Tại các phòng khám, không ít phụ huynh đặt câu hỏi: “Bác sĩ ơi, con tôi không chịu ngủ, có phải cố tình quấy không? Có ảnh hưởng đến chiều cao hay phát triển trí não không?” 

Thực tế, những lo lắng này hoàn toàn có cơ sở, bởi giấc ngủ đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của trẻ.

Có thể hình dung, giấc ngủ giống như một “xưởng phát triển” hoạt động âm thầm vào ban đêm: những gì trẻ ăn, học và trải nghiệm trong ngày đều cần được xử lý, phục hồi thông qua giấc ngủ. Khi giấc ngủ bị rối loạn, biểu hiện bên ngoài có thể chỉ là mệt mỏi vào hôm sau, nhưng lâu dài có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng, miễn dịch, khả năng tập trung và sự ổn định cảm xúc.

Không chỉ là “ngủ không ngon”

Các vấn đề về giấc ngủ ở trẻ không đơn giản chỉ là ngủ ít hay ngủ kém.

Thứ nhất, khó đi vào giấc ngủ và hay thức giấc ban đêm.

Nhiều cha mẹ cho rằng trẻ “chống ngủ”, nhưng nguyên nhân thường là do chưa hình thành nhịp sinh hoạt ổn định. Nếu trước giờ ngủ trẻ vừa xem tivi, vừa ăn uống, não bộ sẽ bị kích thích, khó thư giãn, dẫn đến khó ngủ và dễ tỉnh giấc. Vì vậy, với trẻ nhỏ, việc duy trì một “trình tự trước khi ngủ” cố định là rất quan trọng, giúp tạo cảm giác an toàn và chuẩn bị cho cơ thể bước vào trạng thái nghỉ ngơi.

Thứ hai, rối loạn nhịp sinh học và thiếu ngủ.

Thói quen sinh hoạt của gia đình ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ. Nhiều gia đình ngủ muộn khiến trẻ cũng đi ngủ muộn theo. Thiếu ngủ không chỉ ảnh hưởng đến chiều cao mà còn liên quan đến suy giảm miễn dịch, kém tập trung, dễ cáu gắt và các vấn đề hành vi. Những biểu hiện như hay nổi nóng, khó ngồi yên, học kém hiệu quả đôi khi không phải do trẻ “khó dạy” mà là do thiếu ngủ.

Làm thế nào để giúp trẻ ngủ tốt hơn?

Xây dựng thói quen trước giờ ngủ cố định

Trong khoảng 30–60 phút trước khi ngủ, nên duy trì các hoạt động lặp lại mỗi ngày như: tắm rửa, đánh răng, thay đồ ngủ, nghe kể chuyện ngắn rồi tắt đèn. Thói quen này giúp cơ thể trẻ hình thành “trí nhớ sinh học”, từ đó dễ đi vào giấc ngủ hơn.

Với những trẻ đã quen ngủ bế hoặc bú, có thể áp dụng phương pháp giảm dần sự phụ thuộc, tập cho trẻ tự ngủ một cách từ từ.

Tạo môi trường ngủ phù hợp

Ánh sáng, đặc biệt là ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử, có thể ức chế hormone melatonin – yếu tố quan trọng giúp ngủ ngon. Phòng ngủ nên tối, yên tĩnh; hạn chế tivi, điện thoại, máy tính bảng trước giờ ngủ. Nếu cần đèn ngủ, nên chọn ánh sáng vàng dịu, cường độ thấp và đặt xa tầm mắt trẻ.

Kết hợp vận động và chế độ ăn hợp lý

Trẻ ngủ không sâu đôi khi do chưa tiêu hao đủ năng lượng trong ngày. Tăng cường hoạt động ngoài trời vào buổi chiều giúp trẻ vận động và điều chỉnh nhịp sinh học. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị trẻ từ 6 tuổi trở lên nên vận động ít nhất 1 giờ mỗi ngày với cường độ vừa đến cao.

Bữa tối nên ăn sớm (trước 19h), tránh ăn quá no hoặc sử dụng đồ uống có chứa caffeine trước khi ngủ.

Tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn khi cần thiết

Nếu trẻ thường xuyên khó ngủ, thức giấc nhiều lần hoặc buồn ngủ ban ngày, ảnh hưởng đến học tập và phát triển, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám. Điều trị các vấn đề giấc ngủ ở trẻ chủ yếu là can thiệp hành vi, không phải dùng thuốc. Đồng thời, cần loại trừ các nguyên nhân như rối loạn hô hấp khi ngủ, lo âu, hoặc các rối loạn phát triển.

Giấc ngủ chất lượng không chỉ giúp trẻ khỏe mạnh mà còn là nền tảng cho sự phát triển toàn diện. Việc xây dựng thói quen ngủ khoa học ngay từ nhỏ sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho trẻ.

Nguồn: Sohu