Viện Hàn lâm khoa học Hoàng gia Thụy Điển vừa công bố giải Nobel Hóa học 2022 được trao cho hai nhà khoa học Mỹ và một nhà khoa học Đan Mạch. Giải được trao cho các nhà khoa học Carolyn R. Bertozzi (Mỹ), K. Barry Sharpless (Mỹ) và Morten Meldal (Đan Mạch) và là chủ nhân của giải Nobel Hóa học năm 2022. Ba nhà khoa học được trao giải với nghiên cứu về phát triển hóa học Click và hóa học sinh trực giao.

Bà Carolyn R. Bertozzi, ông Morten Meldal và ông K. Barry Sharpless được trao giải Nobel hoá học 2022. NOBELPRIZE.COM

Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển hôm 5-10 thông tin: “Bằng việc sử dụng các phản ứng sinh trực giao, các nhà nghiên cứu đã giúp cải tiến dược phẩm chữa ung thư, hiện được thử nghiệm trong các thử nghiệm lâm sàng”.

Các nhà hóa học từ lâu đã khao khát xây dựng những phân tử ngày càng phức tạp. Trong các nghiên cứu dược phẩm, điều này thường bao gồm tái tạo phân tử tự nhiên với đặc tính y học, dẫn tới nhiều cấu trúc phân tử đáng mong đợi nhưng thường tốn nhiều thời gian và kinh phí để sản xuất.

Hai nhà khoa học Barry Sharpless và Morten Meldal đặt nền tảng cho hóa học Click, trong đó các khối xây dựng phân tử kết hợp với nhau nhanh chóng và hiệu quả. Carolyn Bertozzi đưa hóa học Click tới một tầm cao mới và bắt đầu sử dụng trong tổ chức sống.

Phản ứng Click có tính ứng dụng rất cao trong nhiều lĩnh vực như vật liệu polymer (tổng hợp các dendrimer), trong sinh học (tổng hợp ghép các mạch polymer lên các đại phân tử như enzyme hay protein tạo thành các loại vật liệu lai có chức năng ứng dụng mạnh), hay trong y học (tổng hợp các polymer chức năng thay đổi hình dạng theo điều kiện môi trường như pH hay nhiệt độ…).