Ở tuổi 20, tôi từng được một người bạn lớn tuổi hơn, đang làm việc trong ngành ngân hàng chia sẻ về một sai lầm tài chính mà cô đã mắc phải. Vì vô tình hình thành thói quen chi tiêu quá tay bằng thẻ tín dụng, cô cuối cùng phải đối mặt với khoản nợ lên tới 23.500 USD (khoảng 618 triệu đồng).

Quyết tâm thay đổi tình hình, cô lập tức đóng băng các thẻ tín dụng, dồn tiền để trả nợ, bắt đầu bán những món đồ hàng hiệu không còn sử dụng trên các nền tảng trực tuyến và hạn chế ăn uống bên ngoài. Trong khoảng thời gian đó, tôi nhận thấy cô thường xuyên nói về việc làm thế nào để tránh mắc thêm những sai lầm tài chính.

Nhưng điều khiến tôi bất ngờ nhất là cô gần như ngừng hoàn toàn chuyện đầu tư. Trước đây, chúng tôi thường trao đổi ý tưởng đầu tư trong một nhóm chat, nhưng sau đó cô quyết định tạm dừng các khoản đầu tư hàng tháng cho đến khi tình hình tài chính được cải thiện.

Ảnh minh họa

Câu chuyện của cô khiến tôi nhận ra một điều quan trọng về cách ứng phó với những cú sốc tài chính, dù đó là khoản nợ lớn, mất việc, đầu tư thua lỗ.

Điều quan trọng nhất: Đừng tạo ra thêm khoản nợ nào mới

Khó khăn tài chính có thể xuất hiện rất đột ngột: Mất việc, thua lỗ lớn sau một khoản đầu tư, thậm chí là mất toàn bộ tiền tiết kiệm vì một vụ lừa đảo. Đôi khi, nhiều vấn đề còn xảy ra cùng lúc. Một người có thể đang mắc nợ thì mất việc, đồng thời phải chăm sóc con cái hoặc cha mẹ lớn tuổi trong khi khoản tiết kiệm ngày càng cạn kiệt.

Khi đó, điều đầu tiên cần làm là xác định: “Điều gì đang khiến tình hình tài chính của mình tiếp tục tệ hơn mỗi tháng?”.

Nếu khoản nợ xuất phát từ việc chi tiêu quá mức, có thể xóa thông tin thẻ đã lưu trên các nền tảng mua sắm, giảm hạn mức thẻ dành cho những khoản chi tiêu không thiết yếu và ưu tiên trả những khoản nợ có lãi suất cao trước. Với các khoản đầu tư thua lỗ, không nên tiếp tục thực hiện những giao dịch rủi ro hơn chỉ với hy vọng nhanh chóng lấy lại số tiền đã mất.

Nếu mất việc, hãy tính toán lại toàn bộ chi phí hàng tháng dựa trên hoàn cảnh mới, giảm mức chi tiêu để kéo dài thời gian sử dụng quỹ khẩn cấp. Trong giai đoạn này, việc tạm dừng đầu tư định kỳ cũng có thể cần thiết.

Mục tiêu lúc này không phải lập tức lấy lại toàn bộ số tiền đã mất, mà đơn giản là ngăn tình hình tài chính tiếp tục xấu đi. Và quan trọng nhất là đừng tạo ra thêm món nợ mới chỉ để xóa 1 món nợ cũ.

Ổn định dòng tiền trước khi nghĩ đến chuyện làm giàu

Sau khi đã chặn được những khoản tiền đang “rò rỉ”, bước tiếp theo là xác định mức chi phí tối thiểu mà bạn cần mỗi tháng.

Điều này quan trọng bởi thiếu tiền có thể khiến chúng ta phải trả giá đắt hơn. Một hóa đơn thanh toán trễ có thể phát sinh phí phạt, trong khi khoản nợ thẻ tín dụng có thể chịu lãi suất trên 25% mỗi năm.

Ảnh minh họa

Hãy bắt đầu bằng những khoản thiết yếu như tiền nhà, thực phẩm, điện nước, đi lại, nhu cầu của người phụ thuộc, chăm sóc sức khỏe cơ bản, bảo hiểm cần thiết và khoản thanh toán nợ tối thiểu.

