PGS-TS-BS Vương Thị Ngọc Lan, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Y dược TP. Hồ Chí Minh, được vinh danh với bài báo khoa học được đăng trên tạp chí y khoa hàng đầu thế giới The Lancet với chỉ số Impact Factor (IF) lên tới 98,4. Ảnh: UMP

Trong hỗ trợ sinh sản, lựa chọn chuyển phôi tươi hay phôi đông lạnh là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình điều trị của các cặp vợ chồng hiếm muộn. Đây cũng là câu hỏi được PGS.TS.BS Vương Thị Ngọc Lan cùng các cộng sự tại Việt Nam nghiên cứu, dẫn đến công trình được công bố trên tạp chí The New England Journal of Medicine (NEJM) ngày 11/1/2018.

Nghiên cứu có tiêu đề IVF Transfer of Fresh or Frozen Embryos in Women without Polycystic Ovaries (tạm dịch: Thụ tinh trong ống nghiệm bằng phương pháp chuyển phôi tươi hoặc phôi đông lạnh ở phụ nữ không mắc hội chứng buồng trứng đa nang). Nhóm nghiên cứu có sự tham gia của các nhà khoa học thuộc Trường Đại học Y Dược TP.HCM, Bệnh viện Mỹ Đức, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ và các cộng sự quốc tế.

Thử nghiệm được tiến hành trên 782 phụ nữ vô sinh không mắc hội chứng buồng trứng đa nang, đang thực hiện chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) lần đầu hoặc lần thứ hai. Những người tham gia được phân vào nhóm chuyển phôi đông lạnh hoặc nhóm chuyển phôi tươi.

Kết quả cho thấy chuyển phôi đông lạnh không giúp tăng tỷ lệ sinh sống một cách có ý nghĩa thống kê so với chuyển phôi tươi ở nhóm phụ nữ được nghiên cứu. Phát hiện này bổ sung bằng chứng cho việc lựa chọn phương pháp điều trị dựa trên đặc điểm của người bệnh, thay vì mặc định một kỹ thuật phù hợp với tất cả trường hợp.

Giá trị của nghiên cứu không chỉ nằm ở việc được đăng trên một tạp chí y khoa quốc tế mà còn ở câu hỏi xuất phát từ thực tiễn điều trị. Với các cặp vợ chồng hiếm muộn, mỗi quyết định đều liên quan đến cơ hội sinh con, thời gian, chi phí và những rủi ro y khoa. Các thử nghiệm lâm sàng vì thế đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp bằng chứng để bác sĩ cân nhắc phương án điều trị phù hợp.

Năm 2020, công trình này góp phần giúp PGS.TS.BS Vương Thị Ngọc Lan trở thành một trong ba nhà khoa học nhận Giải thưởng Tạ Quang Bửu, giải thưởng dành cho những đóng góp nổi bật trong nghiên cứu khoa học tự nhiên và kỹ thuật.

PGS Vương Thị Ngọc Lan, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Y Dược TPHCM vừa trở thành đại diện duy nhất của châu Á tham gia nhóm tác giả chủ chốt xây dựng Hướng dẫn dự phòng - chẩn đoán - điều trị hiếm muộn 2025 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Ảnh: ITN

Sinh năm 1971, Vương Thị Ngọc Lan tốt nghiệp bác sĩ đa khoa tại Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch năm 1996. Bà tiếp tục đào tạo chuyên sâu về phôi học lâm sàng tại Đại học Quốc gia Singapore, hoàn thành chương trình bác sĩ nội trú sản tại Trường Đại học Y Dược TP.HCM năm 2004 và bảo vệ luận án tiến sĩ y học chuyên ngành sản phụ khoa tại trường năm 2016. Năm 2019, bà được bổ nhiệm chức danh phó giáo sư.

Sự nghiệp chuyên môn của bà gắn với lĩnh vực hiếm muộn và hỗ trợ sinh sản, đòi hỏi sự kết hợp giữa sản phụ khoa, phôi học, sinh học sinh sản và các kỹ thuật điều trị. Quá trình công tác tại Bệnh viện Từ Dũ và sau đó tại hệ thống IVF Mỹ Đức giúp bà tham gia cả hoạt động khám, chữa bệnh, nghiên cứu và đào tạo.

Bà từng giữ chức phó trưởng khoa Hiếm muộn tại Bệnh viện Từ Dũ; trưởng Bộ môn Phụ sản và trưởng Khoa Y của Trường Đại học Y Dược TP.HCM, trước khi đảm nhiệm vị trí phó hiệu trưởng.

