Ảnh phác thảo minh họa: AI

Loài mới được đặt tên là Nipponopelta yezoensis, thuộc họ Nodosauridae - nhóm khủng long bọc giáp phân bố rộng trên nhiều châu lục trong kỷ Phấn Trắng muộn, khoảng 96-94 triệu năm trước.

Đây là loài khủng long bọc giáp đầu tiên được mô tả chính thức tại Nhật Bản, và cũng là đại diện thứ hai ở châu Á thuộc nhóm này được nhận diện dựa trên hóa thạch hộp sọ, thay vì chỉ từ các phần xương thân.

Các mẫu hóa thạch gồm một phần hộp sọ, một đốt sống cổ và một số chiếc răng được phát hiện từ những năm 2000 tại địa tầng Hikagenosawa, thành phố Yubari, trên đảo Hokkaido. Mặc dù ban đầu chúng được xác định thuộc họ Nodosauridae, nhưng vị trí chính xác của loài khủng long này trong cây tiến hóa vẫn chưa được làm rõ.

Trong nghiên cứu mới, nhóm của nhà cổ sinh vật học Shumpei Oyabu thuộc Đại học Hokkaido, cùng các nhà khoa học từ Nhật Bản, Canada và Mỹ, đã phân tích lại các mẫu vật bằng công nghệ chụp cắt lớp vi tính 3D.

Phương pháp này giúp các nhà nghiên cứu tái tạo kỹ thuật số những phần hộp sọ trước đây chưa thể quan sát, bao gồm một phần xương hàm dưới, hai chiếc răng còn nguyên vẹn và cấu trúc tai trong bên trái. Kết quả cũng cho thấy loài khủng long này sở hữu nhiều đặc điểm giải phẫu đặc biệt ở phần sau hộp sọ.

Phân tích quan hệ tiến hóa cho thấy loài Nipponopelta yezoensis có quan hệ gần gũi với các loài Nodosauridae từng sống ở Bắc Mỹ và châu Âu, như Pawpawsaurus, Panoplosaurus, Edmontonia và Denversaurus, thay vì các loài cùng nhóm đã được phát hiện trước đó tại châu Á.

Để tìm hiểu nguồn gốc của loài khủng long này, nhóm nghiên cứu đã xây dựng mô hình về quá trình phát tán của tổ tiên chúng qua nhiều khu vực trên thế giới. Kết quả cho thấy nhóm này có thể bắt nguồn từ một vùng phân bố rộng, bao gồm Laramidia, Appalachia và châu Á.

Các nhà khoa học cũng nhận thấy môi trường sống có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình phân bố của nhóm khủng long bọc giáp này. Nhiều loài Nodosauridae dường như thích nghi tốt với các khu vực ven biển và cửa sông hơn so với những họ hàng thuộc nhóm Ankylosauridae.

Mô hình tái tạo môi trường sống cho thấy Nipponopelta yezoensis nhiều khả năng sinh sống tại các khu vực ven biển hoặc cửa sông chịu ảnh hưởng của biển. Sự thích nghi này có thể đã góp phần giúp tổ tiên của chúng mở rộng phạm vi phân bố sang những khu vực địa lý khác.

Việc phát hiện về loài Nipponopelta yezoensis không chỉ giúp bổ sung thêm một loài khủng long mới vào hồ sơ cổ sinh vật học của Nhật Bản, mà còn cung cấp thêm manh mối về quá trình tiến hóa, di cư và thích nghi với môi trường của các loài khủng long bọc giáp trong kỷ Phấn Trắng.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cretaceous Research.