Nếu đã tích lũy quỹ khẩn cấp trong thời gian còn đi làm, đây chính là lúc sử dụng nó. Tuy nhiên, có quỹ dự phòng không đồng nghĩa với việc không cần thay đổi cách chi tiêu.

Chẳng hạn, nếu một bạn cần 4.700 USD/tháng (khoảng 124 triệu đồng) cho các khoản thiết yếu và có 23.500 USD (khoảng 618 triệu đồng) trong quỹ khẩn cấp, bạn có khoảng 5 tháng để xoay xở. Nếu giảm được chi phí xuống còn 3.100 USD/tháng (khoảng 82 triệu đồng), khoảng thời gian này sẽ được kéo dài đáng kể, và bạn sẽ có thêm thời gian tìm nguồn thu nhập mới mà không phải vay tiền để thanh toán các hóa đơn của tháng tiếp theo.

Trong một trường hợp khác, một người bạn của tôi từng nhận dạy thêm trong một năm trước khi tìm được hướng đi mới cho sự nghiệp. Tùy hoàn cảnh, công việc bán thời gian hoặc làm tự do có thể trở thành nguồn thu nhập tạm thời, giúp giảm số tiền phải rút từ tiền tiết kiệm mỗi tháng. Mục tiêu trước mắt là thu hẹp hoặc xóa khoản thâm hụt hàng tháng.

Tiền mặt dự phòng luôn là thứ phải ưu tiên hàng đầu

Khi dòng tiền đã ổn định, nhiều người có thể muốn lập tức quay lại đầu tư để “bù” khoảng thời gian đã mất. Tuy nhiên, ưu tiên trước tiên nên là xây dựng lại quỹ khẩn cấp.

Những sự cố bất ngờ như cha mẹ phải nhập viện hay tủ lạnh đột nhiên hỏng có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Một khoản tiền dự phòng đủ lớn sẽ giúp chúng ta xử lý những tình huống này mà không phải tiếp tục vay nợ và trả thêm lãi. Chỉ khi quỹ khẩn cấp đã được phục hồi và dòng tiền hàng tháng trở lại trạng thái ổn định, chúng ta mới nên tập trung vào các mục tiêu dài hạn như đầu tư, mua nhà,...

Ảnh minh họa

Dawn Cher - Tác giả cuốn sách Take Back Control of Your Money, cho rằng một trong những điều khó khăn nhất khi gặp cú sốc tài chính là cảm giác như nhiều năm nỗ lực trước đó đã biến mất. Sau khi đánh mất một mức thu nhập, khoản tiết kiệm hay danh mục đầu tư nhất định, việc phải quay lại vạch xuất phát rất dễ khiến chúng ta nóng ruột.

Nhưng phục hồi tài chính không nhất thiết phải là trở về đúng cuộc sống trước đây. Một người đã trả được 7.800 USD (khoảng 205 triệu đồng) tiền nợ dù tài khoản đầu tư vẫn chưa có gì vẫn đang tiến về phía trước. Một người kiếm được ít tiền hơn trước nhưng không còn phải rút tiền tiết kiệm để trang trải chi phí hàng tháng cũng là đang tiến bộ.

Đó cũng là điều tôi nhận ra từ người bạn của mình. Việc cô tạm dừng đầu tư, bán những món đồ không còn sử dụng, hạn chế ăn ngoài và tập trung trả khoản nợ 23.500 USD (khoảng 618 triệu đồng) ban đầu có thể giống như một bước lùi. Nhưng thực tế, cô đang ưu tiên xử lý vấn đề cấp bách nhất thay vì cố duy trì một cuộc sống tài chính như trước.

Khi mọi thứ trở nên khó khăn, chiến thắng tài chính lớn nhất đôi khi không phải là kiếm thêm thật nhiều tiền hay nhanh chóng lấy lại khoản tiền đã mất. Đó có thể chỉ đơn giản là ngăn tình hình tiếp tục xấu đi, giữ lại càng nhiều tiền mặt càng tốt, cho bản thân thêm thời gian và từng bước xây dựng lại nền tảng tài chính.

(Nguồn: CNA)