Bà Trần Việt Hương, Giám đốc Lead On GHG, trình bày tại hội thảo “Ứng dụng nền tảng số trong kiểm kê khí nhà kính và quản trị phát thải cho doanh nghiệp Việt Nam” ngày 12/6/2026 tại Hà Nội. Ảnh: Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo.

Kiểm kê khí nhà kính ở một doanh nghiệp không chỉ là bài toán lấy vài con số rồi quy đổi thành lượng CO₂ tương đương. Dữ liệu về điện, nhiên liệu, sản xuất, vận hành hay nguyên vật liệu có thể nằm ở nhiều phòng ban và nhiều hệ thống khác nhau. Khi chúng còn được tổng hợp bằng những bảng tính rời rạc, thời gian dành cho thu thập, kiểm tra và truy xuất dữ liệu có thể lớn hơn nhiều so với thao tác tính toán. Bà Trần Việt Hương, Giám đốc Công ty Cổ phần Giải pháp Khí nhà kính Lead On GHG, cùng đội ngũ của mình chọn xử lý chính điểm nghẽn này bằng một nền tảng quản lý dữ liệu phát thải tập trung.

Lead On GHG cho phép doanh nghiệp đưa dữ liệu vận hành vào một hệ thống trên nền tảng đám mây, tính toán phát thải, theo dõi các nguồn phát sinh và lập báo cáo. Tại hội thảo về ứng dụng nền tảng số trong kiểm kê khí nhà kính ngày 12/6/2026 ở Hà Nội, bà Trần Việt Hương giới thiệu cách hệ thống thu thập, chuẩn hóa dữ liệu và phục vụ kiểm kê theo Scope 1, Scope 2 và Scope 3. Cùng thời điểm, Báo Nhân Dân ghi nhận dữ liệu triển khai thực tế được công bố ở mức hơn 120 doanh nghiệp.

Mốc này đáng chú ý hơn bản thân các giải thưởng mà sáng kiến nhận được. Ngày 21/5, Trung ương Hội LHPN Việt Nam trao giải Nhất cuộc thi “Phụ nữ kiến tạo tương lai xanh” cho bà Trần Việt Hương với sáng kiến “Nền tảng quản lý và tối ưu hóa phát thải khí nhà kính Lead On GHG”. Sản phẩm sau đó cũng có tên trong danh sách Sao Khuê 2026 ở lĩnh vực Công nghệ Xanh. Những ghi nhận này xác nhận chủ thể và giải pháp; còn mức độ ứng dụng phải được nhìn từ dữ liệu triển khai chứ không thể suy từ một chiếc cúp.

Từ những bảng tính rời rạc đến dữ liệu tập trung

Một báo cáo phát thải theo cách làm truyền thống có thể mất nhiều tháng nếu dữ liệu phải gom từ kế toán, sản xuất, vận hành và quản lý năng lượng rồi tiếp tục đối chiếu với chuyên gia tư vấn. Lead On GHG được thiết kế để dữ liệu có thể nhập trực tiếp hoặc kết nối từ những hệ thống quản trị đang có, sau đó thực hiện các bước tính toán và lập báo cáo trên cùng một nền tảng. Phần việc được số hóa vì vậy không chỉ nằm ở phép tính cuối cùng mà trải từ lưu trữ, xử lý tới khả năng truy xuất lại nguồn dữ liệu.

Lễ ký kết hợp tác chiến lược giữa Lead On GHG và HESDI trong khuôn khổ hội thảo ngày 12/6/2026. Ảnh: Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo.

Dữ liệu công bố tại hội thảo tháng 6 cho biết, qua triển khai ở hơn 120 doanh nghiệp, giải pháp số có thể giảm tới 50% chi phí liên quan đến hoạt động quản lý phát thải và rút ngắn khoảng 90% thời gian dành cho kiểm kê, tổng hợp dữ liệu và lập báo cáo. Hai tỷ lệ này cần hiểu đúng phạm vi: đó là số liệu về chi phí quản lý và thời gian thực hiện quy trình, không phải mức giảm 50% hay 90% lượng khí nhà kính của doanh nghiệp. Hiện cũng chưa thấy một báo cáo đánh giá độc lập công khai để có thể coi các tỷ lệ trên là hiệu quả mặc định cho mọi đơn vị sử dụng.

