Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng. Ảnh: ITN

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy làm chủ công nghệ lõi, hình thành các ngành công nghiệp chiến lược và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam.

Theo Quyết định, Chương trình hướng tới nghiên cứu, phát triển và làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược có tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng cao; đủ khả năng thay thế nhập khẩu, vươn ra thị trường quốc tế. Qua đó, hình thành một số ngành công nghiệp chiến lược có năng lực cạnh tranh toàn cầu, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng kinh tế, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh và tự chủ công nghệ quốc gia.

Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ nghiên cứu, làm chủ công nghệ thiết kế, tích hợp, chế tạo, thử nghiệm và đưa vào ứng dụng 06 sản phẩm công nghệ chiến lược, gồm: mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo tiếng Việt; camera AI xử lý tại biên; robot di động tự hành; hệ thống và thiết bị mạng di động 5G; hạ tầng mạng blockchain cùng các lớp ứng dụng truy xuất nguồn gốc, tài sản mã hóa; và thiết bị bay không người lái.

Chương trình đặt yêu cầu làm chủ các công nghệ lõi của những sản phẩm này, đồng thời phát triển các mô-đun có giá trị gia tăng cao, có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Các sản phẩm được tạo ra phải đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu thị trường trong nước và có khả năng xuất khẩu.

Bên cạnh đó, Chương trình dự kiến hỗ trợ ít nhất 30 doanh nghiệp và 10 viện nghiên cứu, trường đại học tham gia nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi; hình thành 100 doanh nghiệp phụ trợ cung ứng thiết bị, dịch vụ liên quan; đồng thời hỗ trợ hình thành tối thiểu 03 ngành công nghiệp chiến lược với các dòng sản phẩm, dịch vụ mới có giá trị gia tăng cao.

Chương trình đưa ra 6 nhóm chỉ tiêu đánh giá. Trong đó, tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa trong giá bán sản phẩm phải đạt tối thiểu 60%, trong giá thành sản phẩm đạt tối thiểu 40%; làm chủ ít nhất 80% công nghệ lõi của các sản phẩm công nghệ chiến lược.

Về trình độ công nghệ, 100% nhiệm vụ phải có kết quả công bố trên các tạp chí khoa học thuộc danh mục được Hội đồng Giáo sư Nhà nước tính điểm. Về sở hữu trí tuệ, tối thiểu 60% nhiệm vụ có đơn yêu cầu bảo hộ được chấp nhận.

Chương trình cũng chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, với mục tiêu hình thành 10 nhóm nghiên cứu mạnh gắn với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và Mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam; 80% nhiệm vụ tham gia đào tạo sau đại học, trong đó 30% ở trình độ tiến sĩ. Đáng chú ý, ít nhất 80% nhiệm vụ phải được ứng dụng hoặc thương mại hóa; tối thiểu 10% nhiệm vụ là công nghệ, sản phẩm lưỡng dụng có khả năng phục vụ cả dân dụng và quốc phòng, an ninh.

Các sản phẩm, công nghệ, thiết bị, mô-đun, nền tảng và phần mềm tạo ra phải có chất lượng, tính năng kỹ thuật tương đương sản phẩm của các nước tiên tiến, đủ khả năng thay thế nhập khẩu, cạnh tranh quốc tế, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Chương trình đề ra 6 nhóm giải pháp trọng tâm: hoàn thiện cơ chế, chính sách; hỗ trợ nghiên cứu, phát triển và nâng cao năng lực; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển thị trường; phát triển nguồn nhân lực; đẩy mạnh hợp tác quốc tế; nâng cao nhận thức và hiệu quả quản lý Chương trình.

Kinh phí thực hiện được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo phân cấp, trong tổng số 15% chi ngân sách cho sự nghiệp khoa học và công nghệ phục vụ nghiên cứu công nghệ chiến lược; đồng thời huy động nguồn lực từ doanh nghiệp, khu vực tư nhân và các nguồn hợp pháp khác.

Theo Quyết định, Tổ Công tác triển khai Chương trình được thành lập do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ làm Tổ trưởng. Tổ Công tác hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm, có nhiệm vụ điều phối, đôn đốc, hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương triển khai Chương trình. Đồng thời, Quyết định cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học trong tổ chức thực hiện, bảo đảm Chương trình đi vào thực chất và hiệu quả.