Ảnh:Wikimedia Commons

Sau nhiều thập kỷ, các xác tàu dưới đáy Thái Bình Dương vẫn tiếp tục rò rỉ nhiên liệu tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường biển. Thế nhưng một nghiên cứu mới đây đã phát hiện lượng nhiên liệu này cũng trở thành nơi cư trú của nhiều nhóm vi sinh vật, trong đó có những nhóm được biết đến với khả năng phân hủy hydrocarbon trong dầu mỏ.

Được công bố trên tạp chí Marine Pollution Bulletin, nhóm nghiên cứu do nhà vi sinh vật học Awei Bainivalu thuộc Đại học Nam Thái Bình Dương ở Fiji dẫn đầu đã phân tích mẫu nhiên liệu thu thập từ hai xác tàu nằm dưới đáy đầm phá Chuuk, thuộc Micronesia, nhằm tìm hiểu thành phần hóa học cũng như các cộng đồng vi sinh vật tồn tại trong môi trường này.

Cộng đồng vi sinh vật đa dạng

Nhóm nghiên cứu đã khảo sát hai xác tàu, một là tàu chở dầu và một tàu từng được sử dụng để vận chuyển hành khách và hàng hóa.

Theo kết quả phân tích, dù hai loại nhiên liệu từ hai con tàu này có thành phần hydrocarbon khác nhau nhưng một số hợp chất trong cả hai loại nhiên liệu đều có khả năng gây độc cho sinh vật biển.

Bằng phương pháp giải trình tự DNA, nhóm đã xác định được mức độ đa dạng của nhóm vi sinh vật trong các mẫu nhiên liệu. Các vi sinh vật này thuộc 42 ngành, 107 lớp, 249 bộ, 432 họ, 1.047 chi và 1.505 nhóm phân loại cấp loài. Trong đó, vi khuẩn thuộc ngành Proteobacteria chiếm ưu thế.

Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện các vi sinh vật thuộc những chi như Ralstonia, Sphingomonas và Corynebacterium. Những chi này bao gồm các loài có khả năng phân hủy hydrocarbon dầu mỏ, sử dụng các hợp chất này làm nguồn carbon và năng lượng để duy trì hoạt động sống.

Phát hiện này cho thấy nhiên liệu tồn đọng lâu năm không chỉ chứa các hợp chất có nguy cơ gây ô nhiễm mà còn là môi trường sinh sống của những vi sinh vật có tiềm năng tham gia vào quá trình phân hủy dầu mỏ.

Bên cạnh sự đa dạng của các cộng đồng vi sinh vật, nhóm nghiên cứu còn ghi nhận sự khác biệt giữa vi sinh vật sống trong nhiên liệu và những vi sinh vật tồn tại nơi ranh giới tiếp xúc giữa dầu với nước biển.

Nhóm nghiên cứu cho biết, mẫu nhiên liệu lấy tại ranh giới dầu-nước của tàu chở dầu có thành phần vi khuẩn khác với mẫu nhiên liệu bên trong tàu, cho thấy điều kiện môi trường có thể ảnh hưởng đến sự phân bố của các nhóm vi sinh vật.

Dù nghiên cứu chưa chứng minh các vi sinh vật này đang trực tiếp phân hủy nhiên liệu trong điều kiện thực tế cũng như hiệu quả của chúng, thế nhưng kết quả ban đầu đã cung cấp cơ sở để tiếp tục khảo sát khả năng ứng dụng vi sinh vật trong xử lý ô nhiễm dầu tại khu vực Thái Bình Dương.

Phương pháp này được gọi là xử lý sinh học, sử dụng vi sinh vật hoặc các quá trình sinh học để phân hủy, loại bỏ chất ô nhiễm khỏi môi trường. Nếu các nghiên cứu tiếp theo xác nhận được khả năng phân hủy hydrocarbon của những vi khuẩn đã phát hiện, các nhà khoa học có thể đánh giá tiềm năng ứng dụng chúng trong xử lý nhiên liệu rò rỉ từ các xác tàu.

Hiện nay, nhiên liệu còn tồn đọng trong các xác tàu vẫn là một nguồn gây ô nhiễm kéo dài. Theo thời gian, lớp vỏ kim loại bị ăn mòn có thể tạo ra những khe nứt mới khiến nhiên liệu tiếp tục rò rỉ ra môi trường biển, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và hoạt động thủy sản.

Do đó, việc tìm hiểu các cộng đồng vi sinh vật trong môi trường này có ý nghĩa quan trọng đối với nghiên cứu và kiểm soát ô nhiễm dầu. Dù cần thêm bằng chứng để xác nhận hiệu quả trong thực tế, phát hiện mới đã tạo cơ sở khoa học cho những nghiên cứu tiếp theo về ứng dụng xử lý sinh học nhằm giảm thiểu tác động của nhiên liệu tồn đọng đối với môi trường biển.