Loài thằn lằn Acanthosaura syrax

Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí ZooKeys, các nhà khoa học mới đây cho biết đã phát hiện một loài thằn lằn chưa từng được biết đến trong khu rừng thường xanh thuộc Vườn quốc gia Mae Wong, miền Tây Thái Lan.

Loài mới được đặt tên khoa học là Acanthosaura syrax, thuộc chi Acanthosaura hay còn được gọi là nhóm thằn lằn sừng núi, đặc trưng bởi các hàng gai và mào vảy nổi bật dọc vùng cổ, lưng. Phát hiện này nâng tổng số loài thằn lằn thuộc nhóm này lên 23 loài.

Theo nhóm nghiên cứu do Poramad Trivalairat cùng các đồng nghiệp tại Viện Hoàng gia Chulabhorn và Đại học Kasetsart dẫn đầu, A. syrax chỉ được ghi nhận trong một khu vực rừng núi cao ở Mae Wong, tại độ cao trên 1.300 m so với mực nước biển. Cho đến nay, các nhà khoa học chưa tìm thấy loài này ở nơi nào khác.

Các nhà khoa học đã đề xuất tên tiếng Anh cho loài này là “Syrax mountain horned dragon”, có thể hiểu là “rồng sừng núi Syrax”.

Đây là cái tên được lấy cảm hứng từ con rồng Syrax của Rhaenyra Targaryen trong loạt phim House of the Dragon trên HBO và tiểu thuyết Fire and Blood của nhà văn George R.R. Martin.

Việc lựa chọn tên này không chỉ mang tính biểu tượng. Theo nhóm nghiên cứu, loài A. syrax có một số đặc điểm tương đồng với hình tượng Syrax trong thế giới giả tưởng. Loài thằn lằn mới có màu vàng xanh, thuộc nhóm có kích thước cơ thể nhỏ nhất trong chi Acanthosaura và có khả năng đẻ số lượng trứng tương đối lớn so với kích thước cơ thể.

Bên cạnh màu sắc đặc trưng, A. syrax còn sở hữu nhiều đặc điểm giúp phân biệt với các loài họ hàng. Các vảy tạo thành mào ở cổ và lưng của nó nhỏ nhất từng được ghi nhận trong toàn bộ chi Acanthosaura. Loài này cũng không có mảng màu đen quanh mắt như một số loài khác, trong khi vùng cổ có một vệt màu tối đặc trưng.

Kết quả quá trình phân tích DNA dựa trên hai gene đã xác nhận loài A. syrax có sự khác biệt về mặt di truyền so với loài có quan hệ gần là Acanthosaura lepidogaster, cũng như các loài khác đã được biết đến trong chi.

Cá thể đực loài Acanthosaura syrax

Tuy nhiên, các nhà khoa học cho biết loài thằn lằn mới này có nguy cơ dễ bị tổn thương do phạm vi sinh sống hẹp, chỉ được phát hiện trong một dải rừng núi cao tương đối nhỏ, trong khi địa hình hiểm trở khiến quần thể của chúng bị chia cắt tự nhiên.

Nhóm nghiên cứu e ngại rằng môi trường sống bé nhỏ của chúng có thể phải chịu tác động trực tiếp từ sự gia tăng áp lực từ các hoạt động của con người. Vì vậy, các nhà khoa học đã kêu gọi tăng cường bảo vệ những khu rừng núi cao tại Vườn quốc gia Mae Wong.

Theo nhóm nghiên cứu, với đặc điểm độc đáo và phạm vi phân bố hẹp, thằn lằn A. syrax có thể trở thành một loài biểu tượng cho hệ sinh thái núi cao của khu vực, bên cạnh những động vật quý hiếm như rùa núi vàng và hổ Đông Dương.