hệ trong gia đình những người làm phim cũng có dịp lần đầu xem câu chuyện mà cha mẹ mình từng góp phần tạo nên.

Khán giả xem phim "Truyện cổ tích cho tuổi 17" trong khuôn khổ Tuần phim “Hiền tài và Hào khí Thăng Long”

Những “lần đầu” ấy cho thấy một bộ phim không kết thúc đời sống của mình khi rời rạp chiếu. Nếu được lưu giữ, nó có thể trở lại vào một thời điểm khác, gặp một thế hệ khán giả khác và tạo nên những cách tiếp nhận mới. Đó cũng chính là ý nghĩa của công tác lưu trữ điện ảnh.

Để một bộ phim được làm từ năm 1988 có thể tiếp tục xuất hiện trước công chúng sau hàng chục năm, phía sau mỗi lần chiếu là một quá trình bảo quản, lưu trữ và khai thác tư liệu điện ảnh lâu dài.

Viện Phim Việt Nam là một trong những nơi thực hiện chức năng lưu trữ, bảo quản và khai thác các tư liệu điện ảnh của Việt Nam. Những bộ phim, hình ảnh, poster, tài liệu liên quan đến quá trình sáng tác và sản xuất phim được lưu giữ không chỉ với mục đích phục vụ nghiên cứu, mà còn tạo cơ sở để các tác phẩm điện ảnh có cơ hội được giới thiệu trở lại với công chúng. Truyện cổ tích cho tuổi mười bảy là một ví dụ.

Từ một tác phẩm được sản xuất trong điều kiện kỹ thuật của gần bốn thập kỷ trước, bộ phim hôm nay trở thành một “cánh cửa” để khán giả nhìn lại diện mạo điện ảnh Việt Nam cuối những năm 1980. Với khán giả lớn tuổi, đó có thể là sự trở về với ký ức. Với khán giả trẻ, đây lại là một cách tiếp cận lịch sử điện ảnh thông qua chính những câu chuyện, hình ảnh và ngôn ngữ nghệ thuật của thời kỳ ấy.

Hành trình đưa phim cũ trở lại màn ảnh cũng đặt ra một vấn đề đáng quan tâm: lưu trữ không chỉ là giữ cho phim còn tồn tại, mà còn phải từng bước tìm cách để phim có thể được tiếp cận tốt hơn trong điều kiện trình chiếu hiện đại.

Nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã ( áo vàng) trong buổi chiếu phim

Một bản phim được bảo quản qua nhiều thập kỷ chắc chắn có những giới hạn nhất định về hình ảnh và âm thanh so với tiêu chuẩn trình chiếu ngày nay. Nếu có điều kiện đầu tư cho số hóa, phục chế và nâng cấp chất lượng bản phim, trải nghiệm của khán giả sẽ được cải thiện đáng kể. Hình ảnh rõ hơn, ổn định hơn, âm thanh được xử lý tốt hơn sẽ giúp công chúng hôm nay cảm nhận tác phẩm gần với tinh thần nguyên bản, đồng thời giảm khoảng cách kỹ thuật giữa một bộ phim của quá khứ và không gian thưởng thức của hiện tại.

Đây không đơn thuần là câu chuyện làm cho một bộ phim “đẹp hơn”. Với điện ảnh lưu trữ, chất lượng bản chiếu còn liên quan trực tiếp đến khả năng tiếp cận di sản. Một bộ phim càng được bảo quản tốt, được số hóa và phục chế phù hợp, càng có nhiều cơ hội được trình chiếu, nghiên cứu, giới thiệu trong các chương trình điện ảnh, trường học, bảo tàng, triển lãm hay các hoạt động giao lưu với công chúng.

Một bản phim được bảo quản qua nhiều thập kỷ chắc chắn có những giới hạn nhất định về hình ảnh và âm thanh so với tiêu chuẩn trình chiếu ngày nay. Nếu có điều kiện đầu tư cho số hóa, phục chế và nâng cấp chất lượng bản phim, trải nghiệm của khán giả sẽ được cải thiện đáng kể.

 Mỗi bộ phim là một phần của lịch sử điện ảnh, đồng thời cũng là một mảnh ghép của lịch sử xã hội và văn hóa. Trong những tác phẩm như Truyện cổ tích cho tuổi mười bảy, người xem hôm nay có thể tìm thấy không chỉ câu chuyện về tình yêu tuổi mới lớn mà còn thấy cách một thế hệ từng nghĩ, từng yêu, từng ước mơ và nhìn về tương lai.

Các nghệ sĩ điện ảnh xem lại bộ phim được làm từ 40 năm trước.

Vì thế, công tác lưu trữ phim có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi kỹ thuật. Đó là quá trình giữ lại những bằng chứng trực quan của một thời kỳ, để khi thời gian trôi qua, các thế hệ sau vẫn có thể tiếp cận được những câu chuyện bằng chính hình ảnh và ngôn ngữ nghệ thuật của thời đại đã tạo ra chúng.

Việc Truyện cổ tích cho tuổi mười bảy trở lại màn ảnh rộng sau gần 40 năm vì thế không chỉ là một buổi chiếu lại. Đó còn là minh chứng cho hành trình của một tác phẩm từ trường quay đến kho lưu trữ, rồi từ kho lưu trữ trở lại với công chúng.

Và trong hành trình ấy, đầu tư cho lưu trữ, số hóa, phục chế và nâng cấp chất lượng bản phim là một phần quan trọng để di sản điện ảnh không chỉ được giữ lại, mà còn thực sự được nhìn thấy, được nghe thấy và được tiếp nhận bởi những thế hệ khán giả mới. Bởi một bộ phim chỉ thực sự tiếp tục sống khi nó còn có thể gặp khán giả.