Hội nghị được tổ chức vào sáng 25.2

NSND Lệ Ngọc, Giám đốc Sân khấu Lệ Ngọc, đại diện cho một đơn vị sân khấu xã hội hóa hoạt động hiệu quả nhiều năm qua  vinh dự tham dự Hội nghị.

Ngay sau sự kiện, Tạp chí Phụ nữ Mới đã có cuộc trao đổi với bà để ghi nhận những chia sẻ từ góc nhìn của một đơn vị nghệ thuật ngoài công lập trước những định hướng lớn về phát triển kinh tế và văn hóa trong giai đoạn mới.

Tham dự Hội nghị quán triệt, triển khai Nghị quyết số 79 và Nghị quyết số 80, lắng nghe chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về vai trò “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”, điều gì khiến bà tâm đắc nhất? Bà nhìn thấy trách nhiệm của người làm sân khấu ở đâu trong tinh thần “văn hóa đứng ở vị trí dẫn đường”?

Tôi đặc biệt tâm đắc với quan điểm: sức mạnh Việt Nam trước hết được hun đúc từ bản lĩnh, khí phách và hệ giá trị văn hóa bền vững qua hàng nghìn năm lịch sử. Nếu kinh tế giúp chúng ta đi nhanh thì văn hóa quyết định khả năng đi xa.

Lời dạy của Hồ Chí Minh “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” hôm nay càng có ý nghĩa sâu sắc. Với người làm sân khấu, điều đó đồng nghĩa mỗi tác phẩm phải góp phần bồi đắp giá trị tốt đẹp, nuôi dưỡng nhân cách, khơi dậy lòng yêu nước và trách nhiệm công dân. Sân khấu không chỉ để giải trí, mà phải là một ngọn đèn nhỏ soi sáng đời sống tinh thần xã hội.

Tôi cho rằng trong bối cảnh hiện nay, khi những lệch chuẩn và thông tin xấu độc có thể lan rất nhanh, người nghệ sĩ càng phải tỉnh táo và có trách nhiệm hơn với từng lựa chọn sáng tạo. Mỗi kịch bản, mỗi vai diễn đều cần hướng tới giá trị chân – thiện – mỹ, tôn vinh điều tử tế và khát vọng vươn lên. Đó cũng là cách sân khấu góp phần giữ gìn nền tảng tinh thần và củng cố niềm tin xã hội.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu nghệ sĩ

Là người chèo lái một sân khấu xã hội hóa hoạt động hiệu quả nhiều năm qua, bà suy nghĩ thế nào về quan điểm: “Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh, thì văn hóa quyết định khả năng đi xa”? Theo bà, sân khấu có thể góp phần tạo nên “khả năng đi xa” ấy bằng cách nào?

Quan điểm “Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh, thì văn hóa quyết định khả năng đi xa” mà Tổng Bí thư Tô Lâm nêu ra, theo tôi là một cách diễn đạt rất cô đọng nhưng hàm chứa chiều sâu chiến lược. Đi nhanh mà không có nền tảng giá trị vững chắc thì dễ chệch hướng; chỉ khi văn hóa giữ vai trò dẫn đường, soi đường, chúng ta mới có thể đi đúng hướng và đi bền vững. Văn hóa là gốc rễ tạo nên bản lĩnh, kỷ cương, niềm tin và khát vọng, đó chính là sức mạnh để một quốc gia không chỉ phát triển trước mắt mà còn trường tồn lâu dài.

Với sân khấu, “khả năng đi xa” ấy được bồi đắp bằng việc kiên trì gìn giữ và lan tỏa những giá trị tốt đẹp. Mỗi tác phẩm không chỉ phản ánh đời sống mà còn định hướng thẩm mỹ, nâng đỡ tâm hồn, khơi dậy tinh thần nhân ái, trách nhiệm và lòng tự trọng. Khi sân khấu nuôi dưỡng được niềm tin vào điều thiện, tôn vinh sự tử tế và khát vọng vươn lên, thì đó chính là cách góp phần tạo nên nền tảng tinh thần bền vững cho xã hội, nền tảng để đất nước đi xa hơn trên hành trình phát triển.

Tổng Bí thư nhấn mạnh việc xây dựng và lan tỏa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới. Với Sân khấu Lệ Ngọc, những giá trị cốt lõi nào đang được bà và ê-kíp theo đuổi, gìn giữ và chuyển tải qua từng vở diễn?