Ở góc độ ứng dụng, sáng kiến nằm ở việc chuyển một công việc vốn có thể thực hiện theo từng đợt thành hệ thống dữ liệu có khả năng cập nhật liên tục. Khi mức tiêu thụ điện, nhiên liệu hay hoạt động của từng khu vực sản xuất được tập hợp lại, doanh nghiệp có thêm cơ sở để nhận diện khâu sử dụng nhiều năng lượng hoặc phát sinh nhiều khí nhà kính. Đây cũng là bước nối giữa kiểm kê khí nhà kính với quyết định thay đổi thiết bị, nhiên liệu hoặc quy trình trong sản xuất.

Bà Trần Việt Hương cũng đặt giới hạn khá rõ cho công nghệ này: nền tảng số không thay thế chuyên gia. Vai trò của hệ thống là chuẩn hóa quy trình, giảm sai sót, tiết kiệm thời gian và tạo cơ sở dữ liệu phục vụ kiểm chứng, thẩm định và báo cáo. Cách xác định như vậy quan trọng bởi một phần mềm có thể tự động hóa phép tính nhưng không thể tự xác nhận rằng dữ liệu doanh nghiệp nhập vào ban đầu là đầy đủ và chính xác.

Phần mềm không tự làm giảm phát thải

Tên gọi “quản lý và tối ưu hóa phát thải” rất dễ dẫn tới cách hiểu rằng sử dụng phần mềm đồng nghĩa với giảm được khí nhà kính. Thực tế, nền tảng trước hết giúp doanh nghiệp biết phát thải phát sinh ở đâu, từ hoạt động nào và biến động thế nào. Muốn lượng phát thải thực sự giảm, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện các thay đổi ngoài phần mềm: điều chỉnh công nghệ, giảm tiêu hao năng lượng, chuyển nhiên liệu, thay vật liệu, cải tiến logistics hoặc tổ chức lại quy trình sản xuất.

Toàn cảnh hội thảo về ứng dụng nền tảng số trong kiểm kê khí nhà kính và quản trị phát thải tại Hà Nội ngày 12/6/2026. Ảnh: Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo.

Chất lượng dữ liệu đầu vào vì vậy trở thành một giới hạn không thể bỏ qua. Một hệ thống tự động có thể xử lý dữ liệu nhanh hơn, nhưng nếu số liệu điện, nhiên liệu, nguyên liệu hoặc hoạt động chuỗi cung ứng thiếu và sai thì kết quả cuối cùng vẫn có vấn đề. Các tài liệu về Lead On GHG cũng đặt trọng tâm vào khả năng chuẩn hóa, truy xuất và kiểm chứng dữ liệu, thay vì coi phần mềm là công cụ tự chứng nhận kết quả phát thải.

Con số hơn 120 doanh nghiệp cũng cần được giữ đúng nghĩa. Báo Nhân Dân sử dụng cụm “kết quả triển khai thực tế tại hơn 120 doanh nghiệp”, trong khi một nguồn khác cùng thời điểm mô tả nhiều doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu đang nghiên cứu, thử nghiệm áp dụng. Những thông tin công khai hiện có chưa cho biết bao nhiêu đơn vị là khách hàng trả phí, bao nhiêu đã hoàn thành một chu kỳ kiểm kê hay tỷ lệ tiếp tục sử dụng sau thử nghiệm. Vì thế, con số này cho thấy giải pháp đã đi ra khỏi giai đoạn ý tưởng và có tiếp xúc thực tế với doanh nghiệp, nhưng chưa đủ để suy thành quy mô thương mại.

Điểm có thể xác định rõ hơn ở sáng kiến của bà Trần Việt Hương là cách biến dữ liệu phát thải thành một phần của hoạt động quản trị thường xuyên. Khi dữ liệu được tập hợp và cập nhật thay vì chỉ xuất hiện vào thời điểm phải lập báo cáo, doanh nghiệp có thể dùng chúng để nhận diện nơi tiêu hao nguồn lực rồi mới quyết định cần can thiệp ở đâu. Bước tiếp theo để Lead On GHG chứng minh giá trị sẽ không nằm ở thêm một giải thưởng, mà ở những dữ liệu cụ thể hơn về độ chính xác, khả năng kiểm chứng và những quyết định giảm phát thải thực tế được doanh nghiệp thực hiện từ hệ thống đó.