Trong hoạt động học thuật, bà là tổng biên tập Tạp chí Y học TP.HCM, tham gia ban biên tập tạp chí Fertility and Reproduction của Hội Y học sinh sản châu Á – Thái Bình Dương (ASPIRE) và phản biện cho nhiều tạp chí chuyên ngành quốc tế.

Bà là tác giả và đồng tác giả của hơn 80 đề tài nghiên cứu, bài báo khoa học trong nước và quốc tế. Các công trình của bà được công bố trên những tạp chí chuyên ngành như NEJM, Human Reproduction, Fertility & Sterility, Reproductive BioMedicine Online, Journal of Assisted Reproduction and Genetics và BMJ.

Năm 2021, bà được tạp chí Asian Scientist của Singapore bình chọn vào danh sách 100 nhà khoa học châu Á có thành tích nghiên cứu xuất sắc. Đây là một trong những dấu mốc ghi nhận hoạt động nghiên cứu của bà trong lĩnh vực y học sinh sản.

Năm 2025, PGS.TS.BS Vương Thị Ngọc Lan trở thành đại diện duy nhất của châu Á trong nhóm tác giả chủ chốt xây dựng hướng dẫn về dự phòng, chẩn đoán và điều trị hiếm muộn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

WHO công bố hướng dẫn ngày 28/11/2025. Đây là bộ khuyến nghị dựa trên bằng chứng khoa học, hỗ trợ các quốc gia xây dựng, điều chỉnh hoặc cập nhật hướng dẫn chuyên môn về hiếm muộn. Nội dung bao quát từ dự phòng, chẩn đoán đến điều trị, hướng tới cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản an toàn và phù hợp.

Việc tham gia nhóm xây dựng hướng dẫn đưa kinh nghiệm chuyên môn của bà vào quá trình tổng hợp bằng chứng và hình thành các khuyến nghị có thể được tham khảo tại nhiều quốc gia. Vai trò này cũng cho thấy sự tham gia của nhà khoa học Việt Nam vào quá trình xây dựng hướng dẫn thực hành y khoa quốc tế, bên cạnh hoạt động công bố kết quả nghiên cứu.

PGS.TS.BS Vương Thị Ngọc Lan cùng gia đình

Tháng 10/2026, theo bảng xếp hạng Top 1.000 Scholar 2026 do Scholarly Index công bố, PGS.TS.BS Vương Thị Ngọc Lan đứng thứ 52 thế giới và thứ hai tại Việt Nam trong lĩnh vực nghiên cứu chức năng và rối loạn buồng trứng giai đoạn 2021–2025. Bảng xếp hạng xem xét hơn 11.000 nhà khoa học trên thế giới trong lĩnh vực này.

Bà là một trong năm nhà khoa học Việt Nam thuộc nhóm nghiên cứu IVF Mỹ Đức và Trung tâm Nghiên cứu HOPE, Bệnh viện Mỹ Đức, có tên trong bảng xếp hạng. Thạc sĩ, bác sĩ Hồ Mạnh Tường đứng thứ 45 thế giới và thứ nhất tại Việt Nam. Ba nhà khoa học còn lại là bác sĩ Lê Long Hồ, xếp hạng 668; thạc sĩ Phạm Dương Toàn, xếp hạng 780; và tiến sĩ, bác sĩ Hồ Ngọc Anh Vũ, xếp hạng 869.

Kết quả này bổ sung một dấu mốc vào quá trình nghiên cứu của PGS.TS.BS Vương Thị Ngọc Lan, bên cạnh các công trình khoa học, giải thưởng và hoạt động hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, thứ hạng học thuật chỉ phản ánh một khía cạnh của hoạt động nghiên cứu. Giá trị của mỗi công trình vẫn cần được đánh giá qua phương pháp nghiên cứu, chất lượng bằng chứng và khả năng đóng góp cho thực hành y khoa.

Từ nghiên cứu về lựa chọn chuyển phôi đến việc tham gia xây dựng hướng dẫn chuyên môn của WHO, các hoạt động của bà cho thấy mối liên hệ giữa nghiên cứu lâm sàng, đào tạo và điều trị hiếm muộn. Trong lĩnh vực mà mỗi quyết định đều liên quan đến sức khỏe và mong muốn có con của các gia đình, việc tạo lập bằng chứng khoa học đáng tin cậy là cơ sở để bác sĩ đưa ra lựa chọn phù hợp với từng người bệnh.