 Với Sân khấu Lệ Ngọc, chúng tôi luôn lấy giá trị văn hóa truyền thống làm cốt lõi để xây dựng tác phẩm. Đó là tinh thần yêu nước, lòng nhân ái, sự thủy chung, nghĩa tình, đề cao đạo lý và khát vọng sống đẹp. Mỗi vở diễn đều hướng tới việc gìn giữ bản sắc, tôn vinh lịch sử, văn hóa dân tộc, đồng thời thể hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại để khán giả hôm nay có thể đồng cảm.

Chính sự kiên trì với những giá trị cốt lõi ấy đã giúp các tác phẩm của sân khấu không chỉ thu hút đông đảo khán giả trong nước mà còn có cơ hội biểu diễn ở nước ngoài. Khi ra quốc tế, chúng tôi càng ý thức rõ hơn trách nhiệm giới thiệu một Việt Nam giàu bản sắc, nhân văn và giàu chiều sâu văn hóa thông qua từng vở diễn.

Một nhiệm vụ quan trọng là phát triển công nghiệp văn hóa, để văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực kinh tế và sức mạnh mềm quốc gia. Từ thực tiễn xã hội hóa sân khấu, bà có đề xuất gì để nghệ thuật biểu diễn vừa giữ được chiều sâu giá trị, vừa thích ứng với cơ chế thị trường và chuyển đổi số?

 Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn có thể trở thành nguồn lực kinh tế và sức mạnh mềm nếu được tổ chức, đầu tư và vận hành một cách chuyên nghiệp.

Từ thực tiễn xã hội hóa sân khấu, tôi thấy để nghệ thuật biểu diễn vừa giữ được chiều sâu giá trị, vừa thích ứng với cơ chế thị trường và chuyển đổi số, trước hết phải kiên định về nội dung. Giá trị tư tưởng, chất lượng nghệ thuật phải là yếu tố cốt lõi. Khi tác phẩm có chiều sâu, có bản sắc, thì dù ở hình thức truyền thống hay ứng dụng công nghệ mới, vẫn tạo được sức hút bền vững. Bên cạnh đó, các đơn vị cần mạnh dạn ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá, bán vé, lưu trữ, xây dựng dữ liệu khán giả, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo chuyên nghiệp.

Tôi cũng mong Nhà nước tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các đơn vị xã hội hóa: từ cơ chế chính sách, mặt bằng hoạt động, hỗ trợ truyền thông đến những chế độ khen thưởng kịp thời, minh bạch, coi trọng những tập thể, cá nhân làm nghề nghiêm túc, tạo ra giá trị thật. Khi xã hội hóa được đẩy mạnh đúng hướng, ngân sách Nhà nước sẽ giảm gánh nặng đầu tư trực tiếp, trong khi đời sống nghệ thuật vẫn phát triển sôi động, đa dạng và chất lượng. Đó chính là con đường để nghệ thuật biểu diễn vừa phát huy chiều sâu văn hóa, vừa đóng góp thiết thực cho kinh tế và hình ảnh quốc gia.

NSND Lệ Ngọc và NSND Trần Ly Ly tham dự hội nghị

Tổng Bí thư nhấn mạnh xây dựng văn hóa trong hệ thống chính trị, đề cao nêu gương, kỷ luật và trách nhiệm. Với vai trò người đứng đầu một đơn vị nghệ thuật ngoài công lập, bà quan niệm thế nào về “văn hóa nêu gương” trong quản lý, điều hành và xây dựng tập thể nghệ sĩ đoàn kết, chuyên nghiệp, giữ vững niềm tin của công chúng?

Theo tôi, “văn hóa nêu gương” trước hết bắt đầu từ người đứng đầu. Muốn tập thể nghiêm túc, chuyên nghiệp thì người lãnh đạo phải gương mẫu trong tư duy, trong hành động và trong thái độ làm nghề.

Với một đơn vị nghệ thuật ngoài công lập, người đứng đầu không chỉ quản lý mà còn phải dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm, đi đầu trong sáng tạo và trong giữ gìn kỷ cương. Nêu gương không phải là khẩu hiệu, mà là sự nhất quán giữa lời nói và việc làm, là tinh thần làm việc minh bạch, công bằng, tôn trọng đồng nghiệp và đề cao giá trị thật.

Khi người lãnh đạo giữ được kỷ luật, sự tận tâm và khát vọng đổi mới, tập thể nghệ sĩ sẽ có điểm tựa để đoàn kết và phát triển. Và khi nội bộ vững vàng, chuyên nghiệp, thì niềm tin của công chúng đối với đơn vị nghệ thuật cũng được củng cố một cách tự nhiên, bền vững.

 Cảm ơn bà về cuộc trao đổi.