Ảnh minh họa: AI

Tình trạng suy giảm trí nhớ là một phần của quá trình lão hóa, song ở người trong độ tuổi 60, điểm số thấp trong các bài kiểm tra nhận thức có thể liên quan đến nguy cơ đột quỵ cao hơn về sau.

Nghiên cứu do bà Alice Askemyr, bác sĩ và nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành lão khoa tại Đại học Lund (Thụy Điển), cùng các đồng nghiệp thực hiện. Kết quả đã được công bố trên Journal of the American Heart Association.

Nhóm nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ dự án Good Aging in Skåne, một nghiên cứu dài hạn về sức khỏe người cao tuổi tại miền nam Thụy Điển. Trong số những người được kiểm tra từ năm 2001, 2007 hoặc 2012, có 4.912 người từ 60 tuổi trở lên được đưa vào phân tích. Tất cả chưa từng bị đột quỵ, cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc mắc chứng mất trí nhớ khi bắt đầu nghiên cứu.

Họ được cho thực hiện nhiều bài kiểm tra đánh giá trí nhớ, tốc độ xử lý thông tin và khả năng ngôn ngữ, chẳng hạn nhớ lại danh sách từ, nhận diện từ, gạch bỏ chữ số, so sánh hình ảnh, kể tên động vật hoặc nghề nghiệp và lặp lại dãy số theo thứ tự ngược. Các kết quả được tổng hợp thành một điểm nhận thức chung.

Trong thời gian theo dõi trung bình 12,3 năm, 572 người đã bị đột quỵ lần đầu. Mối liên hệ rõ nhất xuất hiện ở nhóm 60-69 tuổi, được theo dõi trung bình khoảng 14 năm.

Trong nhóm này, 119 người có điểm nhận thức thấp nhất bị đột quỵ. Sau khi tính đến nhiều yếu tố như độ tuổi, giới tính, trình độ học vấn, hoạt động thể chất, cân nặng, hút thuốc, uống rượu, tiểu đường, huyết áp, cholesterol, bệnh tim, rối loạn nhịp tim và thuốc điều trị, nhóm có điểm số thấp nhất vẫn có nguy cơ đột quỵ cao hơn 86% so với nhóm có điểm số cao nhất.

Riêng về trí nhớ, nhóm có điểm thấp nhất có nguy cơ đột quỵ cao hơn 68%. Những người có tốc độ xử lý thông tin chậm nhất có nguy cơ cao hơn 66%. Trong khi đó, nghiên cứu không tìm thấy mối liên hệ rõ ràng giữa nguy cơ đột quỵ với các bài kiểm tra gọi tên từ hoặc xử lý con số.

Theo các nhà nghiên cứu, mối liên hệ này không còn rõ ràng ở những người trong độ tuổi 70 và từ 80 tuổi trở lên sau khi tính đến các yếu tố nguy cơ tương tự.

Bà Askemyr cho rằng sự khác biệt này có thể liên quan đến mức độ đa dạng về sức khỏe, bệnh tật và lượng thuốc sử dụng ngày càng lớn ở các nhóm tuổi cao hơn. Khi tuổi tăng, nhiều yếu tố có thể cùng tác động đến khả năng nhận thức, khiến mối liên hệ giữa điểm số nhận thức và nguy cơ đột quỵ khó nhận diện hơn.

Một giả thuyết khác là những tổn thương não diễn tiến âm thầm do bệnh lý mạch máu nhỏ. Theo bà Askemyr, các tổn thương này có thể đồng thời ảnh hưởng đến nhận thức và làm tăng nguy cơ đột quỵ. Tuy nhiên, nghiên cứu không sử dụng hình ảnh chụp não nên chưa thể kiểm chứng giả thuyết này.

Các tác giả cũng lưu ý một số hạn chế. Những người tham gia có thể khỏe mạnh hơn nhóm dân số không tham gia nghiên cứu, do đó kết quả chưa chắc áp dụng cho các quốc gia khác do sự khác biệt về hệ thống y tế cũng như lối sống. Ngoài ra, một số người có điểm nhận thức thấp có thể đã ở giai đoạn sớm của bệnh mất trí nhớ. Trong nhóm 60 tuổi, 6,2% người thuộc nhóm điểm thấp nhất sau đó được chẩn đoán mắc chứng mất trí nhớ, so với 1,6% ở nhóm điểm cao nhất.

Theo bà Askemyr, những người ở độ tuổi 60 khi nhận thấy trí nhớ suy giảm nên trao đổi với chuyên gia y tế. Việc trí nhớ thay đổi có thể là một phần của quá trình lão hóa, nhưng cũng có thể liên quan đến căng thẳng, thiếu ngủ, tác dụng phụ của thuốc hoặc một vấn đề sức khỏe khác.

Nhóm nghiên cứu dự kiến tiếp tục theo dõi những người tham gia Good Aging in Skåne. Các tác giả cho rằng những nghiên cứu kết hợp đánh giá nhận thức với hình ảnh não và các chỉ số y tế khác có thể giúp làm rõ hơn vì sao điểm nhận thức thấp ở tuổi 60 lại liên quan đến nguy cơ đột quỵ trong những năm tiếp theo.