Ảnh minh họa: AI

Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí npj Drug Discovery, các nhà khoa học tại Đại học East Anglia (UEA), Anh đã phát hiện hợp chất thử nghiệm mang tên CADD522 có thể cải thiện đáng kể cấu trúc xương ở những con chuột cái đã được cắt bỏ buồng trứng. Đây là dạng thủ thuật nhằm tạo ra tình trạng thiếu hụt estrogen để làm mô hình nghiên cứu tình trạng mất xương sau mãn kinh.

Hợp chất CADD522 ban đầu được phát triển nhằm ức chế RUNX2, một yếu tố phiên mã liên quan đến sự phát triển và lan rộng của nhiều loại ung thư. RUNX2 có vai trò quan trọng trong sự phát triển của hệ xương và phân hóa tạo tế bào xương, việc ngăn chặn yếu tố này dường như gây hại hơn là có lợi cho xương.

Nghiên cứu mới được thực hiện trên 32 con chuột, trong đó 16 con được cắt bỏ buồng trứng và 16 con trải qua phẫu thuật giả. Mỗi nhóm tiếp tục được chia thành nhóm sử dụng CADD522 và nhóm đối chứng.

Sau 8 tuần, kết quả chụp cắt lớp vi tính vi mô (micro-CT) cho thấy hợp chất CADD522 làm tăng thể tích xương. Ở những con chuột được mô phỏng tình trạng mãn kinh, hợp chất này còn giúp tăng mật độ bề mặt xương và duy trì số lượng bè xương.

Bè xương là mạng lưới cấu trúc nhỏ bên trong xương xốp đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì độ chắc khỏe. Sự suy giảm cấu trúc này là một đặc điểm điển hình của bệnh loãng xương.

Các xét nghiệm máu cũng cho thấy những con chuột được điều trị bằng CADD522 có chỉ dấu hình thành xương mới P1NP cao hơn. Trong khi đó, chỉ dấu của quá trình tiêu xương βCTX lại không thay đổi đáng kể.

Điều này cho thấy CADD522 có thể thúc đẩy quá trình hình thành xương thay vì chỉ ngăn chặn sự mất xương.

“Chúng tôi đã phát hiện một hướng tiếp cận hoàn toàn mới để điều trị căn bệnh này”, ông Darrell Green, nhà nghiên cứu chính tại Trường Y Norwich thuộc UEA, cho biết.

Một phát hiện đáng chú ý khác là CADD522 còn cho thấy khả năng giúp giảm trọng lượng cơ thể ở những con chuột bị thiếu estrogen. Hiệu ứng này không xuất hiện ở nhóm chuột không bị cắt bỏ buồng trứng.

Những con chuột được điều trị có lượng mỡ dưới da thấp hơn, ít mô mỡ trắng hơn và lượng mỡ tích tụ trong tủy xương cũng giảm.

Theo nhóm nghiên cứu, đây là phát hiện đáng quan tâm bởi tình trạng thiếu estrogen sau mãn kinh không chỉ liên quan đến mất xương mà còn làm thay đổi thành phần cơ thể và có thể thúc đẩy tích tụ mỡ trong tủy xương. Tuy nhiên, cơ chế giúp CADD522 giảm lượng mỡ vẫn chưa được xác định.

Phân tích thành phần lipid trong não, nhóm nghiên cứu nhận thấy CADD522 tạo ra nhiều thay đổi về axit béo, đặc biệt là phospholipid – thành phần quan trọng của màng tế bào. Một số thay đổi do tình trạng thiếu estrogen gây ra đã dịch chuyển trở lại theo hướng tương tự những con chuột không bị cắt bỏ buồng trứng.

Tuy nhiên, các nhà khoa học chưa tiến hành những bài kiểm tra về trí nhớ, khả năng học tập hoặc nhận thức. Vì vậy, kết quả này chưa thể được xem là bằng chứng cho thấy CADD522 có lợi cho não bộ.

Hợp chất CADD522 đã được thử nghiệm bước đầu về dược lý và độ an toàn trên chuột, chuột cống và chó. Hợp chất này có thể được sử dụng qua đường uống và các thử nghiệm ngắn hạn cho thấy khả năng dung nạp tương đối tốt.

Tuy nhiên, một số tác dụng phụ vẫn được ghi nhận khi sử dụng liều cao trên chuột, trong đó có sự giảm nhẹ tế bào bạch cầu và tăng vừa phải nồng độ cholesterol cùng phosphatase kiềm.

Hiện nghiên cứu mới chỉ được thực hiện trên động vật. Các nhà khoa học cũng chưa chứng minh CADD522 có thể làm giảm nguy cơ gãy xương, cũng chưa xác định được tính an toàn và hiệu quả của hợp chất này ở người.

“Công trình vẫn đang ở giai đoạn đầu và mới chỉ được thử nghiệm trên động vật. Chúng tôi hy vọng những lợi ích này có thể được chứng minh ở người và cuối cùng giúp giảm tỷ lệ gãy xương”, ông Green cho biết.